Przedmiotem wynalazku jest tyrystorowy wzmacniacz pradu stalego stosowany zwlaszcza w maszynach elektrycznych.Znany jest tyrystorowy wzmacniacz pradu stalego zlozony z dwóch przeksztaltników tyrystorowych, jednofazowych, dwupolówkowych. Wyjscia obydwu przeksztaltników polaczone sa równolegle poprzez Ilawiki zapobiegajace przeplywowi pradu wyrównawczego pomiedzy tymi przeksztaltnikami. Dla jednego kierunku napiecia wyjsciowego jeden z przeksztaltników pracuje jako prostownik, a drugi jako falownik. Dla przeciwnego kierunku napiecia wyjsciowego przeksztaltniki zamieniaja sie rolami.Istota wynalazku polega na tym, ze kazdy z odczepów transformatora zasilajacego polaczony jest szerego¬ wo poprzez jedno z uzwojen dwuzwojeniowego dlawika transformatorowego z odbiornikiem indukcyjnym.Uzwojenie tego odbiornika indukcyjnego ma odczep w srodku, który polaczony jest poprzez obwód anoda - katoda tyrystora z pierwsza dioda rozdzielajaca polaczona szeregowo z koncem pierwszego uzwojenia wtórnego transformatora oraz z druga dioda rozdzielajaca polaczona szeregowo z poczatkiem drugiego uzwojenia wtórnego transformatora. Poczatek pierwszego uzwojenia transformatora polaczony jest poprzez trzecia* diode rozdzielaja¬ ca z odczepem uzwojenia odbiornika indukcyjnego, do którego jest dolaczony równiez koniec drugiego uzwoje¬ nia wtórnego transformatora poprzez czwarta diode rozdzielajaca.Wzmacniacz wedlug wynalazku posiada tylko jeden tyrystor, dzieki czemu jego koszt jest znacznie mniej¬ szy niz koszt znanych wzmacniaczy tyrystorowych pradu stalego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat ideowy wzmacniacza tyrystorowego, a fig. 2 przedstawia przebiegi czasowe napiec w ukladzie.Uzwojenie pierwotne transformatora Tr podlaczone jest do zródla napiecia zasilajacego. Kazde z dwu jednakowych uzwojen wtórnych tego transformatora posiada odczep dzielacy to uzwojenie na dwie równe sekcje.Odczep pierwszego uzwojenia wtórnego transformatora Tr, dzielacy to uzwojenie na pierwsza sekcje Ia i druga sekcje Ib polaczony jest poprzez pierwsze uzwojenie Id dlawika transformatorowego Dt z poczatkiem pierwszej sekcji Iw uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww. Odczep drugiego uzwojenia wtórnego transformatora Tr,2 119455 dzielacy to uzwojenie na pierwsza sekcje IIa i druga sekcje Ilb polaczony jest poprzez drugie uzwojenie lip dlawika transformatorowego Dt z druga sekcja IIW uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww. Odczep ze srodka uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww polaczony jest z katoda tyrystora T. Anoda tyrystora T polaczona jest z katoda pierwszej diody rozdzielajacej Di, a jej anoda polaczona jest z koncem pierwszego uzwojenia wtórnego transformatora Tr sekcji drugiej Ib, a anoda drugiej diody rozdzielajacej D2 polaczona jest z poczatkiem drugiego uzwojenia wtórnego transformatora Tr, sekcji drugiej Ib- Poczatek pierwszego uzwojenia wtórnego transformato¬ ra Tr, sekcji pierwszej la, polaczony jest poprzez trzecia diode rozdzielajaca D3 z katoda tyrystora T. Koniec drugiego uzwojenia wtórnego transformatora Tr, sekcji drugiej IIa, polaczony jest poprzez diode czwarta rozdzie¬ lajaca D4 z katoda tyrystora T.W dodatnim pólokresie napiecia zasilajacego Uz, którego przebieg w czasie t przedstawiony jest na fig. 2 do chwili pojawienia sie impulsu zaplonowego tyrystora zamkniety jest obwód zlozony z pierwszej sekcji Ia pierw¬ szego uzwojenia wtórnego transformatora Tr, z trzeciej diody rozdzielajacej D3. Z pierwsza sekcja Iw uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww, oraz z pierwsza uzwojenia Id dlawika transformatorowego Dy. Przebieg impulsów zaplonowych tyrystora T jest przedstawiony na wykresie napiecia bramki tyrystora Uzt w czasie, na fig. 2. Do chwili pojawienia sie impulsu zaplonowego tyrystor T nie przewodzi. Pomiedzy anoda a katoda tyrystora wystepuje napiecie równe sumie napiec: sekcji pierwszej pierwszego Ia wtórnego uzwojenia transformatora Tr oraz napieciu Ui na pierwszym uzwojeniu Id dlawika Dj i pierwszej sekcji Iw uzwojenia odbiornika indukcyjne¬ go Ww. Napiecie Ut na anodzie tyrystora T jest wiec sinusoidalne.Przewodzenie trzeciej diody rozdzielajacej D3 pomimo zaporowo-skierowanego napiecia na pierwszej sekcji Ia pierwszego uzwojenia wtórnego transformatora Tr nastepuje wskutek istnienia indukcyjnosci odbiornika Ww i dlawika transformatorowego Dj. Przewodzenie trzeciej diody rozdzielajacej D3 powoduje podanie napiecia zasilania Uz w pierwszej fazie na szeregowo polaczone sekcje uzwojenia lw odbiornika Ww i sekcje Id dlawika transformatorowego Dx. W zwiazku z tym napiecie U} na tych sekcjach ma przebieg czesci sinusoidy jak to przedstawia wykres \J\ w funkcji czasu, na fig. 2. W chwili podania na bramke tyrystora T impulsu zaplonowego Uzt dla dodatniego pólokresu napiecia zasilajacego Uz napiecie Ur na tyrystorze T spada do zera, a zamyka sie obwód zlozony z drugiej sekcji Ib pierwszego uzwojenia wtórnego transformatora Tr, pierwszej diody rozdzielaja¬ cej Dx, tyrystora T, pierwszej sekcji Iw uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww, oraz pierwszej sekcji Id dlawika transformatorowego Dt- Trzecia dioda rozdzielajaca D3 przestaje przewodzic. Napiecie Uj na szeregowo pola¬ czonych pierwszej sekcji Iw odbiornika indukcyjnego Ww i pierwszego uzwojenia Id dlawika transformatoro¬ wego Dj skokowo zmienia sie na dodatnie i ma przebieg dalszej czesci dodatniego pólokresu sinusoidy.Równoczesnie w dodatnim pólokresie napiecia zasilajacego Uz niezaleznie od zaplonu tyrystora T zam¬ kniety jest obwód zlozony z pierwszej sekcji lla drugiego uzwojenia wtórnego transformatora Tr, czwartej diody rozdzielajacej D4, drugiej sekcji IIW uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww oraz drugiego uzwojenia Ud dlawika transformatorowego Dj. Wskutek tego napiecie U]\ na szeregowo polaczonych drugiej sekcji IIW uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww i drugiego uzwojenia Ud dlawika transformatorowego Dj staje sie równe napieciu na pierwszej sekcji IIa drugiego uzwojenia wtórnego transformatora Tr. Napiecie na szeregowo polaczonych drugiej sekcji IIW uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww i na drugim uzwojeniu Ud dlawika transformatoro¬ wego Dj, jak to przedstawia wykres Un w funkcji czasu t ma wiec przebieg dodatniej polówki sinusoidy.W ujemnym pólokresie napiecia zasilajacego Uz dzialanie ukladu jest podobne z ta róznica, ze role (pierw¬ szej sekcji Ia) pierwszego uzwojenia wtórnego Ia, Ib transformatora Tr przejmuje jego drugie uzwojenie wtórne IIa, Ilb, r°lC pierwszej sekcji Iw uzwojenia odbiornika indukcyjnego Ww oraz role pierwszej sekcji Id dlawika transformatorowego Dt przejmuja ich drugie sekcje, role trzeciej diody rozdzielajacej D3 przejmuje czwarta dioda rozdzielajaca D4, a role pierwszej diody rozdzielajace D! przejmuje druga dioda rozdzielajaca D2, a prze¬ biegi napiec w ukladzie przedstawione na fig. 2 odpowiadaja drugiemu pólokresowi napiecia zasilajacego Uz.W zaleznosci od kata wysterowania tyrystora T zmienia sie srednia wartosc wzmocnionego napiecia.Napiecie to jest równe róznicy napiecia U\ na sekcji pierwszej uzwojenia odbiornika Ww i dlawika Dt oraz napiecia Un na sekcji drugiej uzwojenia obiornika Ww i dlawika Dt« Wzmacniane napiecie moze wiec byc zmieniane pod wzgledem wartosci i kierunku, zaleznie od katów wysterowania tyrystora T w dodatnim i ujem¬ nym pólokresie napiecia zasilajacego Uz.Wzmacniacz moze byc stosowany w tych wszystkich przypadkach, kiedy potrzebna jest regulacja wartosci i kierunku strumienia magnetycznego, jak to ma miejsce na przyklad w maszynach elektrycznych.Zastrzezenie patentowe Tyrystorowy wzmacniacz pradu stalego zasilajacy odbiornik indukcyjny posiadajacy odczep ze srodka uzwojenia, którego kazdy z dwu koncy polaczony jest w szereg z jednym z uzwojen dwuuzwojeniowego dlawika119455 3 transformatorowego oraz zawiera trójuzwojeniowy transformator zasilajacy o dwóch jednakowych uzwojeniach wtórnych z odczepami ze srodka, znamienny tym, ze kazdy z tych odczepów transformatora (Tr) polaczony jest szeregowo poprzez jedno z uzwojen (Id, Ud) dwuuzwojeniowego dlawika transformatorowego (Dj) z uzwojeniem odbiornika indukcyjnego (Ww), którego odczep polaczony jest poprzez obwód anoda katoda tyrystora (T) z pierwsza dioda rozdzielajaca (Di) polaczona szeregowo z koncem pierwszego uzwojenia wtórnego (Ia, Ib) transformatora oraz z druga dioda rozdzielajaca (D2) polaczona szeregowo z poczatkiem drugiego uzwo¬ jenia (IIa, Hb) transformatora (Tr), natomiast poczatek pierwszego uzwojenia (Ia, Ib) transformatora (Tr) pola¬ czony jest poprzez trzecia diode rozdzielajaca (D3) z odczepem uzwojenia odbiornika indukcyjnego (Ww), do którego jest podlaczony równiez koniec drugiego uzwojenia wtórnego (IIa, Hb) transformatora (Tr) poprzez czwarta diode rozdzielajaca (D4).FIG.1119 455 FIG. 2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 cgz.Cena 100 zl PL