Przedmiotem wynalazku jest uklad do pomiaru metnosci cieczy oraz wspólczynników ekstynkcji, pochlaniania i rozpraszania swiatla, znajdujacy zastosowanie zwlaszcza w kontrolnych pomiarach procesów uzdatniania wody oraz do oceny skutecznosci dzialania urzadzen filtracyjnych.Ze zgloszenia wynalazku nr P—206151 znany jest uklad do pomiaru metnosci cieczy, zawiera¬ jacy zródlo swiatla oswietlajace próbke badanej cieczy i wspólpracujace z fotoelektrycznym detektorem pomiarowym, mierzacym wtórny strumien swiatla, przechodzacy lub rozproszony przez ciecz. Zródlo swiatla jest polaczone z zasilaczem, wspólpracujacym z czlonem sterujacym, który reguluje wartosc natezenia pierwotnego strumienia swiatla oraz steruje wyjsciowym mierni¬ kiem czasu. Wyjscie detektora pomiarowego jest polaczone z wejsciem komparatora, którego wyjscie jest polaczone z drugim sterujacym wejsciem miernika czasu. Sygnal wyjsciowy detektora pomiarowego jest porównywany w komparatorze z wartoscia sygnalu odniesienia. W momencie rozpoczecia emisji pierwotnego strumienia swiatla, przy ustalonej jego wartosci przyjetej za minimalna, miernik wyjsciowy zaczyna mierzyc czas. Pomiar czasu trwa do momentu, w którym wtórny strumien swiatla osiaga natezenie o wartosci równej minimalnej wartosci natezenia pier¬ wotnego strumienia swiatla, odpowiadajacej ustawionej w komparatorze wartosci sygnalu odnie¬ sienia. Zmierzony czas jest miara metnosci cieczy, natomiast po zmianach geometrii komory pomiarowej, czas ten jest miara wspólczynnika ekstynkcji, pochlaniania lub rozpraszania swiatla przez badany osrodek.2 121423 Zasadnicza niedogodnoscia znanego ukladu jest logarytmiczna charakterystyka skali mier¬ nika czasu przy liniowej zmianie natezenia pierwotnego strumienia swiatla, co stwarza trudnosci w zastosowaniu cyfrowego pola odczytowego.Wynalazek dotyczy ukladu do pomiaru metnosci cieczy oraz wspólczynników ekstynkcji, pochlaniania i rozpraszania swiatla, zawierajacego komparator, cyfrowy miernik czasu, zródlo swiatla polaczone ze sterowanym zasilaczem i wspólpracujace z fotoelektrycznym detektorem pomiarowym. Istota wynalazku polega na zastosowaniu impulsowego zródla swiatla, sterowanego za posrednictwem generatora impulsów prostokatnych, oraz wyposazeniu ukladu w czlon calkujaco-rózniczkujacy.Czlon calkujaco-rózniczkujacy jest wlaczony miedzy wyjscie fotoelektry- cznego detektora pomiarowego a wejscie komparatora, którego wyjscie jest polaczone z wyzwala¬ jacym wejsciem generatora impulsów prostokatnych. Wyjscie generatora impulsów jest polaczone z cyfrowym miernikiem czasu i ze sterujacym wejsciem zasilacza zródla swiatla.W ukladzie wedlug wynalazku przetwarzanie mierzonego parametru na odcinek czasu jest liniowe, co umozliwia stosowanie cyfrowych pól odczytowych. Ponadto, impulsowe zródlo swiatla pozwala na znaczne zmniejszenie poboru mocy, a wraz z tym zmniejszenie poboru mocy, a wraz z tym zmniejszenie wymiarów geometrycznych komory pomiarowej, w której montuje sie zródlo swiatla, badana próbke i detektor pomiarowy.