Przedmiotem wynalazku jest sposób eksploatacji zlóz pokladowych zalegajacych w filarach ochron¬ nych w przecietnych warunkach geologicznych przy zastosowaniu scisle okreslonego, wielokrotnego frontu wybierkowego.Znany jest sposób eksploatacji zlóz pokladowych zalegajacych w filarach ochronnych, w którym po odpowiednim usytuowaniu czesci nie wybranej w stosunku do calizny w ksztalcie pólplaszczyzny, doprowadza sie do zmniejszenia wartosci pozio¬ mych odksztalcen, wlasciwych z góry zadanym punkcie i jego otoczeniu. Stosujac ten sposób w tprzypadku, gdy chcemy by chroniony obiekt, w mozliwie najmniejszym stopniu narazony byl na dzialanie poziomych odksztalcen rozciagajacych, nalezy pod nim przejsc frontem w przyblizeniu nieskonczonym i prostoliniowym z wypustka utwo¬ rzona w jednej lub wiecej wyprzedzajacych sjian lub odpowiedniej liczbie zabierek. W przypadku, gdy chodzi o zmniejszenie odksztalcen sciskajacych, nalezy przejsc frontem w przyblizeniu nieskonczo¬ nym i prostoliniowym z wneka. Gdy chroniony obiekt nie ma byc narazony zarówno na dzialanie najwiekszych odksztalcen rozciagajacych, jak i scis¬ kajacych wówczas do obiektu zblizamy sie frontem z uksztaltowana przed nim wypustka, a spod obiek¬ tu wychodzi sie frontem z wneka. Inna odmiana tego sposobu jest eksploatacja z wypustka nie- zwiazana z frontem zasadniczym.Znane sa równiez inne metody specjalnie uksz¬ taltowanego frontu wydobywczego.Wada znanych metod jest ograniczenie mozliwo¬ sci zastosowania do obiektów chronionych o sku- 5 pionej i malej powierzchni. Nie zapewniaja one równiez zadowalajacej skutecznosci ochrony obiek¬ tów na powierzchni, gdy w przecietnych warun¬ kach geologiczno-górniczych deformacje przekra¬ czaja wielkosci dopuszczalne dla danej kategorii io ochrony i odpornosci obiektów. Jednoczesnie spo¬ soby te ograniczaja mozliwosc eksploatacji zlóz z zastosowaniem zawalu stropu i zmuszaja do sto¬ sowania podsadzki plynnej. Sposoby te uniemozli¬ wiaja ekonomiczna eksploatacje zasobów zalegaja- 15 cych na glebokosciach ^mniejszych o& okolo- 200 metrów.Istota rozwiazania wedlug wynalazku jest spo¬ sób eksploatacji polegajacy na rozcieciu zloza na pasy i ich równoczesna eksploatacje systemem scianowym w co najmniej dwóch równoleglych frontach wybierkowych w sasiadujacych ze soba pasach przy zachowaniu stalej odleglosci frontów, przy czym szerokosc pasa jest mniejsza od 0,75 zasiegu wplywów bezposrednich, a stosunek od¬ leglosci frontów do szerokosci pasa jest zawarty w granicach od 0,5 do 1,5 i okresla ilosc frontów eksploatacyjnych. W koncowej fazie wybierania poszczególnych pasów, kiedy uzasadnia to wzrost cisnienia, wzmacniana jest obudowa sciany, 30 przyspieszany jest postep frontu i/lub prowadzone 20 25 121 817m 8i7 jest klinowanie sciany i/lub zmieniany jest z pod¬ luznego na poprzeczny kierunek wybierania i/lub pozostawiane sa waskie pasy.W pokladach sklonnych .do tapan . lub zagrozo¬ nych wyrzutami gazów i skal w pierwszej kolej¬ nosci prowadzona jest eksploatacja pokladu odpre¬ zajacego oraz stosowana jest profilaktyka zwal¬ czajaca te zagrozenia.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest znoszenie sie wplywów wybranych parcel w sasiadujacych ze soba pasach przez co nastepuje znaczne zlago¬ dzenie profilu niecki osiadania i zmniejszenia wskazników deformacji powierzchni, przy jedno¬ czesnym pelnym .wykorzystaniu zloza, dowolnej intensyfikacji i koncentracji wydobycia oraz wyeli¬ minowaniu drogiej podsadzki plynnej.'Roz.wi^zanse wedlug wynalazku przedstawiono wj przykladzie "wykonania na rysunku, na którym fi£r~'l przedstawia schematyczny uklad frontów wybierkowych dla wydluzonej powierzchni chro¬ nionej, fig. 2, 2a, 2b przedstawia wykres wplywów, w przekroju A-B, eksploatacji prowadzonej frontem wielokrotnym w porównaniu z wykresem wplywów eksploatacji prowadzonej jednym frontem, fig 3 przedstawia schematyczny uklad frontów dla roz¬ przestrzenionej powierzchni chronionej, a fig. 4 przedstawia schematyczny uklad frontów filara ochronnego dla przypadku, gdy odleglosc frontów jest wieksza od szerokosci pasa.W przypadku gdy powierzchnia chroniona 1 ma ksztalt wydluzony (fig. 1), a filar ochronny 2 oto¬ czony przez stare zroby 3 moze byc wybrany na cala szerokosc, w celu wybrania calizny zloza 4 tworzy sie wielokrotny front eksploatacyjny 8 tak, ze calizne zloza 4 w obrebie filara 2 rozcina sie na pasy 6 o jednakowej szerokosci mniejszej od 0,75 zasiagu wplywów bezposrednich r w przyblizeniu równolegle do kierunku zblizonego do kierunku upadu pokladu 15. Nastepnie rozpoczyna sie rów¬ noczesna eksploatacje systemem scianowym w co najmniej dwóch równoleglych frontach wybierko¬ wych 7 w kolejnych, sasiadujacych ze soba pasach 6 przy zachowaniu stalej odleglosci frontów wy¬ bierkowych 7 w poszczególnych pasach 6, przy czy stosunek odleglosci frontów f do szerokosci pa¬ sa p zawiera sie w granicach od 0,5 do 1,5. Stosu¬ nek ten narzuca ilosc frontów n tworzacych wielo¬ krotny front eksploatacyjny 8 i jest okreslony za¬ leznoscia: 1 n = 1 "(t) 10 IB 20 25 30 15 40 45 10 55 Iloraz odleglosci frontów f i szerokosci pasa p dobiera sie tak, aby ilosc frontów n byla liczba calkowita wieksza lub równa dwa. Stan rozwoju eksploatacji w pelni zakonczonej w poczatkowym pasie 6a i czesciowo w bezposrednio sasiadujacym 6b jest identyczny ze stanem jaki mozliwy jest do M osiagniecia metoda eksploatacji jednym frontem.Przy prowadzeniu eksploatacji wielokrotnym frontem 8 porównanie jakosciowe wplywów od¬ ksztalcen En i osiadania Wn z wplywami odksztal¬ cen Ej i osiadania W4 przy eksploatacji jednym •• frontem (fig. 2) wskazuje na lagodzenie sie profilu niecki osiadania Wn i odksztalcen En wskutek czesciowego znoszenia sie wplywów wybranych rów¬ niez czesci parcel 5 wskutek eksploatacji rozwija¬ jacej sie "w kolejnych, sasiadujacych ze soba pa¬ sach 6.W przypadku, gdy powierzchnia chroniona 1 ma ksztalt rozprzestrzeniony (fig. 3), a rozciecie fi¬ lara 2 z powodu duzej szerokosci na pietro 9 jest konieczne, ksztaltuje sie wielokrotny front eksploa¬ tacyjny 8, wedlug zasad przedstawionych w przy¬ padku powierzchni chronionej 1 o ksztalcie wydlu¬ zonym w poszczególnych pietrach 9 filara roz¬ przestrzenionego, uruchamiany jednoczesnie, co eliminuje wplywy krawedzi stalych w poszczegól¬ nych pietrach 9.Dla zmniejszenia lacznej dlugosci frontów f w po¬ czatkowej 10 i koncowej 11 fazie rozwoju eksploa¬ tacji stosuje sie front ustepliwy z wyprzedzeniem w poszczególnych pietrach 9. Umozliwia to skró¬ cenie okresu pelnej dlugosci frontu 12.W przypadku, gdy odleglosc frontu f jest wiek¬ sza od szerokosci pasa p (fig. 4), na przyklad przy odleglosci frontów 140 metrów i szerokosci pasa 120 metrów, ilosc frontów n wynosi -6. Oznacza to, ze wielokrotny front eksploatacyjny 8 obejmuje szesc pasów 6, z tym jednak, ze kierunki eksploatacji w pasach 6 i kierunki postepu wielokrotnego fron¬ tu wybierkowego 8 maja kierunki przeciwne.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób eksploatacji zlóz pokladowych zalega¬ jacych w filarach ochronnych, w którym eksploa¬ tacje prowadzi sie scisle okreslonym frontem wy¬ bierkowym, znamienny tym, ze calizna zloza (4) rozcinana jest na pasy (6) i równoczesnie prowa¬ dzona jest eksploatacja systemem scianowym w co najmniej dwóch równoleglych frontach wybierko¬ wych (7) w sasiadujacych ze soba pasach (6) przy zachowaniu stalej odleglosci frontów wybierkowych (f), przy czym szerokosc pasów (p) jest mniejsza od 0,75 zasiegu wplywów bezposrednich (r), a sto¬ sunek odleglosci frontów (f) do szerokosci pasa (p) zawarty jest w granicach od 0,5 do 1,5 i okresla ilosc frontów eksploatacyjnych (n) z zaleznosci: n = ¦ 1 -(t) 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w koncowej fazie wybierania poszczególnych pa¬ sów (6), przy wzroscie cisnienia, wzmacniana jest obudowa scian. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w koncowej fazie wybierania poszczególnych pa¬ sów (6), przy wzroscie cisnienia, przyspieszany jest postep frontu. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w koncowej fazie wybierania poszczególnych pa¬ sów (6), przy wzroscie cisnienia, zmieniany jest z podluznego na poprzeczny kierunek wybierania. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w koncowej fazie wybierania poszczególnych pa-121 aij sów (6), przy wzroscie cisnienia, prowadzone jest klinowanie scian. 6. Sposób wedlu i zuslrz. 1, znamienny tym, ze w koicowej fazie wybierania poszczególnych pa¬ sów (6), przy wzroscie cisnienia pozostawiane sa waskie czesci pasów (6). 7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w pokladach sklonnych do tapan i/lub zagrozonych wyrzutami gazów i skal w pierwszej kolejnosci prowadzona jest eksploatacja pokladu odprezaja¬ cego przy stosowaniu profilaktyki zwalczajacej te zagrozenia.Fig.I121 817 ¦8f$ * I f\ p J A A L A Rg.4 LZGraf. Z-d Nr 2 — 1205'83 105+20 egz. Al Cena IM it PL