Przedmiotem wynalazku jest zbiornik na mate¬ rialy sypkie i ciecze, zwlaszcza wode, wykonany z gotowych elementów w postaci lupin azbesto¬ cementowych, betonowych, zelbetonowych lub tworzyw sztucznych.Znane dotychczas zbiorniki do wymienionych ce¬ lów wykonane sa najczesciej jako obiekty mono¬ lityczne zelbetowe, stalowe lub prefabrykowane zelbetowe.Wada zbiorników monolitycznych jest koniecz¬ nosc zuzycia znacznych ilosci materialów, ich du¬ za pracochlonnosc wykonania. Wada znanych zbiorników prefabrykowanych zelbetowych jest koniecznosc stosowania grubych i ciezkich elemen¬ tów oraz skomplikowanych i drogich ukladów po¬ laczen, przy czym polaczenia te czesto nie spelnia¬ ja wymogów szczelnosci zbiornika.Znane jest z opisu patentowego RFN nr 1287301 rozwiazanie zbiornika na ciecze wykonane z seg¬ mentów o wypuklym zarysie krzywizny skierowa¬ nych wypuklosciami do wnetrza zbiornika, a po¬ miedzy segmentami umieszczone sa slupy oporo¬ we. W konstrukcji tej segmenty stanowia wypel¬ nienie, natomiast glównym elementem nosnym sa slupy oporowe. Konstrukcja ta jest skomplikowa¬ na i nie zapewnia szczelnosci polaczen slupów z segmentami, w zwiazku z czym zachodzi potrzeba stosowania wykladziny wewnetrznej calego plasz¬ cza zbiornika.Inne rozwiazanie znane z polskiego opisu paten- 10 25 30 towego nr 101266, polega na zastosowaniu sciany zbiornika wykonanej z pionowych plyt posiada¬ jacych przynajmniej trzy usztywniajace poziome zelbetowe pierscienie, wykonane po uprzednim po¬ laczeniu plyt zelbetowych srubami.Zaleta tego rozwiazania w stosunku do innych zbiorników prefabrykowanych jest okolo 2,5-krol- nie nizsze zuzycie betonu i stali, a to na skutek wykorzystania pracy plytty pionowej jako belki wieloprzeslowej. Ujemna strona tego rozwiazania jest jednakze to, ze plyta pracuje wylacznie na zginanie i wymaga stosowania zbrojenia i okreslo¬ nej grubosci warstwy betonu.Celem niniejszego wynalazku jest w stosunku do zbiorników monolitycznych okolo 10-krotne, a w stosunku do zbiornika wedlug opisu patento¬ wego nr 101266 okolo 2-krotne zmniejszenie zu¬ zycia betonu i stali zbrojeniowej przy jednoczes¬ nym zapewnieniu calkowitej szczelnosci zbiorni¬ ka, a wytyczonym do rozwiazania zagadnieniem technicznym jest opracowanie konstrukcji zbiorni¬ ka umozliwiajacej osiagniecie tego celu.Cel ten przy zastosowaniu jako elementów two¬ rzacych plaszcz zbiornika, lupin posiadajacych w przekroju poprzecznym krzywizne n-tego stopnia, osiagnieto poprzez umieszczenie pomiedzy lupina¬ mi na stykach klinów dzialajacych na skutek par¬ cia wypelnienia zbiornika jako kliny samouszczel- niajace. Geometria klina jest dostosowana do krzy- 121 925wizny dwu sasiadujacych lupin. Rozwiazanie to posiada kilka istotnych aalet. y~ ¦ ..W. przeciwienstwie do znanych dotychczas ele- / .