Przedmiotem wynalazku jest lampa rentgenowska malej mocy znajdujaca zastosowanie zwlaszcza w rentge¬ nowskiej analizie fluorescencyjnej o dyspersji energii do oznaczania sladowych zawartosci niektórych pierwia¬ stków.Znana z polskiego opisu patentowego nr 106760 miniaturowa lampa rentgenowska wykonanajest w postaci szklanego cylindra stanowiacego korpus lampy, do którego z jednego konca wtopiony jest kowarowy pierscien wraz z przymocowana do niego cylindryczna ksztaltka kolimatora. Kolimator ma przytwierdzona anode, która- poprzez spirale ekranujaca polaczona jest z jedna z pieciu siatek dziala elektronowego. Kolimator i anoda sa wykonane z metalu o wysokiej czystosci i maja te sama grubosc, która równa sie pieciokrotnej warstwie polów¬ kowego oslabienia wlasnego promieniowania charakterystycznego serii K pierwiastka anody.W lampie zastosowane jest typowe dzialo elektronowe z kineskopu telewizora, w sklad którego wchodza nastepujace elementy: katoda tlenkowa, zarzona posrednio za pomoca spirali wolframowej oraz piec siatek, z których pierwsza stanowi cylinder Wehnelta, zas druga elektrode ekstrakcyjna. Siatki trzecia i piata polaczone z anoda, wraz z siatka czwarta stanowia ostatnia soczewke dziala elektronowego. Wszystkie elektrody dziala elektronowego zamocowane sa na wsporniku. Za wspornikiem usytuowany jest zasobnik tytanowy, pochlaniaja¬ cy gazy resztkowe, sluzacy do utrzymania cisnienia gazów resztkowych w lampie na stalym poziomie. Zakoncze¬ nie szklanego cylindra stanowi cokól z przepustami i rurka pompowa.Wada opisanej lampy jest to, ze dopuszczalne napiecie ostatniej siatki zastosowanego dziala elektronowego wynosi 19,5 kV. Polaczenie ostatniej siatki z anoda przez spirale ekranujaca ogranicza zakres dopuszczalnych napiec anodowych lampy do 19,5 kV i powoduje to, ze w lampach tych nie mozna stosowac anod z metali o liczbie atomowej wiekszej od 40. W lampie tej wystepuje czesto uszkodzenie radiacyjne szkla banki lampy w poblizu anody oraz czesc generowanego promieniowania X wydostaje sie na zewnatrz lampy przez szklo banki i w zwiazku z tym konieczne jest stosowanie dodatkowych oslon biologicznych na zewnatrz lampy.Celem wynalazku jest skonstruowanie lampy rentgenowskiej malej mocy o napieciu anodowym do 40 kV.Istota lampy, wedlug wynalazku, polega na tym, ze szklany korpus lampy podzielony jest na dwie czesci polaczone ze soba pierscieniem kowarowym ima z jednego konca wtopiona oslone anody transmisyjnej,1 119719 w ksztalcie tulei i korzystnie zagietej od strony srodka lampy. Pierscien kowarowy polaczony jest poprzez sprezyny stykowe z piata siatka dziala elektronowego. Piata siatka jest tak odsunieta od oslony, ze wewnatrz lampy powstaje przestrzen akceleracyjna.Dzieki zmienionej konstrukcji lampe mozna zasilac napieciem anodowym do 40 kV. Zastosowana oslona anody transmisyjnej wykonana z blachy molibdenowej stanowi dostateczna oslone biologiczna przed promienio¬ waniem emitowanym na boki.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat lampy w przekroju podluznym.Lampa rentgenowska ma korpus w postaci cylindra szklanego 1 podzielony na dwie czesci polaczone ze soba pierscieniem kowarowym 2. Z jednego konca cylindra 1 wtopiona jest oslona 3 anody transmisyjnej 4 w ksztalcie tulei zagietej od strony srodka lampy a od strony zewnetrznej jest do niej zamocowana anoda 4.Pierscien kowarowy 2 jest polaczony poprzez sprezyny stykowe 5 z piata siatka 6 dziala elektronowego. W lam¬ pie zastosowane jest typowe dzialo elektronowe z kineskopem telewizora czarno-bialego, w sklad którego wcho¬ dza nastepujace elementy: katoda tlenkowa 7 posrednio zarzona za pomoca spirali wolframowej- 8 oraz piec siatek. Siatke pierwsza 9 stanowi cylinder Wehnelta, zas druga siatke 10 stanowi elektroda ekstrakcyjna. Siatki trzecia 11, czwarta 12 i piata 6 tworza soczewke skupiajaca wiazke elektronów. Piata siatka 6 jest tak odsunieta od oslony 3, ze wewnatrz lampy powstaje przestrzen akceleracyjna. Elektrody dziala elektronowego zamocowa¬ ne sa na cokole z przepustami 13 stanowiacymi wraz z rurka pompowa 14 zakonczenie szklanego cylindra 1.Lampa generuje promieniowanie X przy nastepujacych napieciach na elektrodach: siatka pierwsza 9 minus 5 V, siatka druga 10 plus 500 V, siatka trzecia 11 i siatka piata 6 od plus 10 kV do 19 kV, siatka czwarta 12 od 0 do 500 V, a anoda 4 od plus 20 kV do 40 kV.Zastrzezenie patentowe Lampa rentgenowska malej mocy wykonana w ksztalcie szklanego cylindra zawierajaca zródlo wiazki elektronów i anode, przy czym z jednego konca zakonczona cokolem z przepustami i rurka pompowa zas z dru¬ giej metalowym wtopem, znamienna tym, ze cylinder szklany (1) podzielony jest na dwie czesci polaczone ze soba pierscieniem kowarowym (2) i ma z jednego konca wtopiona oslone (3), anody transmisyjnej (4), w ksztalcie tulei i korzystnie zagietej od strony srodka lampy zas pierscien kowarowy (2) polaczony jest poprzez sprezyny stykowe (5) z piata siatka (6) dziala elektronowego przy czym piata siatka (6) jest tak odsunieta od oslony (3), ze wewnatrz lampy powstaje przestrzen akceleracyjna. *?=¦ _l ' - '» - - * . 11 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL