Przedmiotem wynalazku jest sposób neutralizacji i wychladzania gazów pozarowych, zwla¬ szcza podczas gaszenia podziemnych pozarów kopalnianych oraz urzadzenie do neutralizacji i wychladzania gazów pozarowych.• Znane dotychczas sposoby gaszenia pozarów w podziemnych wyrobiskach kopalnianych polegaja na otamowaniu szczelnymi tamami pola pozarowego, wskutek czego ognisko pozaru stopniowo wygasa z powodu braku doplywu powietrza swiezego. Inny znany sposób gaszenia pozaru podziemnego polega na wypelnieniu otamowanej przestrzeni pola pozarowego gazami obojetnymi, na przyklad azotem lub dwutlenkiem wegla. Opisane wyzej sposoby jakkolwiek dobrze spelniaja swoje zadanie sa jednak zbyt kosztowne i powoduja wylacznie zekspoloatacji pola pozarowego na okres od kilku do kilkunastu miesiecy, co naraza kopalnie na dosc znaczne straty w wydobyciu oraz na zniszczenie urzadzen pozostawionych w otamowanej przestrzeni.Znany jest równiez z opisu polskiego patentu nr 63726 sposób gaszenia pozaru podziemnego polegajacy na wymuszonej recyrkulacji gazów pozarowych, w czasie której sa one ochladzane strumieniem wodnym. Sposób ten jest równiez dlugotrwalym, a przy tym ma te niedogodnosc, ze do czasu obnizenia w gazach pozarowych tlenu do wartosci mniejszej od granicy wybuchowosci stanowia one stale zagrozenie wybuchem. Urzadzenie do wymuszania recyrkulacji gazów pozaro¬ wych w tym sposobie sklada sie z lutniociagu laczacego tamy pozarowe wlotowa i wylotowa oraz z wentylatora umieszczonego w tym lutniociagu i urzadzenia do wytwarzania mgly wodnej chlodza¬ cej gazy pozarowe.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na kontrolowanym obnizaniu zawartosci tlenu w gazach pozarowych, poza strefa otamowana do wartosci, przy której gazy te staja sie neutralne. W tym celu po otamowaniu pola pozarowego, poza strefa otamowana wydziela sie dodatkowe wyrobisko lub lutniociag, laczace tame wlotowa z tama wylotowa. W wyrobisku tym za pomoca, na przyklad wentylatora wymusza sie obieg recyrkulacji gazów pozarowych, w czasie którego obniza sie w nich zawartosc tlenu przez spalanie tych gazów za pomoca dopalacza wzglednie przez rozrzedzenie gazem neutralnym, najkorzystniej azotem lub dwutlenkiem wegla. Taki sposób neutralizacji gazów pozarowych w stosunkowo krótkim czasie przerywa proces palenia w prze¬ strzeni otamowanej i po obnizeniu temperatury w polu pozarowym do wartosci zgodnej z przepi¬ sami górniczymi, umozliwia otwarcie tego pola.2 121573 Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do neutralizacji i wychladzania gazów pozarowych. Istota tego urzadzenia jest zastosowanie dopalacza gazów, którego dysza jest usytuo¬ wana prostopadle do kierunku przeplywu gazów umieszczonego od strony tamy wylotowej.Dopalacz ten bardzo skutecznie neutralizuje gazy pozarowe obnizajac w nich zawartosc tlenu ponizej wartosci, która podtrzymywalaby proces palenia. Urzadzenie to ma równiez element chlodzacy gazy pozarowe zlozony z kilku lub kilkunastu dysz rozmieszczonych promieniowo, rozpylajacych wode. Ponadto urzadzenie do neutralizacji jest wyposazone w przyrzad do pobiera¬ nia prób i analizowania skladu gazów pozarowych kierowanych z powrotem do otamowanej przestrzeni. Zamiast dopalacza recyrkulujace gazy pozarowe moga byc neutralizowane ijednoczes¬ nie ochladzane za pmoca gazu neutralnego, korzystnie azotu lub dwutlenku wegla. Gaz ten podawany dyszami usytuowanymi prostopadle do kierunku przeplywu gazów pozarowych dodaje sie w takiej ilosci, aby rozrzedzone nim gazy pozarowe stracily zdolnosc palenia sie i wybuchu jak równiez podtrzymywania procesu palenia.