PL122115B2 - Method of determination of suitability of preserves, especially fish preserves, for storage without refrigerationzom rybnykh - k vnekholodil'nogo khranenija - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób oznaczania przydatnosci konserw, w szczególnosci rybnych do maga¬ zynowania pozachlodniczego na drodze bakteriologicznej.Dotychczas sposób taki nie jest znany. Wprawdzie o przydatnosci produktów zywnosciowych do przecho¬ wywania pozachlodniczego mozna domniemac na podstawie analiz okreslajacych stan bakteriologiczny produk¬ tu, uwzgledniajac stan zakazenia bakteryjnego w chwili badania i ogólnie przyjete w mikrobiologii kryteria wzro¬ stu i odzywiania bakterii, ale postepowanie takie jest jednostronne i nie pozwala na ocene podatnosci tresci konserw na wzrost flory bakteryjnej w warunkach magazynowania pozachlodniczego.Znany z polskiej normy (PN-59, A-82053) sposób oznaczania przydatnosci spozywczej konserw i przydat¬ nosci konserw w puszkach do skladowania polega na inkubacji w termostacie reprezentatywnych próbek pobra¬ nych z partii wyprodukowanych konserw i obserwacji puszek po termostatowaniu i ochlodzeniu.Wedlug tego sposobu konserwy przeznaczone do termostatowania oznacza sie data rozpoczecia badania i umieszcza w termostacie, podkladajac pod nie czysty arkusz bibuly. Temperaturatermostatu powinna wynosic 37°C. Kontrole temperatury nalezy przeprowadzac przynajmniej 2 razy w ciagu dnia. Rozpoczecie badan termo¬ statowych liczy sie od chwili uzyskania w termostacie temperatury 36°C. Czas badania konserw pasteryzowanych wynosi 3 doby (72 godziny bez wzgledu na wage brutto puszki). Czas badania konserw sterylizowanych o wadze brutto do 1 kg wynosi 7 dób (168 godzin), powyzej 1 kg - 10 dób (240 godzin). Po uplywie czasu termostato¬ wania konserwy schladza sie w temperaturze do 8°C. Czas chlodzenia powinien wynosic 24 godziny. W czasie termostatowania i chlodzenia nie nalezy wstrzasac puszkami.Konserwy, które wykazaly chociazby jedna z nastepujacych wad: bombaz, niezestalenie sie, gdy norma przedmiotowa przewiduje zestalenie sie po 24 godzinach chlodzenia, wyciek, okresla sie wynikiem dodatnim badan termostatowych. Jesli badania termostatowe wypadna dodatnio wówczas cala partie puszek (konserw) uznaje sie za niezgodna z norma i odrzuca sie nie przeprowadzajac dalszych badan bakteriologicznydi.Wiadomym jest, ze do najbardziej niebezpiecznych zagrozen sanitarnych w zywnosci konserwowanej nalezy obecnosc kielkujacych endospor laseczek botulinowych. Jednym z produktów metabolizmu tych laseczek jest najbardziej aktywna biologicznie trucizna — toksyna botulinowa, powodujaca ciezkie i smiertelne zatrucia.2 122 115 Przydatnosc konserw w szczególnosci rybnych do magazynowania pozachlodniczego mozna wlasciwie i szybko ocenic jezeli zastosuje sie sposób wedlug wynalazku.Sposób oznaczania przydatnosci konserw, w szczególnosci rybnych do magazynowania pozachlodniczego na drodze bakteriologicznej, wedlug wynalazku, charakteryzuje sie tym, ze wyciag wodny danego gatunku konserwy sztucznie zakaza sie dawka 108 zawiesiny endospor laseczek beztlenowych z rodzaju Clostridium botulinum F 1163 przygotowanej w znany sposób, zakazone wyciagi poddaje sie inkubacji w temperaturze 30°C w czasie 240 godzin i okresowo sprawdza pod mikroskopem ilosc endospor wykielkowanych i wyroslych form wegetatywnych z liczby 100 losowo napotkanych w obrazie mikroskopowym, oblicza sume form wegetatywnych ze wszystkich obserwacji do momentu szczytu wegetacji i dzieli przez liczbe tych obserwacji obliczajac wskaznik wegetacji, a nastepnie wylicza sie wspólczynnik kielkowania i wegetacji, w porównaniu do wzorca, jakim jest standardowe podloze DRCM, którego wartosc liczbowa jest miara podatnosci konserw na zakazenie bakteryjne.Do oznaczania nalezy uzyc wyciag wodny sporzadzony przez rozdrobnienie tresci