Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie steru¬ jace do zaleznego od stanu pogody automatyczne¬ go sterowania praca cieplowni zlozonej z wielu urzadzen wytwarzajacych cieplo. Urzadzeniami ta¬ kimi sa na przyklad szeregowo- lub równolegle polaczone kotly grzewcze. Urzadzenie sterujace znajduje zastosowanie w szczególnosci do bezob- slugowej regulacji i dozoru urzadzen cieplowni¬ czych pracujacych na podstawie zalozonego, wspól¬ nego programu, dostosowanego do dzialan zakló¬ cajacych i ich eliminacji i podawania sygnalów alainmowych w przypadku zaistnienia uszkodzenia systemu ogrzewania, wymagajacego interwencji olhslugi. Urzadzenie sterownicze sluzy zwlaszcza do utworzenia mozliwosci umieszczania urzadzen wytwarzajacych cieplo' w trudno, dostepnych po¬ mieszczeniach, przykladowo pomieszczeniach da¬ chowych i utrzymania ich w eksploatacji w tych warunkach.Mozliwosc stosowania automatycznego sterowa¬ nia urzadzeniami wytwarzajacymi cieplo powstala wraz z rozszerzajacym sie stosowaniem ogrzewa¬ nia weglowodorowego. Towarzyszace ogrzewaniu weglowodorowemu niebezpieczenstwo eksplozji wy¬ magalo automatycznej kontroli niektórych para¬ metrów fizycznych tego procesu, takich jak obser¬ wacja plomienia, kontrola ciaglosci dostawy pali¬ wa, wkrótce rozszerzonej na pewne automatyczne dzialania interwencyjne, takie jak ponowny samo¬ czynny zaplon paliwa itd. Przez polaczenie opra- 10 15 20 25 30 cowanych do tego celu czujników plomienia, za¬ bezpieczen ilosciowych dostawy gazu lub oleju opalowego oraz zaleznego doprowadzania paliwa i powietrza powstaly pierwsze urzadzenia do ste¬ rowania automatycznego1, które umozliwialy czes¬ ciowa automatyzacje obslugi pojedynczych urza¬ dzen cieplowniczych.Doswiadczenia wynikajace z zaistnialych nie¬ szczesliwych wypadków i stale wzrastajace wyma¬ gania dotyczace bezpieczenstwa spowodowaly ko¬ niecznosc sygnalizowania róznych, niezaleznych od urzadzenia cieplowniczego parametrów otoczenia, dla umozliwienia interwencji w.przypadku potrze¬ by. Takimi parametrami sa na przyklad stezenie gazu w pomieszczeniu, srodki zabezpieczenia wen¬ tylacyjnego itd.W toku tej tendencji powstaly znane urzadzenia sterownicze do automatycznego' sterowania praca pojedynczych urzadzen cieplowniczych. W urzadze¬ niach sterowniczych realizuje sie sterowanie za¬ lezne na przyklad od temperatury wewnetrznej ogrzewanych pomieszczen, przy czyim sygnaly blo¬ kady (np. z czujnika plomienia) wylaczaja urza¬ dzenie.Jedno z tych rznanych urzadzen ma. dla spelnie¬ nia oddzielnych, konkretnych wymagan grzew¬ czych wieksza liczlbe urzadzen cieplowniczych o równej, lulb rózniacej sie wydajnosci, polaczo¬ nych równolegle. W urzadzeniach cieplowniczych opalanych weglowodorem, w których czas nagrze- 119 3133 11S 313 4 wania sie jest bardzo krótki — a w urzadzeniach specjalnych wynolsi on zaledwie pojedyncze se¬ kundy, istnieje mozliwosc dostosowania pracy od¬ dzielnych jednostek elastycznie do chwilowego za¬ potrzebowania na cieglo. Podnosi to nie tylko zna¬ czenie automatyki sterowania, lecz poprawia rów¬ niez ogólne wlasciwosci urzadzenia cieplowniczego.W duzej czesci znanych automatów sterujacych przy wystepowaniu wiekszej liczby urzadzen wy¬ twarzajacych cieplo uwzglednia sie oddzielnie re¬ gulowane charakterystyki dla kazdego z urzadzen jNteóWriujac niezaleznie od siebie wartosc chwilo¬ wa z wartoscia zadarta. Oddzielne urzadzenia wy¬ daja sygnaly sterujace, w zaleznosci od doklad¬ nosci ustawienta7"jw roznych chwilach, w kolej- i npsci przypadkowej, tom dokladniej pracuja urza- ] dzenia sterujace tym z wiejtoszyim pi^óopoódbien- stwem mozna oczekiwac, ze przy zmianach regu¬ lowanej charakterystyki bedzie wysylana wieksza riczfoa sygnalów" sterujacych, niz Jest to potrzebne do utrzymania zadanej wartosci wielkosci regulo¬ wanej, co prowadzi do przesiterowan. Skutkiem tego skraca sie czasy pracy i rosnie liczba przela¬ czen wszystkich urzadzen, co ma wplyw na prze¬ bieg pracy. Skutkiem nastepujacych przypadkowo równoczesnych startów sumuja sie wywolywane nimi stany przejsciowe wywierajac niekorzystny wplyw na dzialanie calego systemu cieplowniczego.Znane sa równiez uklady sterowania automa¬ tycznego, prowadzace ze $#ti£ct centralnej jed¬ nostki sterowniczej sterowanie polaczonymi rów¬ nolegle urzadzeniami cieplowniczymi. Uklady te zawieraja zarówno elementy dla zapewnienia ciag^ losci ruchu, jak na przyklad czujniki plomieni, urzadzenia zapewniajace dostawe gazu lub oleju, elementy lbtakujace . i nadzorujace wlasciwosci otoczenia feteaenie gazu), jak i elementy sluzace go interwencji *w interesie bezpieczenstwa* takie jak sajdbkie awaryjne zamkniecia wentylacji itp.Wada wymienionych urzadzen jest to ze spel¬ nienie postawionych wymagan z jednej strony bardzo komplikuje uklad automatyki, z drugiej zas. powoduje wzrost czestotliwosci uszkodzen ukladu.Obecnie w urzadzeniach grzewczych sluzacych de centralnego ogrzewania zamiast pomiaru tem¬ peratury wybranych sposród pomieszczen ogrze¬ wanych tak zwanych pomieszczen „referencyjnych" dokonuje eie pomiaru temperatury zewnetrznej, z uwzglednieniem ewentualnych parametrów zakló¬ ceniowych, takich jak opady atmosferyczne, sila wiatru* przy czym urzadzenia ogrzewcze steruje sie w zaleznosci od tyich danych.Wada wymienionego ukladu jest jego duzy sto¬ pien komplHMcji, zwadywfey na dalsze parametry zaklóceniowe.Celem wynalazku jest bacowanie urzadzenia do automatyciaego sterowania praca cieplowni zlozonej z wielu urzadzen wytwarzajacych cieplo, w którym poiajdant parametry cieplne nosnika depld steruj sie na pddtetawfe ucftybu, wartosci tfhwilowych uzyskajnego z porównani* wartosci s$6n*fa prtwadatogo i sygralu odpowiadajacego leWlferaturt* nofetika ciepla, i motnwosina irWzgbidnteiia parametrów zasileniowych, na przyklad sily wiatru, z pcpraWfca dla róznych pef dnia, w nocy i dla dni wolnych od pracy, z samo¬ czynnym sprawdzaniem „zapotrzebowania na cie¬ plo postojowe" w'odpowiednich chwilach. 5 Stwierdzono, ze przy zmianie warunków ciepl¬ nych mozna, zmieniac parametry pracy w kolej¬ nosci jednego tylko z urzadzen cieplowniczych, przez co zmniejsza sie liczbe ukladów sterujacych.Tak pomyslane urzadzenie najlepiej nadaje sie do 10 równoczesnego spelniania wymagan ogrzewania budynków o róznych wlasciwosciach cieplnych, na przyklad tradycyjnych z dobra izolacja cieplna i lekkich konstrukcji budowlanych o slabej izo¬ lacji cieplnej. Ustawienie umozliwia dostosowanie * 15 parametrów pracy do parametrów budynku przez dobór wymienników ciepla oraz równiez regulacje zakresu polaczen oddzielnych jednostek, z wpro¬ wadzeniem histerezy zabezpieczajacej przed prze- regulowaniami. 20 Wynalazek opiera* sie na stwierdzeniu, ze nie¬ dopuszczalne jest laczenie elementów praktycznie _ nie sluzacych do regulacji pracy urzadzen cieplo¬ wniczych, a stanowiacych jedynie elementy auto¬ matycznej blokady, na przyklad czujników plomie- gs ni, urzadzen zabezpieczajacych dostawe gazu lub oleju, wskazników stezania gazu, wentylacji awa¬ ryjnej i ukladu automatycznego sterowania praca.Zamiast tego zadania te powinny byc realizowane czesciowo za pomoca 'oddzielnych urzadzen auto- 3, matyeznych dla oddzielnych urzadzen cieplowni¬ czych, czesciowo* za pomoca urzadzen oddzialywu¬ jacych na prace calego systemu, niezaleznie od u- kladu automatycznego sterowania.Jako wielkosc regulowana wybiera sie tempera- 3j, ture wody grzewczej, wychodzacej z urzadzenia cieplowniczego, przez co praca calosci urzadzenia nie podlega w zadnej mierze typowym zaklóce¬ niom wynikajacym z odchylek w poszczególnych pomieszczeniach.^ Dla budynków o slafoej izolacji cieplnej podsta¬ wa do utworzenia sygnalu regulacyjnego sa syg¬ naly temperatury zewnetrznej, kierunku i sily wiatru oraz temperatury wyjsciowej wody. Urza¬ dzenie tworzace sygnal regulacyjny, które sluzy 45 do nastawienia temperatury pozadanej we wnet¬ rzu budynku aklada sie z dwóch jednostek, z któ¬ rych jedna dziala w sposób ciagly, a druga okre¬ sowo, równolegle do pierwszej, przy czym ta dru¬ ga sluzy do tworzenia sygnalu podstawowego, od- M powiadajacego sygnalowi spoczynkowego zapotrze¬ bowania na cieplo i jego polaczenie moze naste¬ powac recznieT ibadz zegarem przelaczajacym, badz z nadajnika programu.Teoretycznie urzadzenie sterowania automatyez- 35 nego nadaje sie dfr stepowania systemu cieplowni¬ czego zlozonego z dowolnej liczby urzadzen cie¬ plowniczych, przy czym wymienione elementy uru¬ chamiane sa w okreslonej kolejnosci w ten spo- 90**, ze .gdy jeden z nich jest uruchamiany, to jest M t<» zawsze pierwszy element, a gdy potrzebne jest urwchomienifr obu elementów, to w tym przypadku tylko urucMmia s4«. pierwszy i drugi element Jesli zapotrzebowanie na cieplo nie moze byc od razu uKCgulcwwarae pierwszym elementem, to urzaw os daenre sterujace unieruchamia pompe obiegowa119 513 5 • systemu ogrzewania, jest to jednak stosowane tak, alby wszystkie elementy byly w stanie zdolnym do dzialania i aby -nie uleglo przerwaniu oddzielnych elementów, sluzacych do nadzoru sygnalów bloku¬ jacych. Jesli przy rosnacym zapotrzebowaniu Uleg¬ nie zablokowaniu druga jednostka skutkiem wy¬ gaszenia plomienia i odpowiedniego .sygnalu czuj¬ nika, to w kolejnosci za pierwszym wlacza sie trzeci element itd.Warunki wlaczania oddzielnych elementów od¬ powiadaja róznym ipozioinom zapotrzebowania, przy czym kazdemu poziomowi zapotrzebowania odpo¬ wiada oddzielny, wyzszy poziom zalaczania i niz¬ szy poziom wylaczania; Tak wytworzona histereza przelaczen zapobiega zbyt krótkim przerwom w ich uruchamianiu, przez co zmniejsza sie czestotli¬ wosc zmian stanów.Przedmiot wynalazku objasniono blizej w przy¬ kladzie wykonania- na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy calej cieplowni, fig. 2 — charakterystyke dzialania cieplowni* fig. $ — charakterystyke poziomów zapotrzebowania wy*- magajacych uruchamiania Kolejnych jednostek wy¬ twarzajacych cieplo, odpowiadajacego im sygnalu prowadzacego i charakterystyke wylaczania, fig. 4 — schemat blokowy calego ukladu sterowania automatycznego, fig. 5a — uklad polaczen dla wy¬ twarzania sygnalu sterujacego bez czujnika syg¬ nalu zaklóceniowego, fig. 5b — uklad polaczen do Wytwarzania sygnalu sterujacego z uwzglednie* niem czujnika sygnalu zaklóceniowego, fig, 9 — uklad polaczen do wytwarzania poziomów prze* laczania zapotrzebowania, (o liniowej podzialce), a fig. 7 przedstawia^ uklad polaczen do wytwa¬ rzania poziomów przelaczania zapotrzebowania z dzielnikiem Cieplownia zawiera pompe obiegowa 1 i prze¬ wód 2 prowadzacy wode odplywowa umieszczone przed urzadzeniami! wytwarzajacymi cieplo. Te ostatnie stanowia kotly I, II, III i IV, polaczone równolegle z przewodem 2, w wymienionej kolej¬ nosci, za pomoca kolejnych odgalezien* W tej sa- ' mej kolejnosci kotly te sa przylaczone równolegle do przewodu 3 prowadzacego wychodzaca z kot¬ lów wode goraca. Obieg wodny jest zamkniety poprzez .odbiornik 4 przedstawiajacy -symbolicznie calosc sieci odfbiorczej ciepla z wymiennikami cie¬ pla, armatura itd., zawartej w ibudynku. Za ostat¬ nim kotlem w wodzie wychodzacej do odbiornika jest umieszczony czujnik temperatury 5, przylaczo¬ ny wraz z czujnikiem temperatury zewnetrznej 6 oraz nie uwidocznionym czujnikiem sygnalu za¬ klócajacego do urzajdzenia sterujacego 7.Czlonami wykonawczymi urzajdzenia sterujace¬ go • sa zawory S—11 glównych palników kotlów r—f¥ ora* wyliiczn& sifrtffea pompy obiegowej.Zawory •—II sa sterowane przewodami 8'—11', a wylacznik silnika pompy 1 przewodem 10. Za¬ wory 8—11 sa polaczone równolegle1 z glównym przewodem gazowym 13* zasilanym w kierunku strzalki 14 Eta wiekszej przejrzystosci pominieto na rysun¬ ku palniki zapalajace, nie zwf^aane % czlonami wykonawczymi urzadzenitet stenijajeego; ich prze¬ wody, czujniki plomieni, stezenia gazu i wykazy¬ wania niesprawnosci; poniewaz sa one samodziel¬ nie zwiazane z poszczególnymi kotlami, a ich dzia¬ lanie nie wywiera wplywu na lurzajdzenie do stero¬ wania automatycznego.Na fig. 2 na osi pionowej TW przedstawiono temperature wody, a na osi poziomej temperature sewnetrzna T stanowiace koordynaty krzywej ob¬ razujacej zwiazek miejdzy tymi wielkosciami.Temperatura zewnejtrzna Tl ma wartosc, przy której zbedne jest oddawanie ciepla przez ogrze¬ wajaca wode, to jest odpowiadajaca wlasciwej temperaturze wewnetrznej na przyklad 20ÓC. lU odpowiada najnizszej temperaturze zewnetrznej wystepujacej w danym miejscu geograficznym, stanowiacej minimalna temperature, na przyklad -^20°Cj dla której dobiera sie parametry cieplowni.Oczywiscie prsy temperaturze zewnetrznej prze¬ kraczajacej zalozona temperature wewnetrzna urzadzenia cieplownicze sa nieczynne. Stanowi te¬ mu odpowiada odcinek 16 charakterystyki, prze¬ biegajacy poziomo.StrsaJka 21 zaznaczono mozliwosc ustawiania w urzadzeniu wartosci temperatury wody tliU dd- powtiadajacej wylaczeniu ogrzewania.W idealnie dobranym ukladzie wymiany ciepla maksymalna temperatura, wody Tw2 odpowiada temperaturze zewnetrznej Tz i oznacza temperatu¬ re 90—95QC, maksymalnie uzyskiwana w urzajdze- niu cieplowniczym, Najnabtezyim (temperaturom zew¬ netrznym odpofwialda odcinek 16 charakterystyki, T&maole^j do pomomej osi $. Zwazywszy powyz¬ sze, idealnie dobrana charakterystyka wymiany cierpla ma odcinek 17 zaznaczony liinia pelna i la¬ czacy dwa poprzednie odcinki.Jesii uklad wymiany ciepla jest przewymiaro¬ wany w stosunku do wielkosci pomieszczen, izo¬ lacji scian i szczelnosci okien, to praca urzadze¬ nia przebiega wzdluz liniii osiowej 18. Z charak¬ terystyki wynika, ze w takim przypadku maksy¬ malna temperature Twt stosuje sie nie przy tem- peraifcurze zewnetrznej T2, lecz nizszej, co