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat pola pozarowego, fig. 2 — dopalacz umieszczony w lutniociagu, a fig. 3 — dodatkowe wyrobisko z elementem chlodzacym w przekroju poprzecznym wzdluz linii A-A zaznaczonej na fig. 1.Jak uwidoczniono na rysunku po otamowaniu pola pozarowego 1 wykorzystuje sie dla recyrkulacji gazów pozarowych istniejace wyrobisko korytarzowe 2 wzglednie wykonuje sie nowe wyrobisko w bezposrednim sasiedztwie tego pola. W wyrobisku tym od strony tamy wylotowej 3 najkorzystniej w oslonie niepalnej umieszcza sie palnik benzynowy 4 tak, aby jego dysza 5 byla usytuowana prostopadle do kierunku przeplywu gazów pozarowych. Natomiast od strony tamy wlotowej 6 zabudowany jest element chlodzacy 7oraz sonda 8 przyrzadu pobierajacego i analizuja- * cego próby gazów. Element chlodzacy 7 moze byc wykonany naj korzystniej w postaci pierscienia z rur 9 wyposazonych w dysze 10 rozpylajace wode. Element ten moze byc zpowodzeniem wykorzy- t stywany w przypadku neutralizowania gazów pozarowych za pomoca azotu. Dysze 10 sluza wówczas do dokladnego wymieszania gazu neutralnego z gazami pozarowymi.Zgodnie z wynalazkiem neutralizowanie i wychladzanie gazów pozrowych odbywa sie w nastepujacy sposób. Po otamowaniu pola pozarowego 1 w wyrobiskudodatkowym 2 zlokalizowa¬ nym poza strefa otamowana, wymusza sie obieg recyrkulacji gazów pozarowych . W czasie recyrkulacji za pomoca palnika benzynowego 4 wypala sie w gazach pozarowych czesci palne i tlen do wartosci, przy której staja sie one neutralne. Efekt pracy dopalacza kontroluje sie za pomoca przyrzadu, którego sonda 8 do pobierania prób jazu jest umieszczona przed wlotowa tama 6. W zaleznosci od wskazan tego przyrzadu zwieksza sie lub zmniejsza intensywnosc plomienia dopala¬ cza. Zneutalizowane gazy ochladza sie nastepnie za pomoca elementu chlodzacego 7, po czym z powrotem kieruje sie do pola pozarowego. W przypadku stosowania azotu lub dwutlenku wegla ilosc tych gazów dodawanych do gazów pozarowych ustala sie w zaleznosci od wskazan przyrzadu analizujacego sklad gazów kierowanych do przestrzeni otamowanej.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób neutralizacji i wychladzania gazów pozarowych poddanych wymuszonemu obie¬ gowi recyrkulacji, znamienny tym, ze poza strefa otamowana w gazach pozarowych obniza sie zawartosc tlenu do wartosci, przy której gazy te staja sie neutralne, nie podtrzymujace ani procesu palenia ani wybuchu, po czym ochladza sieje i ponownie kieruje do przestrzeni otamowanej. 2. Urzadzenie do neutralizacji i wychladzania gazów pozarowych, znamienne tym, ze sklada sie z palnika (4) dopalacza zabudowanego w wyrobisku dodatkowym (2) w sasiedztwie tamy wylotowej (3) prostopadle do kierunku przeplywu gazów pozarowych oraz z elementu chlodzacego (7) umieszczonego w sasiedztwie tamy wlotowej (6) i z sondy (8) przyrzadu pobierajacego próby oraz analizujacego sklad gazów kierowanych z powrotem do pola pozarowego (1). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w wyrobiskudodatkowym (2) w sasiedztwie tamy wylotowej (3) ma zabudowane prostopadle do kierunku przeplywu gazów pozarowych dysze (10) rozpylajace gaz neutralny.121 573 Fig.1 y x ?121 573 A-A Fig. 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL