Przedmiotem wynalazku jest silnik do przetwa¬ rzania energii przy zmianie temperatury na prace mechaniczna.Znane sa urzadzenia do przetwarzania energii na prace mechaniczna przy zmianie temperatury, na dzialanie której sa te urzadzenia wystawione, która to prace odbiera organ wyjsciowy t urzadze¬ nia, wywierajacy sile podczas swojego przemiesz¬ czania.Te urzadzenia wykorzystuja jako srodek prze¬ twarzania energii, rozszerzalnosc cial stalych, cie¬ klych lub gazowych, przy czym zmiany wymiaru tych cial pod wplywem zmian temperatury, sa badz wykorzystywane bezposrednio, badz wzmoc¬ nione lub przetworzone przez przylaczenie mecha¬ nicznych mechanizmów redukujacych lub innych.Te urzadzenia sa jednakze wykorzystywane do przetwarzania niewielkiej pracy. Aby zwiekszyc dostarczana prace nalezy znacznie zwiekszyc pa¬ rametry wplywajace na wspólczynnik rozszerzal¬ nosci materialu reagujacego na temperature, na przyklad wymiary, objetosc, cisnienie, i w tej ope¬ racji szybko natrafia sie na granice technologicz¬ ne, wytwarzania lub kosztu, które czynia nie¬ mozliwym zwiekszenie tej pracy.Celem wynalazku jest otrzymanie korzystniej¬ szych wyników przetwarzania energii, to jest do¬ starczanie znacznej pracy wykorzystujac jako przetwornik energii material termoczuly pozba- 2 wiony wymienionych wyzej wad i urzadzenia wy¬ rózniajacego sie prostota konstrukcji.Cel ten osiagnieto przez wykonanie silnika we¬ dlug wynalazku, który jest utworzony przez tlok zmontowany przesuwnie jednym ze swoich kon¬ ców w pierwszej komorze, a drugim koncem, w drugiej komorze, przy czym te komory sa pola¬ czone ze soba tak, aby utworzyc w pierwszej ko¬ morze, pierwsza zamknieta przestrzen, a w dru- w giej komorze, druga zamknieta przestrzen, znacz¬ nie wieksza od pierwszej, zas kazda z tych prze¬ strzeni jest wypelniona tworzywem o duzej spre¬ zystosci i rozszerzalnosci termicznej, korzystnie elastomerem bedacym pod cisnieniem tak, ze kaz- da komora i kazdy odpowiedni koniec tloka, two¬ rza sprezyne o hydrostatycznym cisnieniu elasto¬ meru. Ponadto tlok jest zaopatrzony w co naj¬ mniej jedna promieniowa przetyczke wystajaca na zewnatrz tych komór, przejmujaca wzdluzna sile przy wykorzystaniu dostarczonej pracy.Korzystnie powierzchnia czolowa konca tloka wspólpracujaca z druga komora jest wieksza od powierzchni wspólpracujacej z pierwsza komora.Ponadto kazda komora zawiera urzadzenie do re- gulacji cisnienia skladajacego sie z gwintowanego otworu i gwintowanego korka. Korzystnie, komo¬ ry sa utworzone w elemencie przesuwnym, przy czym przetyczka promieniowa jest polaczona z przykrywka usytuowana na wprost otworów piers- cienia odsunieta od nich osiowo na pewna odleg- 119 956119 956 3 losc okreslona przez przekrój przejscia plynu z jednej czesci korpusu do jego drugiej czesci pod¬ czas wzglednego ruchu elementu przesuwnego wzgledem korpusu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiono silnik wedlug wynalazku, w przekroju podluznym, stosowany jako cieplny regulator amortyzatora.Na rysunku przedstawiono tlok 1, którego ko¬ niec la o przekroju Sa jest zmontowany przesuw¬ nie w pierwszej komorze 2 tak, aby wyznaczyc z ta ostatnia zamknieta przestrzen Va. Drugi ko¬ niec Ib tloka 1 o przekroju Sb, jest zmontowany przesuwnie w drugiej komorze 3 i wyznacza w tej komorze, druga zamknieta przestrzen Vb. Te komory 2 i 3 sa polaczone ze soba za pomoca gwintowanego pierscienia 4. Przestrzenie Va i Vb znacznie sie róznia objetoscia i zaklada sie, ze przestrzen Vb jest wieksza od przestrzeni Va. Te przestrzenie sa wypelnione elastomerem sprezo¬ nym pod wysokim cisnieniem, za posrednictwem gwintowanego otworu zamknietego korkami zanu¬ rzonymi w tym elastomerze tworzacymi czlony regulacyjne cisnienia w kazdej komorze. Na ry¬ sunku przedstawiono tylko otwór 5 i jego korek 6 w odniesieniu do przestrzeni Vb. Tak utworzone urzadzenie wedlug wynalazku przedstawia sie w postaci dwóch sprezyn o hydrostatycznym cisnie¬ niu elastomerowym, zmontowanych przeciwnie wzgledem siebie, tworzacych silnik do przetwa¬ rzania zmiany temperatury na prace mechaniczna przemieszczania tloka 1.W wyniku, dla danej temperatury, wyrównowa- zone polozenie tloka 1 w stosunku do komór 2 i 3 jest takie, ze sila przylozona do konca la tloka 1 jest równa sile przylozonej do jego konca Ib, to jest jesli powierzchnie Sa i Sb sa równe, wówczas nacisk elastomeru w przestrzeni Va, jest równy naciskowi elastomeru w przestrzeni Vb lub jesli Sb i Sa nie sa równe, wówczas iloczyn Sa razy Pa czyli cisnienie w przestrzeni Va, jest równy iloczynowi Sb razy Pb czyli cisnienie w prze¬ strzeni Vb. Elastomerem jest material posiadajacy wspólczynnik rozszerzalnosci duzo wyzszy od wspólczynnika rozszerzalnosci stali, która jest na przyklad materialem tworzacym komory 2 i 3.Podwyzszenie temperatury zespolu zmienia stan równowagi tloka 1. W wyniku, wzrost objetosci elastomeru zawartego w komorze 3 jest znacznie wiekszy niz wzrost objetosci elastomeru zawartego w komorze 2. Powstaje wówczas przemieszczenie tloka 1 takie, ze warunek równowagi jest ponow¬ nie zachowany, to jest dla Vb wiekszego od Va nastepuje przemieszczenie tloka 1 do komory 2.Natomiast zmniejszenie temperatury powoduje ruch tloka 1 w kierunku przeciwnym.Uwzgledniajac wartosc wymaganych cisnien w komorach wynoszaca rzedu tysiecy barów, prze¬ mieszczenie tloka 1 jest realizowane w postaci znacznej sily, która oczywiscie jest funkcja róz¬ nicy objetosci przestrzeni Va i Vb.To przemieszczenie i ta sila moga byc odbiera¬ ne za pomoca promieniowej przetyczki 7 polaczo¬ nej z tlokiem 1 i przechodzacej przez pierscien 4, laczacej dwie komory i przechodzacej przez otwór 8. W przypadku przedstawionym na rysunku, urza¬ dzenie wedlug wynalazku jest stosowane do re¬ gulowania w funkcji temperatury cech amorty- zacyjnych amortyzatora z plynem o duzej lep¬ kosci. Zatem zespól komór 2 i 3 i pierscienia 4, tworzy organ przesuwny w stosunku do korpusu 9, zas przestrzen 10 zawarta miedzy tym korpu¬ sem i tym zespolem jest wypelniona lepkim ply- nem, na przyklad elastomerem pod cisnieniem.Pierscien 11 zaopatrzony w co najmniej jeden otwór, polaczony z zespolem 2, 3 i 4, dzieli prze¬ strzen 10 tak, ze podczas wzglednego przemiesz¬ czania zespolu 2, 3, 4 w stosunku do korpusu. 9, powstaje efekt amortyzowania przez przejscie ply¬ nu przez otwory w pierscieniu 11. Lepkosc plynu zmniejszajaca sie wraz z podnoszeniem tempera¬ tury zmniejsza moc amortyzowania. Nalezy wiec oddzialywac na wielkosc dlawienia pierscienia 11 ¦20 zwiekszajac to dlawienie, w celu kompensowania obnizenia sie lepkosci.W tym celu umieszcza sie na wprost otworu pierscienia 11 przykrywke 12 w odleglosci osiowej e od pierscienia. 26 Przykrywka 12 jest polaczona z promieniowa przetyczka 7 a wzrost temperatury powoduje przemieszczanie tloka 1 w kierunku komory 2 po¬ wodujac zmniejszenie sie tej odleglosci a wiec zmniejszenie przekroju dla przejscia lepkiego ply- nu miedzy dwiema czesciami przestrzeni 10 po¬ dzielonej przez pierscien 11.Nalezy zauwazyc, ze urzadzenie wedlug wyna¬ lazku umozliwia przemieszczanie tloka 1 zwiek¬ szajac znacznie wywierana przez niego sile, i umozliwia zapewnienie zmiany odleglosci e w wy¬ niku zmiany temperatury niezaleznie od lepkosci plynu amortyzujacego, która moze byc bardzo du¬ za, jesli jest nim elastomer bedacy pod cisnie¬ niem. 40 Rozwiazanie wedlug wynalazku znajduje ko¬ rzystne zastosowanie w dziedzinie urzadzen pod¬ porzadkowujacych dzialanie mechanizmu zaleznie od temperatury.Wynalazek nie jest ograniczony do opisu, który « zostal podany, ale pokrywa natomiast wszystkie przyklady wykonania, które moglyby byc wpro¬ wadzone bez wychodzenia poza ramy tego wyna¬ lazku.Zastrzezenia patentowe 1. Silnik do przetwarzania energii przy zmianie temperatury na prace mechaniczna, dzialaniu któ- w rej to temperatury jest on poddany, znamienny tym, ze jest utworzony przez tlok (1) zmontowa¬ ny przesuwnie jednym ze swoich konców (la) w pierwszej komorze (2), a drugim koncem (Ib), w drugiej komorze (3), przy czym te komory sa 60 polaczone ze soba i tworza w pierwszej komorze (2), pierwsza zamknieta przestrzen (Va), a w dru¬ giej komorze (3), druga zamknieta przestrzen (Vb) znacznie wieksza od pierwszej, zas kazda z tych przestrzeni jest wypelniona tworzywem o szcze- w golnie duzej sprezystosci i rozszerzalnosci termi-i 119 956 3 cznej korzystnie elastomerem bedacym pod cisnie¬ niem tak, ze kazda komora i kazdy odpowiedni koniec tloka, tworza sprezyne o hydrostatycznym cisnieniu elastomeru. 2. Silnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tlok (1) jest zaopatrzony w co najmniej jednax promieniowa przetyczke (7) wystajaca na zewnatrz komór, przejmujaca wzdluzna sile przy wykorzy¬ staniu dostarczonej pracy. 3. Silnik wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze powierzchnia czolowa konca (Ib) tloka (1) wspólpracujaca z druga komora (3) jest wieksza od powierzchni konca (la) tloka (1) wspólpracuja¬ cej z pierwsza komora (2). 4. Silnik wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze kazda komora (2, 3) zawiera urzadzenie do regu¬ lacji cisnienia, skladajace sie z gwintowanego otworu (5) i gwintowanego korka (6).. Silnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze komory (2, 3) sa utworzone w elemencie przesuw¬ nym, przy czym przetyczka promieniowa (7) jest polaczona z przykrywka (12) usytuowana na wprost otworów pierscienia (11), odsunieta od nich osiowo na odleglosc (e) okreslona przez przekrój przejscia plynu z jednej czesci korpusu (9) do jego drugiej czesci podczas wzglednego ruchu ele¬ mentu przesuwnego wzgledem korpusu (9). PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL