Przedmiotem wynalazku jest uklad wykrywa¬ cza pradów bladzacych, zwlaszcza w podziemiach kopaln.Znane sa przyrzady do pomiaru natezenia pra¬ dów bladzacych za pomoca miliamperomierza o odpowiedniej rezystancji wewnetrznej, umozli¬ wiajace pomiar tylko pradów stalych lub zmie¬ niajacych sie w czasie ' bardzo wolno.Znany jest tez z polskiego opisu patentowego nr 89 341 przyrzad z miernikiem magnetoelek- trycznym zblizonym do miernika uniwersalnego wyposazonego w dodatkowe uklady pozwalajace okreslic w przyblizeniu rezystancje zródla pra¬ dów bladzacych. Przyrzad ten umozliwia prowa¬ dzenie wlasciwego pomiaru pradu po wykonaniu pomiarów wstepnych zródla, co jednak znacznie komplikuje obsluge przyrzadu i preferuje go do stosowania w pracach badawczych.Wada tych przyrzadów jest ich bezwladnosc, która uniemozliwia wykrycie krótkotrwalych przekroczen dopuszczalnych wartosci pradu. Po¬ nadto sa to przyrzady w duzym stopniu podatne na uszkodzenia zwlaszcza w warunkach kopal¬ nianych, ze wzgledu na stosowanie czulych i de¬ likatnych mierników magnetoelektrycznych.Z polskiego opisu patentowego nr 58 361 znany jest równiez przyrzad przeznaczony do pomiaru i rejestracji pradów bladzacych w podziemiach kopaln. Przyrzad ten ma na wejsciu elektronicz¬ ny przetwornik — modulator i wzmacniacz pra- 10 15 20 du zmiennego. Ze wzgledu na gabaryty i mase przyrzad ten moze byc stosowany jako przenos¬ ny tylko stacjonarny.Wedlug wynalazku uklad ten ma dwa syme¬ tryczne tory stanowiace szeregowe polaczenie bloku napiecia odniesienia, komparatora, bloku czasowego i bloku sygnalizacyjnego. Do wejsc obu komparatorów przylaczone jest wejscie ukla¬ du poprzez blok zabezpieczajacy, do którego wej¬ scia przylaczony jest blok sprawdzania popraw¬ nosci dzialania. Wejscie ukladu zbocznikowane jest rezystorem pomiarowym.Korzystne jest jesli blok sprawdzania popraw¬ nosci dzialania zbudowany jest z filtru dolno- przepustowego przylaczonego do bieguna ujemne¬ go baterii i innego filtru dolnoprzepustowego przylaczonego do bieguna dodatniego baterii, przy czym filtry polaczone sa przez przelacznik i re¬ zystor szeregowy z wejsciem ukladu. Dalsza ko¬ rzysc uzyskuje sie jesli wartosc sumy rezystan¬ cji rezystora szeregowego i rezystora pomiaro¬ wego jest mniejsza od rezystancji rezystorów filtrów dolnoprzepustowych.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest mozli¬ wosc realizacji prostego w uzyciu, malego prze¬ nosnego przyrzadu przeznaczonego dla górników prowadzacych roboty strzalowe w podziemiach kopaln. Umozliwia on takze podjecie jednoznacz¬ nej decyzji o przerwaniu robót strzalowych w przypadku zagrozenia bezpieczenstwa spowo- 119 539119 539 15 20 25 dowanego przekroczeniem dopuszczalnych war¬ tosci pradów bladzacych.Uklad umozliwia wykrywanie pradów o dowol¬ nej polaryzacji bez zbednych manipulacji oraz krótkotrwalych przekroczen wartosci granicznych 5 pradów bladzacych.Uklad wedlug wynalazku pokazany jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu, fig. 2 schemat ideowy bloku sprawdzania poprawnosci 19 dzialania a fig. 3 przebieg impulsów pradowych generowanych w bloku sprawdzania poprawnos¬ cidzialania. l Jak p«jodgtftH»nDO na fig. 1, uklad sklada sie lz^JiWbraf lylrj&c^cpiych torów stanowiacych sze- [regowe polaczenie bloku napiecia odniesienia 4, ^omparatora 1, tfloku czasowego 2 i bloku sy- mgto^ffin^OT*L po wejsc obu komparatorów 1 ^pn&aemm&iSRmiscie WE ukladu poprzez blok zabezpieczajacy 6 do którego wejscia przylaczo¬ ny jest blok sprawdzania poprawnosci dzialania 