konserwy w homogeniza- torze z dwukrotna iloscia wody destylowanej, ogrzanie otrzymanej zawiesiny w temperaturze 100°C w czasie 30 minut, ochlodzenie jej do 4°C, przetrzymanie w tej temperaturze przez okres 12 godzin, odsaczenie i zageszcze¬ nie przesaczu np. w wezu dializacyjnym do objetosci skladników wyjsciowych i wyjalowienie.Wedlug wynalazku zaleca sie aby do oznaczeniauzyc co najmniej 9 próbek wyciagów z trzech puszek tego samego gatunku konserwy i do oceny konserwy przyjac wartosc srednia wspólczynnika kielkowania i wegetacji w porównaniu do zakazonego sztucznie w tych samych warunkach standardowego podloza DRCM.Wedlug wynalazku nalezy do obserwacji mikroskopowych pobrac nie mniej niz 12 próbek w okresie 240 godzin inkubacji, najkorzystniej po 3, 6, 9, 12, 24,48, 72, 96, 120, 144, 192 i 240 godzinach.Wedlug wynalazku, próbki do badan mikroskopowych nanosi sie na szkielka podstawowe i barwi w znany sposób wedlug metody Grama.Oznaczony wspólczynnik kielkowania i wegetacji oblicza sie ze wzoru: Ww gdzie: Wfc — oznacza wartosc liczbowa wskaznika wegetacji w konserwie, Ww — oznacza wartosc liczbowa wskaznika wegetacji we wzorcu.Wskaznik wegetacji wyznacza sie nastepujaco: pobrana próbke nanosi sie na szkielko podstawowe, barwi wedlug metody Grama, nastepnie odnotowuje odsetek endospor wykielkowanych i wyroslych form wegetatyw¬ nych z liczby 100 losowo napotkanych w obrazie mikroskopowym, oblicza sume form wegetatywnych ze wszystkich obserwacji do momentu szczytu wegetacji (najwyzsza liczba form wegetatywnych ze wszystkich obserwacji) i dzieli przez liczbe tych obserwacji.Wspólczynnik wegetacji jest miara przydatnosci konserw, w szczególnosci rybnych do magazynowania pozachlodniczego. W porównaniu do sposobu znanego z polskiej normy PN-59 A-82053 — „Badanie trwalosci metoda termostatowa", mozna przyjac, ze konserwy o wspólczynniku wegetacji powyzej 0,46 nie nadaja sie do dlugotrwalego przechowywania w warunkach pozachlodniczych bez ryzyka zatruc i strat ekonomicznych wyni¬ kajacych z namnazania sie w nich form wegetatywnych beztlenowców.Sposób wedlug wynalazku jest szybki, pozwala na uszeregowanie konserw pod wzgledem podatnosci na kielkowanie i wegetacje bakterii, jest niezawodny dla danego asortymentu konserw produkowanych przez róznych wytwórców w oparciu o te sama technologie.Okreslone wedlug wynalazku, wartosci wspólczynnika dla kazdego gatunku konserw stwarzaja pelniejsza charakterystyke bakteriologiczna trwalosci konserw, co pozwala z wiekszym prawdopodobienstwem wniosko¬ wac o mozliwosci magazynowania i prawdopodobienstwie psucia sie testowanych asortymentów konserw, w wa¬ runkach pozachlodniczych.Sposób wedlug wynalazku wyjasnia sie blizej w oparciu o przyklady.Przyklad I. Do oznaczenia uzyto konserwy „Sledz w sosie pomidorowym".Najpierw przygotowano standardowa liofilizowana zawiesine endospor toksynogennych laseczek beztleno¬ wych z rodzaju Clostridium botulinum E 1163 (nr kol. PZH) metoda podana przez Schneidera i wsp. (J. Bact. 85, 126, 1963) w wezu dializacyjnym na pozywce Elnera (sklad pozywki wedlug Burbianki i wsp., Mikrobiologia zywnosci, PZWL, W-wa, wyd. III, 1971). Uzyskana w woreczkach gesta zawiesine cial bakteryjnych poddano trawieniu lizozymem 25 000 j/mg i trypsyna 1:250 wedlug metody Walkera i wsp. (J. appl. Bact. 27, 137, 1964).W celu pelnej inaktywacji laseczek, które nie ulegly strawieniu enzymatycznemu, hodowle poddano dodat¬ kowo dzialaniu alkoholu etylowego w stosunku 1:1 w czasie 60 minut w temperaturze 37°C. Nastepnie zawiesi¬ ne 3-krotnie odwirowano przy 4000 obr./min. w czasie 60 minut i przeplukano plynem fizjologicznym. Ilosc endospor w zawiesinie obliczono w komorze Thoma, uzywajac mieszalników do bialych krwinek i rozcienczano122 115 3 plynem fizjologicznym do gestosci 109 w 1 ml. Tak przygotowana zawiesine rozlano po 1 ml do ampulek i poddano