Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do nie¬ niszczacego pomiaru liczby nitek w tkaninie o splocie plóciennym, sluzace do sprawdzania zgod¬ nosci wykonania wyrobu wlókienniczego z zalo¬ zonymi warunkami technicznymi.Znane sa sposoby badania ilosci nitek watku lub osnowy w tkaninie, polegajace na recznych ma¬ nipulacjach wyciagania i bezposredniego liczenia poszczególnych nitek przy pomocy optycznych przy¬ rzadów powiekszajacych. Czynnosci rozbioru tka¬ niny sa niezwykle zmudne i pracochlonne, nadto prowadza do nieodwracalnego niszczenia danego wycinka badanej tkaniny.Pewnym usprawnieniem w tym zakresie jest przyrzad w postaci plytki szklanej z naniesionymi na powierzchni równoleglymi liniami o wzrasta¬ jacej gestosci, oraz skali podajacej gestosc tych linii na poszczególnych segmentach plytki. Przy¬ rzad dziala na zasadzie zjawiska interferencji i dy¬ frakcji promieni swietlnych. Przyrzad ten ma ogra¬ niczone zastosowanie i nie wykazuje rzeczywistych wielkosci, glównie z uwagi na trudnosci odczytu i nieprecyzyjnosc wykonania.Wlasciwosci tego przyrzadu moga byc tylko wy¬ korzystywane przy kontroli jakosci tkanin jedno¬ barwnych^ i o splocie plóciennym, przy czym po¬ miar trwa stosunkowo krótko i nie prowadzi do niszczenia tkaniny.Odmiane sposobu pomiaru liczby nitek w tkani¬ nie wprowadza urzadzenie wedlug wynalazku, dzia¬ lo 15 30 lajace na zasadzie elektronicznego wyswietlania liczby nitek osnowy lub watku w badanej tkani¬ nie bez jej uszkodzenia, czy zniszczenia. Urzadze¬ nie to wykazuje wynik badania w ciagu kilku sekund z dokladnoscia do jednej nitki na dlugosci 10 cm.Istota wynalazku jest swiatlowód stanowiacy prostopadloscienna plytke z umieszczona na wierz¬ cholku ramka z rzedem zarówek, oraz przesuwny wózek z zainstalowanymi fototranzystorami.Taki uklad urzadzenia pozwala na dokonywanie pomiarów liczby nitek w tkaninie na okreslona jednostke dlugosci. Poszukiwany wynik pomiaru jest wskazywany cyfrowo na tablicy swietlnej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony poglado¬ wo na rysunku, przedstawiajacym uklad urzadze¬ nia w widoku z boku.W górnej pokrywie 6 skrzynki 19 znajduje sie podluzny wykrój 7, nad którym umieszczona jest prostopadloscienna plytka 1 wyposazona na wierz¬ cholku w ramke 3 z rzedem zarówek 2. Wewnatrz skrzynki 19 umieszczony jest przesuwny wózek 8 z zamocowanymi fototranzystorami 4 i 9 w szczeli¬ nowych oslonach 5 i 10, natomiast w podstawie skrzynki 19 ustawione sa dwa oswietlacze 11 i 13 z oslonami 12 i 14 oraz napedowy zespól 15 wózka 8. Plytka 1 umieszczona jest na srubie 16 z po¬ kretlem 17, przy czym srube 16 podtrzymuje ramie 18. Miedzy dolna krawedzia plytki 1 i górna po¬ wierzchnia pokrywy 6 uwidoczniono tkanine 20. 119 760119 760 3 Pomiar liczby nitek odbywa sie w bardzo prosty sposób. Tkanine naklada sie na powierzchnie po- • krywy 6 i dociska plytke 1, po czym nastepuje wlaczenie urzadzenia i w nastepstwie wskazywanie wyniku pomiaru.Urzadzenie posiada dwa przetworniki cyfrowe, z których jeden sluzy do pomiaru ilosci nitek, a drugi do pomiaru dlugosci odcinka badanej tkani¬ ny- Sygnaly z obu przetworników sa doprowadzane do dekadowego licznika elektronicznego w taki sposób, aby wykazywal on ilosc nitek na okreslo¬ nym odcinku badanej tkaniny. Wytworzone w fo¬ totranzystorze 4 impulsy pradowe pod wplywem zmian natezenia oswietlenia spowodowanego prze¬ slanianiem strumienia swietlnego doprowadzonego swiatlowodem plytki 1 i zarówek 2 przez nitki tka¬ niny, po odpowiednim wzmocnieniu i uformowa¬ niu w znanych ukladach elektronicznych sa do¬ prowadzane do wejscia dekadowego licznika elek¬ tronicznego. Przetwornik cyfrowy do pomiaru od¬ leglosci miedzy szczelinami oslon 12* i 14, sklada sie z dwóch oswietlaczy 11 i 13 oraz fototranzysto¬ ra 9 przy wózku 8.W czasie dokonywania pomiaru, wózek 8 z foto¬ tranzystorem 9 przesuwa sie po torze dluzszym niz wynosi odleglosc miedzy oswietlaczami 11 i 13.Pomiar rozpoczyna sie z chwila przekroczenia pro¬ mienia z jednego z oswietlaczy przez fototranzy¬ stor 9 i konczy w momencie przekroczenia pro¬ mienia z drugiego oswietlacza. Rezultat cyfrowy badania jest wykazywany natychmiast na tablicy swietlnej urzadzenia. W fototranzystorze 9 powsta¬ ja dwa impulsy pradowe, które doprowadzane sa do wejscia znanego licznika bramkowego. Liczenie zostaje zakonczone gdy fototranzystor 9 przekro¬ czy drugi oswietlacz.W ten sposób licznik rejestruje ilosc nitek na okreslonej dlugosci zaleznej od rozstawienia oswie- 10 15 20 25 30 tlaczy, które najkorzystniej jest ustawic na od¬ leglosc 10 cm. Oslony posiadaja szczeliny, których szerokosc nie przekracza 100 |im, natomiast po¬ dluzny wykrój 7 w pokrywie 6 ma szerokosc mniejsza niz szerokosc plytki swiatlowodu.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia doko¬ nywanie dokladnych pomiarów liczby nitek w tka¬ ninach o splocie otwartym, zwlaszcza tkanin ba¬ welnianych, welnianych, lnianych i innych. Nadaje sie do stosowania w przemysle wlókienniczym, najkorzystniej w pracowniach projektowania tka¬ nin, wzorcowniach i laboratoriach metrologicznych.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pomiaru liczby nitek w tkani¬ nie, zawierajace swiatlowód, przetworniki cyfrowe, fototranzystory oraz dekadowy licznik elektronicz¬ ny, znamienne tym, ze posiada prostopadloscienna plytke (1) usytuowana nad podluznym wykrojem (7) vf pokrywie (6) skrzynki (19), w której to umieszczony jest przesuwny wózek (8) z dwoma fototranzystorami (4) i (10) w szczelinowych oslo¬ nach (5) i (10). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wierzcholek plytki (1) wyposazony jest w ramke (3) z zarówkami (2). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w podstawie skrzynki (19) ustawione sa dwa oswietlacze (11) i (13) ze szczelinowymi oslonami (12) i (14). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze szczeliny oslon (5), (10), (12) i (14) posiadaja szerokosc nie przekraczajaca 100 i^m. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze plytka (1) osadzona jest na srubie (16) z po¬ kretlem (17).Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 106/83 Cena 100 zl PL