Przedmiotem wynalazku jest optoelektroniczny przekaznik sterowniczy, zwlaszcza do sterowania maszyn górniczych za pomoca elektrycznej aparatury górniczej.Znane jest rozwiazanie przekaznika sterowniczego, którego czlonem wykonawczym jest przekaznik elek¬ tromagnetyczny a regulacja progu zadzialania odbywa sie poprzez zmiane sily docisku sprezyn, zas progu odpadania poprzez zmiane szczeliny powietrznej pomiedzy rdzeniem cewki a zwora przekaznika. Regulacja taka jest uciazliwa a parametry dzialania ulegaja zmianom w czasie i sa zalezne od wahan napiecia zasilania.Znane jest równiez rozwiazanie przekaznika elektronicznego gdzie w obwodzie iskrobezpiecznym znajduje sie opornik, z którego sygnal pomiarowy jest przekazywany poprzez wzmacniacz do cewki przekaznika elektro¬ magnetycznego zasilanej napieciem nieiskrobezpiecznym.Znane sa równiez podobne rozwiazania z tyrystorem jako elementem wyjsciowym. Rozwiazania te nie zapewniaja galwanicznego oddzielenia obwodu iskrobezpiecznego od nieiskrobezpiecznego obwodu wyjsciowego.Znany z polskiego opisu patentowego nr 90934 polaryzowany przekaznik elektroniczny zawiera uklad sterujacy oraz odseparowany od niego galwanicznie za pomoca transoptorów uklad przelaczajacy.Wada tego przekaznika jest koniecznosc stosowania w ukladzie przelaczajacym dwóch napiec, dodatniego i ujemnego. Ponadto brak obwodu sprzezenia zwrotnego jak tez sygnalizacji stanu zalaczania odpowiedniego obwodu sterowniczego, gwarantujacych poprawe bezpieczenstwa pracy i skrócenie czasu usuwania zaistnialej ewentualnie awarii.Optoelektroniczny przekaznik sterowniczy wedlug wynalazku nie posiada wymienionych wad i niedogod¬ nosci. Przekaznik zawiera iskrobezpieczny uklad sterowniczy i odseparowany od niego galwanicznie za pomoca transoptorów z wydluzonymi swiatlowodami nieiskrobezpieczny uklad przelaczajacy.Istota wynalazku polega na tym, ze uklad sterowniczy zawiera mostek prostowniczy z dioda Zenera wlaczona pomiedzy dwie galezie równolegle, z których kazda posiada dwa czlony polaczone ze soba szeregowo a miejsca tych polaczen sa wyprowadzone do dwóch zacisków wejsciowych, z których drugi zacisk jest polaczo¬ ny z miejscem szeregowego polaczenia dwóch czlonów jednej z galezi mostka prostowniczego zawierajacej szere-2 122 091 gowo polaczone dwie sygnalizacyjne diody elektroluminescencyjne lub dwie diody elektroluminescencyjne dwóch transoptorów, przy czym pomiedzy te galezie wlaczony jest lacznik, polaczony z elektrodami fotodetek¬ tora trzeciego transoptora. Miejsce szeregowego polaczenia drugiej galezi polaczone jest z trzecim zaciskiem wejsciowym. Uklad przelaczajacy nieiskrobezpieczny zawiera dwa tory sterownicze wzajemnie blokowane, z których kazdy posiada fotodetektor pierwszego transoptora lub fotodetektor drugiego transoptora polaczony z pierwszym lub drugim przerzutnikiem Schmitta, którego pierwsze wyjscie jest polaczone z pierwszym wejsciem macierzystej trój wejsciowej NIE—I pierwszej lub drugiej bramki a drugie wyjscie negacji jest polaczone z drugim wejsciem blizniaczej NIE—1 bramki. Trzecie wejscia obu blizniaczych sa polaczone z wyjsciem NIE -I trzeciej bramki, której dwa wejscia sa wejsciami ukladu przy czym wyjscie tej bramki jest polaczone równiez z wejsciem trzeciego wzmacniacza polaczonego swoim wyjsciem z dioda elektroluminescencyjna trzeciego