Przedmiotem wynalazku jest prowadnica toczna do prowadzenia naczyn wyciagowych po prowadnikach sztywnych szybowych stosowana w urzadzeniach wyciagowych kopaln glebinowych.Stan techniki Znane i stosowane dotychczas prowadnice toczne sa mocowane bezposrednio do naczyn wydobywczych za pomoca srub. Sruby te zakladane sa od wewnatrz naczynia co stwarza trudnosci przy zabudo¬ wie prowadnic lub ich wymianie, a praca ta jest czasochlonna i uciazliwa. Kraznik toczny znanych i stosowanych dotychczas prowadnic tocznych, wszystkich typów, lozyskowany jest na lozyskach tocznych, osadzonych na stalej osi utwierdzonej koncami sztywno w konstrukcji wsporczej prowadnicy. Kraznik obraca sie na osi wraz z gniazdem lozyskowym znajdujacym sie w krazniku. Powstaja w niej sily odsrodkowe, odciagaja od osi szczeli¬ wo (uszczelki) i wyciskaja na zewnatrz smar w miejsce którego dostaja sie zanieczyszczenia ze srodowiska szybo¬ wego. Powyzsze powoduje rozsypywanie sie lozysk lub zacieranie sie ich. Biezniki gumowe wszystkich typów prowadnic tocznych osadzone sa w piastach stalowych tylko na glebokosc 1/3 grubosci pierscienia gumowego i dla uzyskania sprzezenia z piasta sciskane sa za pomoca tarcz. Tarcze te posiadaja za mala powierzchnie dociskowa, co powoduje „wyplywanie"gumy pierscienia na zewnatrz kolnierzy tarcz.Wskutek eksploatacji prowadnic biezniki te: — rozwalcowuja sie, powieksza sie srednica otworu i spadaja z piast, — wycieraja sie od kolnierzy tarcz, — miedzy piasta i kolnierzami tarcz a bieznikiem, powstaje wzajemny poslizg.Ponadto znane i stosowane prowadnice toczne sa zbyt sztywne. Ich konstrukcje wsporcze wykonywane sa w calosci z podstawami i laczone bezposrednio z naczyniem wyciagowym sztywno przy pomocy srub. Zabudo¬ wane w ten sposób prowadnice toczne do naczyn wyciagowych nie maja mozliwosci przesuwania sie wzdluz prowadnic i nie maja mozliwosci uelastycznienia ukladu prowadzenia naczynia wyciagowego. W stosowanych prowadnicach tocznych brak jest dostatecznej amortyzacji i elastycznosci, co powoduje twarde oddzialywanie sil poziomych powstalych na skutek najezdzania naczynia na nierównosci w miejscu laczenia prowadników. Wymie¬ nione niedociagniecia stosowanych prowadnic tocznych sa przyczyna wystepujacych uszkodzen i krótkotrwalo- sci. Niedogodnosci tych uniknieto w rozwiazaniu bedacym przedmiotem wynalazku.2 119409 biota wynabzkL Istota wynalazku polega na zastosowaniu w nuefsce dotychczas powszechnie stosowanej stalej osu wala zalazyskowanego w dwóch lozyskach po obu stronach kraznika. Zasadnicze korzysci techniczne i uzytkowe wynikajace ze stasowania nowego typu prowadnic tocznych sa nastepujace: mozliwosc stosowania prowadnic we wszystkich waiunkach srodowiska szybowego, znaczne zwiekszenie trwalosci prowadnic i elastycz¬ ne prowadzenie naczynia wyciagowego.Objasnienie figar rysunku. Prowadnica toczna wg wynalazku uwidocznionajest nazalaczonych lysunkach na których, fig. 1 - przedstawia prowadnice toczna typu czolowego w widoku z boku, fig. 2 — prowadnice toczna typu bocznego w widoku z boku, fig. 3 —kraznik prowadnicy tocznej typu czolowego w przekroju A—A z fig. 1, fig-4 — kraznik prowadnicy w przekroju B—B z Ag. 2,fig. 5 — dzwignie katowaw widoku z boku,fijg.6 — dzwignie katowa w widoku z przodu, fig-7 — posrednia plyte mocujaca, fig- 8 — amortyzator w czesciowym przekroju wraz w czesciowym przekroju podpory sprezyny w widoku z przodu, flg. 9 — obudowe lozyska tocz¬ nego w widoku z boku, a fig. 10 — obudowe lozyska tocznego w widoku z przodu.Przyklady realizacji wynalazku. Prowadnica toczna typu czolowego pokazana na rysunku fig-1 sklada sie z nastepujacych podstawowych czesci: — posrednia plyta mocujaca 1 wykonana z blachy w ksztalcie prostokatnym posiada na zewnetrznych dluzszych bokach otwory teowe 3. Pomiedzy otworami 3 przymocowano trwale prety 15 o przekroju kwadratowym lub prostokatnym. Sruby 4 lacza posrednia plyte mocujaca 1 z podstawa 2, do której przymocowanajest przegubo¬ wo dzwignia katowa 5. Dzwignia katowa 5 posada trzy ramiona 12, 13 i 14 których ulozenie odpowiada ksztaltem lezacej literze „T\ a w widoku z przodu jest w ksztalcie litery „lT\ W ten sposób uksztaltowana dzwignia katowa 5 wtoku pracy prowadnicy tocznej umozliwia wykonywanie ruchu posuwisto-zwrotnego kraznika, wskutek czego kraznik 7 stale przylega w czasie jazdy naczynia do prowadnika. Ramieniem 14 dzwignia katowa 5 mocowana jest przegubowo do podstawy 2. Do otworu w ramieniu 13 mocowany jest kraznik 7.Kraznik 7 osadzony jest na wale 10, który zalozyskowany jest w dwóch lozyskach 11 tocznych umiejscowio¬ nych po obu stronach kraznika 7. Konce walu 10 posiadaja stozki sciete o wysokosci h i pochyleniu tworzacej pod katem $.W ten sposób wykonane zakonczenie walu 10 gwarantuje wlasciwe nakladanie uszczelek pierscieniowych.Kraznik 7 sklada sie z piasty, bieznika i dwóch tarcz 16, zlaczonych razem srubami. Kolnierze 17 tarcz 16 sa pochylone w kierunku jego wiekszej srednicy na zewnatrz kraznika pod katem a, co umozliwia wstepne zaciska¬ nie biezników, zas wysokosc scian bocznych kolnierzy 17 sa tak dobrane, aby osadzenie bieznika w glebokosci piasty wynosilo 2/3 grubosci bieznika. Dobrana wysokosc kolnierzy 17 w polaczeniu o odpowiednim pochyle¬ niu sciar\ zapobiegaja ..odparzaniu" sie biezników i rozwalcowywaniu. a tym samym powieksza sie trwalosc bieznika. W ranieniu 12 dzwigni katowej 5 mocowany jest amortyzator 8. polaczony przegubowo drugim kon¬ cem z podstawa 2. Amortyzator 8 zbudowany jest ze znanych elementów jak: obudowy, podpory 9, kaptura, trzpienia i elementu sprezynujacego 18, np. gumy lub sprezyny. Element sprezynujacy 18 oparty jest od dolu o kolnierz 19 podpory 9 aod góry sciskany obudowa. Drugi koniec podpory 9 posiada dwa gwinty — zewnetrz¬ ny 20 i wewnetrzny 21. Zbudowana w ten sposób podpora 9 umozliwia przesuwanie anioityzatora 8 z ustalonym napieciem elementu sprezynujacego.Inny przyklad tej samej prowadnicy tocznej pokazanyjest na rysunku fig. 2, który przedstawia prowadnice toczna typu bocznego. Ze wzgledu na ograniczone szerokosci naczyn wyciagowych zmuszano konstruktora do takiego rozmieszczenia elementów skladowych prowadnicy, azeby osiagnac wymagane parametry.Z tego tez wzgledu inaczej iozmieszczono lozyska na wale a mianowicie: kraznik ten osadzony jest na walku który zalozyskowany wsponukowo tak samo w dwóch lozyskach 11, jednakze rozmieszczonych po jednej jego stronie. W dzwigni katowej 5 w miejsce ramienia 13 zastosowano obudowe 22w postaci tulei 23 wraz z odlanym plaskownikiem 24. Tuleja 23 konstrukcyjnie zbudowanajest z trzech róznych srednic wewnetrznych a plaskownik 24 posiada otwory dla srub mocujacych do dzwigni katowej 5. Obudowa 22 w widoku z boku (fig. 9) ksztaltem przedstawia srube z uchem. Tak uksztaltowana obudowa 22 lozysk umozliwia jednoczesne uzyskanie mocowania kraznika 7 zarówno w ukladzie lewymjak i prawym.Zastrzezenia patentowe 1. Prowadnica toczna do prowadzenia naczyn wyciagowych skladajaca sie z kraznika, dzwigni katowej, podstawy mocujacej i amortyzatora, znamienna tym, ze posiada wal (10) zalozyskowany w dwóch lozyskach unacszczonych po obu stronach kraznika. 2.ftowadnica wedlug zastiz. 1, znamienna tym, ze posiada posrednia plyte mocujaca(1)na której wykonano otwory teowe (3) na zewnetrznych dluzszych jej bokach, a pomiedzy otworami umocowano trwale prety (15) dowolnego przekroju czworobocznego.1194M 3 3_ Prowadnica wedlug zasttz. 1, znamienna tym, ze ponda dzwignie katowa (5),ktcka wwido¬ ku z boku odpowiada ksztaltem kaacejlit^ 4. Prowadnica wedlug zastiz. 1, znamienna tym, ze kanoe walu (10)zakoArzone sa stozkami sdetym. 5. Prowadnica wedlug zastiz. 1, znamienna tym, ze kolmene (17) tarcz (16) sa pochylone w kkiunlra jego wiekszej aediiic^ dobrane, aby osadzenie bieznia w gletewraripi^^ 6. frowadmea wedlug zastiz. 1, znamienna tym, ze amortyzator (8) posiada podpoie (9) zbodo- wanaw dolnej czesci z kolmerza (19), a górna czesc pogada dwagwintyzewuetizny (20)i wewnetrzny (21). 7.Prowadnica toczna do prowadzenia naczyn wyciagowych skladajaca ac zkrazuka, dzwigni katowej, podstawy mocijacrj i amortyzatora, znamienna tym, ze kiainik (7) osadzonyjest tuwak (10) zalozy- skowanym wspoimkowo na dwóch lozyskich iozmieszczonycb pojednej jego stronie. 8. Prowadnica wedlug zastiz. 7, znamienna tym, ze obodowa (22) w widoku z boku ksztaltem przedstawia srube z uchem (23,24) a w widoku z pczodu ucho (23)jest tuleja a sruba (24) pladoownikiem.119409 Fig5 n Fig.6 A-A £ Fig 7 21 £ | vsi? li 20 A £ F£8 23 22 24 Fig9 'o c o 22 24 Fig.10 Pracownia PoBgraficina UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 il PL