liofilizacji.Nastepnie przygotowano wyciagi wodne z konserw. Zawartosc trzech puszek przeniesiono do homogeniza- tora i rozdrobniono z dwukrotna iloscia wody destylowanej, przy szybkosci obrotów 2000 obr./min. Rozdrob¬ niona zawiesine ogrzewano w temperaturze 100°C w czasie 30 minut i pozostawiono na noc w temperaturze 4°C.W nastepnym dniu przesaczono ja przez filtr plócienny i przesacz zageszczono przez odparowanie w wezu diali¬ zacyjnym do 1/3, tj. objetosci wyjsciowej calej konserwy, z której sporzadzono wyciag. Zageszczony wyciag rozlano po 10 ml do probówek pod parafine i wyjalowiono w temperaturze 117°C w czasie 30 minut.Do oznaczenia uzyto 9 próbek wyciagów. Wyciagi zakazano dawka 108 endospor (0,1 ml zawiesiny liofili- zatu w plynie fizjologicznym).Zakazone wyciagi wodne poddano inkubacji w temperaturze 30°C. W okreslonych odstepach czasu, w okresie 240 godzin, pobrano 12 próbek, które naniesiono na szkielka podstawowe i zabarwiono wedlug metoda Grama. Preparaty barwne poddano badaniu mikroskopowemu i odnotowano odsetek endospor wykielko- wanych i wyroslych form wegetatywnych z liczby 100 losowo napotkanych w obrazie mikroskopowym. Sume form wegetatywnych ze wszystkich obserwacji do momentu szczytu wegetacji (najwyzsza liczba form wegetatyw¬ nych) dzielono przez liczbe tych obserwacji. Wartosc srednia z 9 próbek stanowi wskaznik kielkowania i wzrostu bakteryjnego tzw. wskaznik wegetacji w konserwie (Wfc).Wyniki zebrano w tabeli 1.Tabela 1 Wyciag wodny konserwy „Sledz w sosie pomidorowym" Godziny obserwacji: 3 6 9 12 24 48 72 96 120 144 192 240 Liczba form wegetatywnych (srednia z 9 obserw.): 1 6 9 25 93 93 89 98 93 84 82 79 Najwyzsza liczbe form wegetatywnych (szczyt wegetacji) stwierdzono po 96 godzinach, tj. po 8 obserwa¬ cjach. 1+6 + 9 + 25 + 93 + 93 + 89 + 98 Wk= =51,75 o W podany wyzej sposób obliczono wskaznik wegetacji w standardowym podlozu DRCM (sklad podloza: pepton - 10,0 g, Lab.-Lemco (Oxoid) - 10,0 g, octan sodowy uwodn. - 5,0 g, wyciag drozdzowy (Difco) - 1,5 g, skrobia - 1,0 g, L-cysteina - 0,5 g, glukoza - 1,0 g, woda destylowana ad - 1000 ml.Wykonanie podloza: skladniki rozpuszcza sie w wodzie destylowanej, ustala sie pH podloza na 7,1 - 7,2 i wyjalawia w temperaturze 121°C w czasie 15 minut. Przed^uzyciem dodaje sie jalowego roztworu siarczanu sodowego bezw. - 0,04% i cytrynianu zelazowego - 0,07%. Gotowe podloze rozlewa sie po 10 ml do probówek pod parafine.Wyniki zebrano w tabeli 2.Tabela 2.Pozywka DRCM Godziny obserwacji: [ 3 6 9 12 24 48 72 96 120 144 192 240 | Liczba form wegetatywnych: | 0 14 23 48 99 94 95 88 82 85 73 69 | Wskaznik kielkowania i wzrostu Clostridiurn botulinum E w pozywce standardowej DRCM (Ww) wynosi: 0 + 14 + 23 + 48 + 99 Ww= = 36,804 122115 Wspólczynnik kielkowania i wegetacji dla konserw „Sledz w sosie pomidorowym" wynosi: Wk 51,75 W= = = 1,40 ww 36,80 Konserwa ta nie nadaje sie do magazynowania pozachlodniczego.Przyklad II. W analogiczny sposób, jak w przykladzie I wykonano oznaczenie dla konserwy „Salatka pikantna z makreli".Uzyskane wyniki zestawiono w tabeli 3.Tabela 3 Wyciag wodny konserwy „Salatka pikantna z makreli" 3 0 6 Godziny obserwacji: 9 12 24 48 72 96 120 144 192 240 Liczba form wegetatywnych: 2 3 7 9 10 10 14 16 15 13 14 0 + 2 + 3 + 7 + 9+10+10+14+16 Wk= " = 7,89 Wk 7,89 W= = = 0,21 Ww 36,80 Konserwa ta jest zalecana do magazynowania pozachlodniczego.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób oznaczania przydatnosci konserw, w szczególnosci rybnych do magazynowania pozachlodnicze¬ go na drodze bakteriologicznej, znamienny tym, ze wyciag wodny badanego gatunku konserwy sztucznie zakaza sie dawka 108 zawiesiny endospor laseczek beztlenowych z rodzaju Clostridium botulinum E 1163 przygotowanej w znany sposób,zakazone wyciagi poddaje sie inkubacji w temperaturze 30°C w czasie 240 godzin i okresowo sprawdza pod mikroskopem ilosc endospor wykielkowanych i wyroslych form wegetatywnych z licz¬ by 100 losowo napotkanych w obrazie mikroskopowym, oblicza sume form wegetatywnych ze wszystkich obser¬ wacji do momentu szczytu wegetacji i dzieli przez liczbe tych obserwacji obliczajac wskaznik wegetacji, a nastep¬ nie wylicza sie wspólczynnik kielkowania i wegetacji, w porównaniu do wzorca, jakim jest standardowe podloze DRCM, którego wartosc liczbowa jest miara podatnosci konserw na zakazenie bakteryjne. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wyciag wodny sporzadza sie przez rozdrobnienie tresci konserwy w homogenizatorze z dwukrotna iloscia wody destylowanej, ogrzanie otrzymanej zawiesiny w temperaturze 100°C w czasie 30 minut, ochlodzenie jej do 4°C, przetrzymanie w tej temperaturze przez okres 12 godzin, odsaczenie i zageszczenie przesaczu np. w wezu dializacyjnym do objetosci skladników wyjsciowych i wyjalowienie. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do oznaczania uzywa sie co najmniej 9 próbek wyciagów wodnych z 3 puszek tego samego gatunku konserwy i do oceny konserwy przyjmuje sie wartosc srednia wspólczynnika kielkowania i wegetacji w porównaniu do zakazonego sztucznie w tych samych warun¬ kach standardowego podloza DRCM. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do obserwacji mikroskopowych pobiera sie nie mniej, niz 12 próbek w okresie 240 godzin inkubacji najkorzystniej po 3, 6, 9, 12, 24,48, 72, 96, 120, 144, 192 i 240 godzinach. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze próbki do badan mikroskopowych nanosi sie na szkielka podstawowe i barwi w znany sposób wedlug metody Grama.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób oznaczania przydatnosci konserw, w szczególnosci rybnych do magazynowania pozachlodnicze¬ go na drodze bakteriologicznej, znamienny tym, ze wyciag wodny badanego gatunku konserwy sztucznie zakaza sie dawka 108 zawiesiny endospor laseczek beztlenowych z rodzaju Clostridium botulinum E 1163 przygotowanej w znany sposób,zakazone wyciagi poddaje sie inkubacji w temperaturze 30°C w czasie 240 godzin i okresowo sprawdza pod mikroskopem ilosc endospor wykielkowanych i wyroslych form wegetatywnych z licz¬ by 100 losowo napotkanych w obrazie mikroskopowym, oblicza sume form wegetatywnych ze wszystkich obser¬ wacji do momentu szczytu wegetacji i dzieli przez liczbe tych obserwacji obliczajac wskaznik wegetacji, a nastep¬ nie wylicza sie wspólczynnik kielkowania i wegetacji, w porównaniu do wzorca, jakim jest standardowe podloze DRCM, którego wartosc liczbowa jest miara podatnosci konserw na zakazenie bakteryjne.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wyciag wodny sporzadza sie przez rozdrobnienie tresci konserwy w homogenizatorze z dwukrotna iloscia wody destylowanej, ogrzanie otrzymanej zawiesiny w temperaturze 100°C w czasie 30 minut, ochlodzenie jej do 4°C, przetrzymanie w tej temperaturze przez okres 12 godzin, odsaczenie i zageszczenie przesaczu np. w wezu dializacyjnym do objetosci skladników wyjsciowych i wyjalowienie.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do oznaczania uzywa sie co najmniej 9 próbek wyciagów wodnych z 3 puszek tego samego gatunku konserwy i do oceny konserwy przyjmuje sie wartosc srednia wspólczynnika kielkowania i wegetacji w porównaniu do zakazonego sztucznie w tych samych warun¬ kach standardowego podloza DRCM.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do obserwacji mikroskopowych pobiera sie nie mniej, niz 12 próbek w okresie 240 godzin inkubacji najkorzystniej po 3, 6, 9, 12, 24,48, 72, 96, 120, 144, 192 i 240 godzinach.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze próbki do badan mikroskopowych nanosi sie na szkielka podstawowe i barwi w znany sposób wedlug metody Grama. Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz. Cena 100 zl PL