* m^tów^zbioca^w, lupiny wedlug wynalazku pra- /cuja na'sfrisLante, co pozwala na pocienienie scia¬ ny zbiornika i ^wyeliminowanie zbrojenia, a tak- I ze^nunozljjwia zastosowanie innych materialów niz * powszechnie jsfosowane elementy zelbetowe. Za¬ leta ta~m*a--sniezenie zwlaszcza w przypadku ma¬ gazynowania materialów agresywnych. Inna zale¬ ta zastosowania lupin jest to, ze tworza one na sftyfrach naturalna przestrzen szczególnie korzyst¬ na dla umieszczenia klina samouszczelniajacego.Dalsza zaleta jest mozliwosc wykorzystania zbiornika do przechowywania róznorodnych wy¬ pelnien, przy czym w przypadku wykonania lu¬ pin z materialów dostosowanych da przechowy¬ wania plynów, takich jak woda pitna lub mleko, wzglednie mediów agresywnych, nie zachodzi juz potrzeba stosowania dodatkowych wykladzin ani ich konserwacji.Jeszcze inna zaleta jest latwosc wykonania zbior¬ nika przy stosunkowo niskiej (pracochlonnosci i krótkim cyklu budowy. Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia zbiornik na materialy sypkie i ciecze, zwlasz¬ cza wode, w widoku perspektywnym, fig. 2 — zbiornik w przekroju pionowym, fig. 3 — zbior¬ nik w pirzekroju poziomym, a fig. 4 — szczegól styku dwóch lupdn z klinem samouszczelniajacym w przekroju poprzecznym. Zbiornik wedlug wy¬ nalazku sklada sie z szeregu gotowych elementów posiadajacych w przekroju poprzecznym krzywiz¬ ny n-tego stopnia.Lupiny 1 wytworzone sa z materialów dostoso- wangneih do wlasnosci przewidywanego wypelnie¬ nia zbiornika. Na styku dwóch sasiadujacych ze soba lupin 1 umieszczone sa klany 2, geometria których dostosowana jest do krzywizny dwóch sa- siadujacych lupin 1. Kliny 2 na skutek parci* wypelnienia zbiornika oraz elastycznosci materia¬ lu z którego sa wykonane, ukladaja sie w prze¬ strzeni styku lupin 1 jako kliny samouszczelnia- 5 jace. W celu utworzenia z lupin 1 plaszcza zbior¬ nika ustawia sie je kolejno w uprzednio wyprofi¬ lowane} rynnie w dnie zbiornika po obwodzie o- danym promieniu zbiornika. Lupiny 1 laczy sie ze soba w znany sposób na okres montazu, nato- 10 miast trwale ich polaczenie uzyskuje sie przez za¬ betonowanie rynny 3 w dnie zbiornika oraz przez wykonanie wienca lub pomostu technologicznego, badz wienca wspólnego pokrycia i plaszcza lacza¬ cego górne krawedzie wszystkich lupin 1. 15 W zarnikach o duzej wysokosci wykonuje sie dodatkowo pierscien przeponowy, w przypadku laczenia lupin 1 w pionie. Po ustawieniu pierw¬ szej lupiny I zaklada sie uszczelke klinowa 2, a nastepnie dostawia sie sasiednia lupine 1 dociska- 20 jac je wzajemnie przy pomocy znanych sposobów.Umieszczenie klinów 2 miedzy sasiednimi lupina¬ mi moze nastapic równiez po ustawieniu wszyst¬ kich lupin 1* Kliny samouszczelniajace 2 wykona¬ ne sa z materialów sprezystych, dostosowanych 25 równiez do wlasnosci przewidywanego wypelnie¬ nia zbiornika. Kliny 2 po umieszczeniu ich mie¬ dzy lupinami 1 winny przylegac do powierzchni lupin 1 dla zapewnienia szczelnosci zbiornika. Cal¬ kowite uszczelnienie nastapi na skutek parcia wy- 30 pelnienia na uszczelke klinowa 2.Zastrzezenie patentowe Zbiornik na materialy sypkie i ciecze, zwlasz¬ cza wode, wykonany z gotowych elementów, z 35 których elementy tworzace plaszcz zbiornika sta¬ nowia lupiny posiadajace w przekroju poprzecz¬ nym krzywiony nntego stopnia, znamienny tym, ze pomiedzy lupinami 1 na styku umieszczone sa kliny 2 dzialajace na skutek parcia wypelnienia 40 jako kliny samouszczelniajace.1M92& FIG.1 W /* fi FIG. 2 FI6.5 FIG.4 PL