Na jwazniejszem i prawie je dymem two¬ rzywem hydraulicznem wiazacem pod wo¬ da jest dotad cement portlandzki wyrabia¬ ny i uzywany we wszystkich krajach kul¬ turalnych.Wiadomo, ze cement portlandzki po zarobieniu z woda i zwiazaniu sklada sie glównie z krysztalów uwodnionego krze¬ mianu trójwapniowego, a wiec zwiazku o charakterze wybitnie zasadowym. Z bie¬ giem czasu, a szczególnie w przypadku be¬ tonów spoczywajacych w wodzie morskiej i narazonych na jej dzialanie chemiczne, nadmiar slabo zwiazanego wapna zostaje wylugowany z cementu portlandzkiego, co pociaga za soba oslabienie betonu. Aby powstrzymac ten proces nalezaloby zasto¬ sowac 'do cementu portlandzkiego1 taka domieszke, fctóraby dzieki swemu sklado¬ wi chemicznemu mogla zwiazac i utrwalic nadmiar wapna cementu portlandzkiego.Taka domieszke stanowi wlasnie krzemo- cement, który bedac tanszy od cementu portlandzkiego obniza cene betonów wy¬ konanych z mieszaniny obu cementów.Krzemo-cement otrzymuje sie z pewne¬ go gatunku kamienia wapiennego o zawar¬ tosci okolo 38% CaC03, wysokiej zawarto¬ sci krzemionki i krzemianów, niewielkiej zas ilosci tlenków glinu i zelaza.Wyzej wymieniony wapien w brylach nieprzekraczajacych wielkoscia 30 cm mu¬ si zostac wypalony w specjalnym piecu.W odróznieniu od klinkru portlandzkiego, który wypala sie do temperatury poczatko¬ wej spiekania sie, klinkier krzemo-cementu nie powinien osiegnac tej temperatury, lecz musi byc wypalony w temperaturze cokol-wiek nizsze] od temperatury spiekania sie.Produkt otrzyinapf z dobrego wypalenia nie lasuje sie*od dodatku wody, podobnie jak i klinker portlandzkiego cementu. Zeby móc sluzyc do celów zaprawowych, mate- rjal musi zostac sproszkowany. Produkt poddaje sie nozdrabianiu przez lamacze, mlyny kulowe, rurowe i podobne urzadze¬ nia i wtedy otrzymuje sie sproszkowany krzemo-cement, barwy kremowej lub kre¬ mowo rózowej' o ciezarze gatunkowym 2,75. Mialkosc knzemo-cementu powinna odpowiadac normom: nie wiecej 1% po¬ zostalosci na sicie majacem 900 oczek na 1 cm2 i nie wiecej 10% pozostalosci na si¬ cie 4900 oczek na 1 cm2.Krzemo-cement wiaze 34,7% wody do zaczynu normalnego. Czas wiazania: po¬ czatek 4 godiz. 30 min. — koniec 14 godzr 30 min. Analiza jednej partji krzemn-ce- menjtu wykazala: Sl02^ 64,4% CaO — 28,8% Al20, Fa203 — 4,2% Stosunek krzemionki do tlenku wapnia odpowiada w przyblizeniu wzorowi: CaO, SiQ2 . 2Si02...Nie posiadajac nadmiaru niezwiazane- go wapnia, krzemo-cement nie traci wolne¬ go wa*pna pod dzialaniem wód atmosfe¬ rycznych. Nadaje sie doskonale do robót tynkowych w mieszaninie z piaskiem gru¬ boziarnistym w stosunku 1 : 3. Tynki od¬ znaczaja sie wielka trwaloscia i posiadaja barwe ciemno-kremowa, zblizona do barwy czystego krzemo-cementu.Krzemo-cement wykaizuje zupelna sta¬ losc objetosci w zwyklej temperaturze, a takze w 120°C. Krzemo-cement jest do¬ skonale odporny na dzialanie wody mor¬ skiej. Próbki z czystego krzemo-cementu z piaskiem przechowywane w wodzie mor¬ skiej wykazuja szybszy wzrost wytrzyma¬ losci i wogóle wieksza wytrzymalosc niz w wodzie zwyklej.Krzemo-cement dodany do cementu portlandzkiego daje proszek o barwie ja¬ sniejszej, niz cement portlandzki czysty.Kostki z powyzszej mieszaniny z piaskiem normalnym w stosunku 1 : 3 przechowy¬ wane w wodzie morskiej po uplywie juz 180 dni posiadaja wytrzymalosc na ro¬ zerwanie oraz na zgniatanie wieksza niz czysty cement portlandzki, a mianowicie próby z odpowiedniej mieszaniny obu ce¬ mentów juz po 180 dniach ich przecho¬ wywania w wodzie morskiej wykazaly 1,7 razy wieksza wytrzymalosc na zgniatanie, niz próby z czystego cementu portlandz¬ kiego, jak to stwierdzily badania wyko¬ nane w ,,Tonindustrie - Laboratorium" Prof. Dr. H. Seger und Cramer w Berlinie, na podstawie których wykonano przy ni¬ niejszym zalaczony wykres.Betony sporzadzone z tej mieszaniny nadaja sie specjalnie do robót monskich.Dla przykladu podaje sie tabele prób Wy¬ trzymalosci na rozerwanie i zagniatanie dla czystego cementu portlandzkiego i mie¬ szaniny jego z krzemo-cementem.Tabela zawiera wyniki wytrzymalosci osiagniete: 1. po uplywie 90 dni (1 dzien na po¬ wietrzu i 89 dni w wodzie morskiej) 2. po uplywie 180 dni (1 dzien na po¬ wietrzu i 179 dni w wodzie morskiej).Badano nastepujace mieszaniny: A. — czysty cement portlandzki B. — mieszanina 90% wag. cem. portl. i 10°/0 krzemo-cementu C - „ 80% n P n i 20% D. - . 70% „ * ; 30% E. - „ 60% i 40% „ tPróbki do oznaczenia wytrzymalosci byly wykonane z powyzszych mieszanin i piasku normalnego w stosunku 1:3.Tworzywo . czysty cement portl. 9070 portl. 1070 krzem. 8070 portl. . 20% krzem. 707, portl. ' 307, krzem. 607o portl. 407„ krzem. po 90 dniach rozerw. kg/cm 33,4 kg/cm 32,6 „ 33,1 „ 30,9 „ 29,9 „ zgniatanie kg/cm 251,6 kg/cm 247,8 „ 242,0 „ 240,2 . 208,2 „ po 180 dniach rozerw. kg/cm 34,7 kg/cm 34,5 „ 26,4 „ 34,7 „ 34,3 „ zgniat. kg/cm 249,2 kg/cm 311,0 „ 316,4 „ 264,2 „ 258,6 „ wysokiej wytrzymalosci i wielkiej odpor¬ nosci na dzialanie wody morskiej oraz kwasów, znamienny tern, ze do zwyklego cementu portlandzkiego dodaje sie 20 — 30% cementu krzemowego.Joachim Hempel.Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. PL