5. Wejscie WE uklaidoi zibocz-mikowane jest re¬ zystorem pomiarowym R.Na figurze 2 przedstawiono schemat ideowy bloku sprawdzania poprawnosci dzialania 5, któ¬ ry sklada sie z filtru dolnoprzepustowego Rl, Cl przylaczonego do bieguna ujemnej baterii —U i innego filtru dolnoprzepustowego R2, C2 przy¬ laczonego do bieguna dodatniego baterii _+U.Obydwa filtry dolnoprzepustowe polaczone sa przez przelacznik P i rezystor szeregowy R3 z wyjsciem WY bloku sprawdzania poprawnosci dzialania 5, które jest polaczone z weijsciem WE ukladu.Figura 3 przedstawia wykres pradu IR plyna¬ cego przez rezystor pomiarowy R w funkcji cza¬ su t. Prad ten ma charakter krótkich impulsów o róznych polaryzacjach i wartosci maksymalnej +Ij£ i —Ijsi przekraczajacych wartosci graniczne +IG i — IQ przy których uruchamiane sa kom¬ paratory 1.Dzialanie ukladu jest nastepujace: jezeli na rezystorze pomiarowym R wystapi napiecie o polaryzacji dodatniej i wartosci przekraczaja¬ cej wartosci napiecia odniesienia, to zadziala jeden z komparatorów 1 co spowoduje sygnali¬ zacje w bloku sygnalizacyjnym 3 z opóznieniem izaleztnyim od parametrów' Analogicznie dziala drugi tor lecz przy wystapie¬ niu na wejsciu WE ukladu napiecia o polaryza¬ cji ujemnej.Sprawdzenie ukladu nastepuje przy pomocy bloku sprawdzania poprawnosci dzialania 5, któ- 35 40 45 50 ry jest na stale przylaczony do wejisdia WE ukladu. W stanie poczatkowym kondensator Cl filtru dolnoprzepustowego Rl, Cl naladowany jest do wartosci maksymalnej w przyblizeniu równej wartosci napiecia ujemnego baterii —U. Prze¬ laczenie przelacznika P spowoduje rozladowanie kondensatora Cl przez rezystor szeregowy R3 i rezystor pomiarowy R, co jest równoznaczne z wytworzeniem na wejsciu WE ukladu sygnalu zdolnego do uruchomienia jednego toru pomiaro¬ wego z sygnalizatorem przekroczenia s wartosci granicznej —IG.- Podczas -sprawdzania toru i sygnalizacji pradu — IM zostaje przygotowany do sprawdzenia dru¬ gi tor, gdyz kondensator C2 jest doladowywany do wartosci napiecia dodatniego baterii +U co zapewnia przy przelaczaniu przelacznika P w po¬ zycje poczatkowa rozladowanie kondensatora C2 i wytworzenia dodatniego impulsu pradu na wejsciu WE ukladu a tym samym uruchomienie drugiego sygnalizatora w bloku sygnalizacyj¬ nym 3.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad wykrywacza pradów bladzacych zwlaszcza w podziemiach kopaln zawierajacy komparator, blok czasowy i blok sygnalizacji, znamienny tym, ze ma dwa symetryczne tory stanowiace szeregowe polaczenie bloku napiecia odniesienia (4), komparatora (1), bloku czasowe¬ go (2) i bloku sygnalizacyjnego (3), przy czym ' do wejsc obu komparatorów (1) przylaczone jest wejscie ukladu (WE) poprzez blok zabezpiecza¬ jacy (6) do którego wejscia przylaczony jest blok sprawdzania poprawnosci dzialania (5) a wejscie (WE) ukladu zbocznikowane jest rezystorem po¬ miarowym (R). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze blok sprawdzania poprawnosci dzialania (5) skla¬ da sie z filtru dolnoprzepustowego (Rl), (Cl) przylaczonego do bieguna ujemnego baterii (—U) i innego filtru dolnoprzepustowego (R2), (C2) przylaczonego do bieguna dodatniego baterii ( + U), przy czym filtry polaczone sa przez przelacznik (P) i rezystor szeregowy (R3) z wejsciem ukla¬ du (WE). 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze wartosc sumy rezystancji rezystora pomiarowego (R) i rezystora szeregowego (R3) jest mniejsza od rezystancji rezystorów filtrów dolnoprzepusto- wych (Rl) i (R2).-¦U939 w -H 2 frj-t- ^2_ ? ^ /*¦* _J 5 PL