transoptora obwo¬ du kontroli obwodów zaleznych. Trzy wyjscia obu blizniaczych bramek sa polaczone z pierwszym i drugim wejsciem NIE—I czwartej bramki i wejsciami dwóch inwertorów, a kazde z tych trzech wyjsc stanowi wyjscie przekaznika.Wynalazek jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym jest przedstawiony schemat ideowy przekaznika.Optoelektroniczny przekaznik wedlug wynalazku zawiera iskrobezpieczny uklad sterowniczy 1 i odseparo¬ wany od niego galwanicznie za pomoca trzech transoptorów 4, 5, 6 z wydluzonymi swiatlowodami 13, nieiskro- bezpieczny uklad przelaczajacy 2. Uklad sterowniczy 1 zasilany napieciem iskrobezpiecznym zawiera mostek prostowniczy 3 z dioda Zenera wlaczona pomiedzy dwie galezie równolegle, z których kazda posiada dwa czlony polaczone ze soba szeregowo, a miejsca tych polaczen wyprowadzone sa do dwóch zacisków wejscio¬ wych a, b, z których drugi zacisk b jest polaczony z miejscem szeregowego polaczenia dwóch czlonów jednej z galezi mostka prostowniczego zawierajacej szeregowo polaczone sygnalizacyjne diody elektroluminescencyjne VI i V2 lub diody elektroluminescencyjne V3 i V4 transoptorów 4 i 5 przy czym pomiedzy te galezie wlaczony jest lacznik 10 polaczony z elektrodami fotodetektora V8 trzeciego transoptora 6, zas miejsce szeregowego polaczenia drugiej galezi polaczone jest z trzecim zaciskiem c ukladu 1.Nieiskrobezpieczny uklad przelaczajacy 2 zawiera dwa tory sterownicze wzajemnie blokowane, z których kazdy posiada fotodetektor V6 lub V7 transoptora 5 lub 4 polaczony ze wzmacniaczem 8 lub 9 polaczonym z kolei z przerzutnikiem Schmitta 12 lub 11, którego pierwsze wyjscie polaczone jest z pierwszym wejsciem macierzystej trójwejsciowej NIE—I bramki A lub B a drugie wyjscie negacji z drugim wejsciem blizniaczej bramki B lub A, zas trzecie wejscia obu blizniaczych bramek A i B polaczone sa z wyjsciem NIE -I trzeciej bramki D, której dwa wejscia czwarte d i piate e sa wejsciami ukladu z tym ze, wyjscie tej bramki polaczone jest równiez z wejsciem wzmacniacza 7 polaczonego swoim wyjsciem z dioda elektroluminescencyjna V5 trzeciego tran '?- tora 6 obwodu kontroli obwodów zaleznych, przy czym wyjscia obu blizniaczych bramek A i B sa polaczone z pierwszym i drugim wejsciem NIE-I czwartej bramki C i wejsciami dwóch inwertorów E i F a kazde z tych trzech wyjsc f, g i h stanowia wyjscie przekaznika.Wszystkie trzy wzmacniacze 7, 8, 9 posiadaja elementy dostrojcze do nastawy parametrów dzialania przekaznika.Dzialanie ukladu jest nastepujace. Z chwila zalaczenia jednego z przycisków I dowolnego sterownika na przyklad SI w obwodzie, transformator T, zacisk a, sygnalizacyjna dioda elektroluminescencyjna VI, lacznik 10 wysterowany czasowo przed zalaczeniem, dioda elektroluminescencyjna V3 transoptora 5, zacisk C, sterownik SI, rezystor szeregowy RS (rezystancja petli obwodu sterowniczego zmienna w czasie), zacisk a - plynie iskro¬ bezpieczny prad pomiarowy. Elektroluminescencyjna dioda V3 transoptora 5 zamienia sygnal elektryczny na sygnal swietlny, który w fotodetektorze V6 tego transoptora zostaje zamieniony na sygnal elektryczny odpowie¬ dnio wzmocniony i przeslany do przerzutnika Schmitta 12 a z jego wyjscia przeslany jest do NIE—I bramki A, równolegle do blizniaczej NIE—I bramki B zostaje przeslany z wyjscia negacji sygnal blokujacy wyjscie tej bramki. Aby ha wyjsciu NIE—I bramki A pojawil sie sygnal logicznego zera, z wyjscia negacji blizniaczego przerzutnika Schmitta ii jak tez wyjscia NIE—I bramki D obwodu kontroli obwodów zaleznych musza byc podawane na pozostale dwa wejscia bramki A sygnaly logicznej jedynki.Uklad zalacza dalsza czesc ukladu elektrycznego aparatu tylko wtedy kiedy na wyjsciu f jednego inwerto- ra E i wyjsciu g NIE-I bramki koncowej C pojawia sie jednoczesnie sygnaly logicznych jedynek. W przypadku zwarcia obwodu pomiedzy zaciskami a ic z pominieciem sterowników SI lub S2 na wyjsciach blizniaczych trójwejsciowych NIE—I bramek A i B pojawia sie logiczne jedynki a wiec uklad nie zalaczy dalszej czesci ukladu elektrycznego aparatu.W przypadku zwiekszenia rezystancji szeregowej RS obwodu ponad wartosc nastawy uklad wylaczy samoczynnie lub nie pozwoli na jego zalaczenie.122091 3 Zastrzezenia patentowe 1. Optoelektroniczny przekaznik sterowniczy, zwlaszcza do sterowania maszyn górniczych zbudowany z iskrobezpiecznego ukladu sterowniczego odseparowanego galwanicznie za pomoca transoptorów z wydluzony¬ mi swiatlowodami od nieiskrobezpiecznego ukladu przelaczajacego, znamienny tym, ze uklad sterow¬ niczy (1) zawiera mostek prostowniczy (3) z dioda Zenera wlaczona pomiedzy dwie galezie równolegle, z których kazda posiada dwa czlony polaczone ze soba szeregowo a miejsca tych polaczen sa wyprowadzone do dwóch zacisków wejsciowych (a, b) przy czym drugi zacisk (b) jest polaczony z miejscem szeregowego polacze¬ nia dwóch czlonów jednej z galezi mostka prostowniczego (3) zawierajacej szeregowo polaczone dwie sygnaliza¬ cyjne diody elektroluminescencyjne (VI, V2) lub dwie diody elektroluminescencyjne (V3, V4) dwóch transopto¬ rów (4, 5) przy czym pomiedzy te galezie wlaczony jest lacznik (10) polaczony z elektrodami fotodetektora (V8) trzeciego transoptora (6), zas miejsce szeregowego polaczenia drugiej galezi polaczone jest z trzecim zaciskiem wejsciowym (c), natomiast nieiskrobezpieczny uklad przelaczajacy (2) zawiera dwa tory sterownicze wzajemnie blokowane, z których kazdy posiada fotodetektor (V6) pierwszego transoptora (5) lub fotodetektor (V7) drugiego transoptora (4) polaczony z pierwszym (8) lub drugim (9) wzmacniaczem polaczonym z kolei z pierwszym (12) lub drugim (11) przerzutnikiem Schmitta, którego pierwsze wyjscie jest polaczone z pierwszym wejsciem macierzystej trójwejsciowej NIE-I bramki pierwszej (A) lub drugiej (B) a drugie wyjscie negacji z dru¬ gim wejsciem blizniaczej drugiej bramki (B) lub pierwszej (A), zas trzecie wejscia obu blizniaczych bramek (A, B) sa polaczone z wyjsciami NIE—I trzeciej bramki (D), której dwa wejscia (d,e) sa wejsciami ukladu z tym, ze wyjscie tej bramki jest polaczone równiez z wejsciem trzeciego wzmacniacza (7) polaczonego swoim wyjsciem z dioda elektroluminescencyjna (V5) trzeciego transoptora (6) obwodu kontroli obwodów zaleznych, przy czym trzy wyjscia (f, g, h) obu blizniaczych bramek (A, B) sa polaczone z pierwszym i drugim wejsciem NIE-I czwartej bramki (C) i wejsciami dwóch inwertorów (E, F), a kazde z tych trzech wyjsc (f, g, h) stanowi wyjscie przekaznika. 2. Optoelektroniczny przekaznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze trzy wzmacniacze (7, 8, 9) posiadaja elementy dostrojcze do nastawy parametrów dzialania przekaznika. PL