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu do pomiaru metnosci wody oraz wspólczynników ekstynk¬ cji, pochlaniania i rozpraszania swiatla przez badana próbke wody, fig. 2 — wykres pierwotnego strumienia swiatla w funkcji czasu, fig. 3 — wykres wtórnego strumienia swiatla w funkcji czasu, fig. 4 — wykres sygnalu wyjsciowego fotodetektora w funkcji czasu, a fig. 5 — wykres sygnalu wyjsciowego czlonu calkujaco-rózniczkujacego wraz z sygnalem odniesienia w funkcji czasu.Przykladowy uklad wedlug wynalazku zawiera impulsowe zródlo swiatla 1, wykonane w postaci palnika ksenonowego, zasilanego przez zasilacz 2 i wspólpracujacego z liniowym fotode¬ tektorem pomiarowym 3. Miedzy zródlem swiatla 1 a pomiarowym fotodetektorem 3 jest umie¬ szczone przezroczyste naczynie 4, wypelnione woda. Fotodetektor 3 jest polaczony z wejsciem calkujaco-rózniczkujacego czlonu 5, a wyjscie tego czlonu 5 jest polaczone z jednym z wejsc komparatora 6. Na drugie wejscie komparatora 6 jest doprowadzany sygnal odniesienia o stalej, zadanej wartosci U0. Wyjscie komparatora 6 jest polaczone z wyzwalajacym wejsciem generatora 7 impulsów prostokatnych, natomiast wyjscie generatora 7 jest polaczone z cyfrowym miernikiem czasu 8 i ze sterujacym wejsciem zasilacza 2.Amplituda Ii impulsów swietlnych Si wytwarzanych przez palnik ksenonowy, ulega zmniej¬ szeniu po przejsciu przez naczynie 4 z woda, do wartosci I* Wtórne impulsy S2sa zamieniane w liniowym fotodetektorze 3 na standardowy, elektryczny sygnal S3, majacy postac impulsów o amplitudzie U, proporcjonalnej do wartosci amplitudy I2 wtórnych impulsów S2swiatla. Elektry¬ czny sygnal S3 z wyjscia fotodetektora 3 jest podawny do calkujaco-rózniczkujacego czlonu 5, o odpowiednio dobranych stalych czasowych. Impulsy elektryczne sa calkowane, do momentu w którym scalkowany sygnal Sa przyjmuje wartosc praktycznie równa amplitudzie U sygnalu S3, a nastepnie rózniczkowane. Wartosc rózniczkujacego sygnalu S4Jest porównywana w komparatorze 6 z zadana, stala wartoscia sygnalu odniesienia U<. Sygnal bedacy wynikiem tego porównania jest podawany na wyzwalajace wejscie generatora 7, powodujac zmiane szerokosci t impulsów lub czasu ich repetycji T do wartosci, przy której nastepuje zrównanie sie sygnalów doprowadzanych do komparatora 6. W takim stanie ukladu mierzony parametr jest liniowo zalezny od szerokosci t impulsów lub czasu repetycji T impulsów. Cyfrowy miernik czasu 8, wlaczony na wyjscie genera¬ tora 7, wskazuje cyfrowa wartosc zmierzonego parametru.121423 3 Zastrzezenie patentowe Uklad do pomiaru metnosci cieczy oraz wspólczynników ekstynkcji, pochlaniania i rozprasza¬ nia swiatla, zawierajacy komparator, cyfrowy miernik czasu oraz zródlo swiatla polaczone ze sterowanym zasilaczem i wspólpracujace z fotoelektrycznym detektorem pomiarowym, znamienny tym, ze zródlo swiatla (1) jest zródlem impulsowym, natomiast miedzy wyjscie fotoelektrycznego detektora pomiarowego (3) a wejscie komparatora (6)jest wlaczony calkujaco-rózniczkujacyczlon (5), przy czym wyjscie komparatora (6) jest polaczone z wyzwalajacym wejsciem generatora (7) impulsów prostokatnych, którego wyjscie jest polaczone z cyfrowym miernikiem czasu (8) i ze sterujacym wejsciem zasilacza (2). s, 4 u 4 3 5 6 frditiOT L 6 fig. f ftUILD FiQ.Z nnnn Fig.3 rum FiQl FlQ.5 S.Uo t PL