Przedmiotem wynalazku jest regulator napie¬ cia przemiennego, zmniejszajacy znieksztalcenia napiecia zasilajacego odbiornik.Znany jest uklad regulatora napiecia przemien¬ nego, w którym uzwojenie wtórne transformato¬ ra dodawczego jest wlaczone szeregowo miedzy siecia zasilajaca a odbiornikiem, zas uzwojenie pierwotne tego transformatora jest wlaczone za posrednictwem regulatora pradu do sieci zasila- jacej.Wada tego ukladu jest to, ze ksztalt krzywej napiecia wyjsciowego zawiera wieksze znieksztal¬ cenia niz ksztalt krzywej napiecia zasilajacego.Regulator wedlug wynalazku, charakteryzuje sie tirm, ze uzwojenie .pierwotne pierwszego tran¬ sformatora jest polaczone swym poczatkiem z pierwszym zaciskiem wejsciowym regulatora na¬ piecia przemiennego, zas koniec tego uzwojenia pierwotnego jest polaczony z koncem uzwojenia pierwotnego drugiego transformatora, a poczatek tego uzwojenia pierwotnego jest polaczony z pierwszym zaciskiem wyjsciowym regulatora.Pierwsze uzwojenie wtórne pierwszego transfor¬ matora jest polaczone swoim poczatkiem z pierw¬ szym zaciskiem wejsciowym regulatora, a koniec tego uzwojenia wtórnego jest polaczony z poczat¬ kiem pierwszego uzwojenia wtórnego drugiego transformatora, zas koniec tego uzwojenia wtór¬ nego jest polaczony z drugim zaciskiem wejscio¬ wym regulatora, ponadto drugie uzwojenie wtór- 10 15 30 ne pierwszego transformatora jest polaczone z pierwszym dwustanowym lacznikiem, którego obwód sterujacy jest polaczony z prostym wyj¬ sciem bloku sterujacego, zas drugie uzwojenie wtórne drugiego transformatora jest polaczone z drugim dwustanowym lacznikiem, którego ob¬ wód sterujacy jest polaczony z zanegowanym wyjsciem bloku sterujacego.Regulator, wedlug wynalazku ma ksztalt fali napiecia wyjsciowego o mniejszej zawartosci har¬ monicznych niz napiecie sieci zasilajacej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przed¬ stawia schemat funkcjonalny regulatora.Regulator napiecia przemiennego ma dwa za¬ ciski A i C wejsciowe, laczone z siecia zasilajaca oraz dwa zaciski R i D wyjsciowe, do których przylaczany jest odbiornik Odb. Szeregowo z od¬ biornikiem Odb pomiedzy zaciskami A wejscio¬ wym i B wyjsciowym wlaczone sa szeregowo dwa transformatory Tri i Tr2 trójuzwójeniowe pola¬ czone tak, ze uzwojenie pierwotne Zll transfor¬ matora Tri jest polaczone swym poczatkiem z za¬ ciskiem A wejsciowym regulatora, zas koniec te¬ go uzwojenia pierwotnego Zll jest polaczony z koncem uzwojenia pierwotnego Z12 transfor¬ matora Tr2, a poczatek tego uzwojenia pierwot¬ nego Z12 jest polaczony z zaciskiem B wyjscio¬ wym regulatora. Natomiast uzwojenie wtórne Z21 transformatora Tri jest polaczone swoim poczat- 119 4363 kiem z zaciskiem A wejsciowym regulatora, a ko¬ niec tego uzwojenia wtórnego Z21 jest polaczony z poczatkiem uzwojenia wtórnego Z22 transfor¬ matora Tr2, zas koniec tego uzwojenia wtórnego Z22 jest polaczony z zaciskiem C wejsciowym re¬ gulatora.Ponadto uzwojenie wtórne Z31 transformatora Tri jest polaczone z dwustanowym lacznikiem Ll, którego obwód sterujacy jest polaczony z prostym wyjsciem WY bloku BS sterujacego, zas uzwoje¬ nie wtórne Z32 transformatora Tr2 jest polaczone z dwustanowym lacznikiem L2, którego obwód sterujacy jest polaczony z zanegowanym wyj¬ sciem WY bloku BS sterujacego.Regulator dziala w sposób nizej opisany. Jesli ksztalt fali napiecia sieci zasilajacej odbiega znacznie od ksztaltu fali napiecia sinusoidalnego, czas zamkniecia laczników Ll lub L2* jest regulo¬ wany tak, ze gdy chwilowa wartosc amplitudy napiecia sieci zasilajacej jest mniejsza od ampli¬ tudy zalozonej, wlaczony jest transformator; w którym indukowane napiecie w uzwojeniu pier¬ wotnym dodawane jest do chwilowej wartosci amplitudy napiecia sieci zasilajacej.Natomiast, gdy chwilowa wartosc amplitudy napiecia sieci zasilajacej jest wieksza od amplitu¬ dy zalozonej, wlaczony jest transformator, w któ¬ rym indukowane napiecie w uzwojeniu pierwot¬ nym odejmowane jest od chwilowej wartosci ampli¬ tudy napiecia sieci zasilajacej.W przypadku gdy chwilowa wartosc indukowa¬ nego w uzwojeniu pierwotnym Zll transforma¬ tora Tri napiecia dodawana jest do chwilowej wartosci napiecia sieci zasilajacej, a chwilowa wartosc indukowanego w uzwojeniu pierwotnym Z12 transformatora Tr2 odejmowana jest od chwi¬ lowej wartosci napiecia sieci zasilajacej, to wów¬ czas chwilowa wartosc napiecia wyjsciowego re¬ gulatora jest nizsza od chwilowej wartosci zalo¬ zonej napiecia i do pracy zostaje wlaczony tran¬ sformator Tri w wyniku zalaczenia dwustanowe¬ go lacznika L2.Wlaczenie lacznika L2 powoduje zwarcie uzwo¬ jenia wtórnego Z32 transformatora Tr2, przez co w uzwojeniu pierwotnym Z12 tego transformato¬ ra- Tr2 nie jest indukowane napiecie, a uzwojenie wtórne Z21 transformatora Tri wlaczone jest na pelne napiecie sieci zasilajacej, wówczas chwilo¬ wa wartosc napiecia na odbiorniku Odb równa jest sumie chwilowych wartosci napiecia sieci za¬ silajacej i chwilowych wartosci napiecia induko¬ wanego w uzwojeniu pierwotnym Zll transfor¬ matora Tri.Jezeli natomiast wartosc chwilowa napiecia wyjsciowego regulatora jest wyzsza od chwilowej wartosci zalozonej napiecia, to do pracy zostaje wlaczony transformator Tr2 przez zalaczenie lacz¬ nika Ll.Wlaczenie lacznika Ll powoduje zwarcie uzwo¬ jenia wtórnego Z31 transformatora Tri, przez co w uzwojeniu pierwotnym Zll. tego transformato¬ ra Tri wartosc napiecia jest równa zero, a uzwo- 436 4 jenie wtórne Z22 transformatora Tr2 wlaczone jest na pelne napiecie sieci zasilajacej, wówczas chwilowa wartosc indukowanego napiecia w uz¬ wojeniu pierwotnym Z12 transformatora Tr2 odejmowana jest od chwilowej wartosci napiecia sieci zasilajacej.Czestotliwosc laczenia laczników Ll i L2 jest wielokrotnie wyzsza od czestotliwosci sieci zasila¬ jacej, przy czym czasy wlaczenia regulowane sa w szerokich granicach.Warunkiem koniecznym dzialania regulatora napiecia jest to, ze w danym czasie zalaczony jest tylko jeden lacznik Ll lub L2 i taki stan uzyski¬ wany jest wówczas, jesli sygnal napieciowy na prostym wyjsciu WY bloku BS sterujacego ma wartosc nominalna, a sygnal napieciowy na za¬ negowanym wyjsciu WY bloku BS sterujacego ma wartosc zero lub jesli sygnal napieciowy na prostym wyjsciu WY: ma wartosc zero, a sygnal napieciowy na zanegowanym wyjsciu WY ma wartosc nominalna.W przypadku, gdy napiecie na odbiorniku Odb powinno byc równe i o tym ksztalcie fali, co na¬ piecie sieci zasilajacej, to sygnaly napieciowe po¬ dawane na proste wyjscie WY bloku BS steruja¬ cego i zanegowane wyjscie WY bloku BS steruja¬ cego maja wartosc zero. * . Zastrzezenie patentowe Regulator napiecia przemiennego, zawierajacy dwa transformatory trójuzwójeniowe wlaczone w szereg z odbiornikiem oraz laczniki dwustano¬ we z blokiem, sterowania, znamienny tym, ze uzwojenie pierwotne (Zll) pierwszego transforma¬ tora (Tri) jest - polaczone swym poczatkiem z pierwszym zaciskiem (A) wejsciowym regulatora napiecia przemiennego, zas koniec tego uzwojenia pierwotnego (Zll) jest polaczony z koncem uzwo¬ jenia pierwotnego (Z12) drugiego . transformatora (Tr2), a poczatek tego uzwojenia pierwotnego (Z12) jest polaczony z pierwszym zaciskiem (B) wyjsciowym regulatora, natomiast pierwsze uzwo¬ jenie wtórne (Z21) pierwszego transformatora (Tri) jest polaczone swoim poczatkiem z pierw¬ szym zaciskiem (A) wejsciowym regulatora, a ko¬ niec tego uzwojenia wtórnego (Z21) jest polaczo¬ ny z poczatkiem pierwszego uzwojenia wtórnego (Z22) drugiego transformatora (Tr2), zas koniec tego uzwojenia wtórnego (Z22) jest polaczony z drugim zaciskiem (C) wejsciowym regulatora, ponadto drugie uzwojenie wtórne (Z31) pierwsze¬ go transformatora (Tri) jest polaczone z pierw¬ szym dwustanowym lacznikiem (Ll), którego ob¬ wód sterujacy jest polaczony z prostym wyjsciem (WY) bloku (BS) sterujacego, zas drugie uzwoje¬ nie wtórne (Z32) drugiego transformatora (Tr2) jest polaczone z drugim dwustanowym lacznikiem (L2), którego obwód sterujacy jest polaczony z zanegowanym wyjsciem (WY) bloku (BS) ste¬ pujacego.119 436 TRI Z1i TR2 Zl2: A~ Dodb ll\ Zl\ hk «2 M Ll wu h*L BS PL