oznacza, ze system ogrzewania ma jeszcze rezerwe na skraj¬ nie zimne dni. Wada tego jest jednak nie osiaga¬ nie maksymalnej temperatury wody, przy tempe¬ raturze zewnetrznej TB, która osiaga wtedy je¬ dynie temperature. T3. Praca wzdluz przeciwleglej linii 10 zaznaczonej linia osiowa dwupunktowa nie zapewnia ogrzewania do temperatury we¬ wnetrznej zgodnie z ustawionym sygnalem pod¬ stawowym przy temperalturze zewnetrznej Tz, po¬ mimo osiagania przez wode temperatury fW2.Z uwagi na toleralwje wymiarowania urzajdzen ogrzewajacych korzyjstnie jest, aby urzadzenie ste- nujace mialo mozliwosc ustawienia charakterysty¬ ki, zgodnie ze strzalka 20.Na, fiijgurz* 3 przedstatwiono wykres wedlug fig. 1, dla przypadku podzialu pracy pomiedzy cztery kotly, co odpowiada podzialowi ukosnego odcinka charakterystyki na cztery poziomy regu¬ lacji. Przexi$taftKona zaleznosc, mozna przy tym rozumiec jako zaleznosc ilosci ctefpla Q od czasu U Poziomy regulacji 22 sa oznaczone na fig. 3 ozna¬ czeniami' kotlów I—IV. mosc ciepla oczywiscie do¬ starczana w ciagu calego czasu stanowi calke przebiegu temperatury. Na fig. 3 ilosc ciepla Qt 10 15 n 15 u as 45 50 5&119 313 7 moze byc dostarczona w procesie ogrzewania, któ¬ rego wykresem temperatury jest zaznaczony kres¬ kami trapez o sredniej temperaturze wody Twlk.Wartosc ta. odpowiada zewnetrznej temperaturze Ti k. Identycznie pracy kotla II odpowiada dostar¬ czenie ilosci ciepla Q2, pracy kotla III — ilosc ciepla 03 iitjd. W celu wyeliminowania czestych wlaczen i wylaczen, zalaczanie przy poziomie war¬ tosci Q4 musi wystepowac dla poziomu wlaczenia zaznaczonego powyzej lilnia osiowa, a wylaczenie dla (poziomu zaznaczonego ponizej linia osiowa z dwoma kropkami, przez co uzyskuje sie foLste- reze zalaczenia 24 i histereze wylaczenia 23.Schemat blokowy ukladu realizujacego automa¬ tycznie (sterowanie wedlug opisanej charakterysty¬ ki uwidoczniono na fig. 4. Sygnal czujnika 5 z przewodu 3 poprzez czlon proporcji 25 wchodzi do wezla sumacyjnego 31, do którego wchodzi równiez sygnal czujniika 6 temperatury zewnetrz¬ nej 26 poprzez czlon proporcji 29. Sygnal z wezla sumacyjnego 31 wchodzi do drugiego wezla suma¬ cyjnego 32, w którym sumuje sie z sygnalem za¬ klócen 27 odebranych przez czujnik 28 i wprowa¬ dzonych poprzez czlon proporcji &k Wynik sumo¬ wania doprowadza sie do wezla sumacyjnego 36, do którego doprowadza sie z urzadzenia 33 po¬ przez przelacznik 34 i czlon proporcji 35 sygnal podstawowy stanu ustalonego urzadzenia. Sygnal wejsciowy wezla sumacyjnego 36 wprowadza sie dó ukladu róznicowego 38 wraz z sygnalem urza¬ dzenia 37 obrazujacym zapotrzebowanie ciepla w stanie ustalonym. Z ukladu róznicowego 38 syg¬ nal podaje sie poprzez czlon calkujacy 39 do wzmacniacza róznicowego 43. Sygnal urzadzenia porównujacego 40, tworzacego podstawowy sygnal sterujacy steruje z jednej strony urzadzenie na- stawcze 41 histerezy przelaczania, a z drugiej stro¬ ny urzajdzenie 42 tworzace poziomy' przelaczania, którego cztery sygnaly wyjsciowe sa doprowadzo¬ ne do porównujacych czterech stopni wzmocnienia.Sygnaly wyjsciowe wzmacniacza 43 uruchamiaja czlony wykonawcze 45 poprzez wzmacniacz pojem¬ nosciowy.Urzadzenie 37 obrazujace zapotrzebowanie ciep¬ la w stanie ustalonym w opilsanym ukladzie 45 umozliwia regulacje wartosci temperatury wody Twi, urzajdzenie zas 33 umozliwia ustawienie tem¬ peratury Tw stanu ustalonego. Przelacznik 34 umozliwia reczne ustawienie samoczynnego stero¬ wania wartosci stanu ustalonego, lub zadawanie 50 jej z zadajnika programu.Ustawienie charakterystyki wedlug strzalki 20 przeprowadza sie za pomoca urzadzenia porów¬ nawczego 46 tworzacego podstawowy sygnal steru¬ jacy. Urzajdzeniie nastawcze 41 sluzy do nastawia- 55 nSa histerezy przelaczania przez okreslenie lnstere¬ zy wlaczania 23 i histerezy wylaczania 24.Na figurze 5 przedstawiono uklad polaczen do tworzenia i calkowania sygnalu sterujacego, które wedlug wynalazku zastepuja skomplikowane i wie- ^ lostopniowe uklady oferowane dotychczas.W ukladzie na fig. 5a nie jest mozliwe uwzgled¬ nianie sygnalu zaklóceniowego 27, gdyz w ukladzie tym nie wystepuja czujnik 28, czlon proporcji 36 i wezel sumacyjny 32. Uklad zlozony z rezystorów 65 8 dzielacych 46, 47, 48 i 49, czujników 5 i 6 rezy¬ stora zmiennego 33 sluzacego do tworzenia sygna¬ lu podstawowego stanu ustalonego oraz rezystora zmiennego 37 do tworzenia sygnalu podstawowego 5 zapotrzebowania ciepla stanowi w zasadzie cztero- ramienny uklad mostkowy. Ten uklad mostkowy charakteryzuje sie tym, ze czujniki 5 i 6 nie sa wlaczone w zwykly sposób na przeciwleglych ra¬ mionach mostka, lecz po tej samej stronie w 10 dwóch sasiednich ramionach, poprzez co mostek nie osiaga nigdy stanu równowagi. Czlony pro¬ porcji 25 i 29 sa uksztaltowane jako dwie czesci rezystora o zmiennej wielkosci, przez co czujniki 5, 6 rezystory dzielace 46 i 47 oraz rezystory 25, l5 29 o zmiennej wielkosci wypelniaja zadania uwi¬ docznionych na schemacie blokowym czujników 5 i 6, czlonów proporcji 25 i 29 oraz wezla suma¬ cyjnego 31. Uklad 33 do tworzenia podstawowego sygnalu stana ustalonego stanowi zasadniczo re- 20 zystor o zmiennej wartosci tworzacy wraz z rezy¬ storem 48 dzielnik, którego napiecie poprzez wy¬ lacznik i rezystor 35 moze byc sumowane w zwy¬ klym wezle laczacym, wypelniajacym zadanie wezla sumacyjnego 36. Sluzace do podstawowego 25 sygnalu zapotrzebowania ciepla urzadzenie 37 sta¬ nowi równiez rezystor o zmiennej wartosci, two¬ rzacy dzielnik z rezystorem 43, którego podzielone napiecie poprzez rezystor stabilizujacy 56 o zmien¬ nej opornosci doprowadza sie do wejscia wzmac-. 30 niacza liniowego 39 z ukladem calkujacym. Sume sygnalów czlonów proporcji 25, 29 i 35 doprowa¬ dza sie do drugiego wejscia, przez co wzmacniacz 39 spelnia role urzadzenia 39 tworzacego róznice.Z jego wyjscia 74 poprzez kondensator 51 utwo¬ rzone jest sprzezenie zwrotne, którego sygnal ra¬ zem z suma sygnalów czlonów 25, 29, 35 wchodzi na wejscie wzmacniacza, który spelnia zadanie czlonu calkujacego 39.Jezeli do sprzezenia zwrotnego doda sie rezystor 52, to wzmacniacz liniowy 38 dziala jako regula¬ tor PJ.W ukladzie wedlug fig. 5b uwzgledniono istnie¬ nie sygnalu zaklóceniowego 27, poprzez wprowa- . dzenie czujnika 28 sygnalu zaklóceniowego, two¬ rzacego wraz z rezystorem dzielnik. Napiecie su¬ muje sie w wezle przylaczonym poprzez rezystor o zmiennej wartosci z sygnalem napiecia z czlo¬ nów proporcji 25, 29. Wzmacniacz liniowy 38 z ukladem calkujacym porównuje napiecie z rezy¬ stora 49 i dzielnika tworzacego uklad 37 sygnalu podstawowego zapotrzebowania ciepla z suma al¬ gebraiczna napiecia mostkowego z rezystora 46, czujnika 5, rezystora 47, czujnika 6, rezystora 53 i czujnika sygnalu zaklóceniowego 28 oraz, przy wlaczaniu wylacznika 34, z rezystora 48 i ukladu do tworzenia podstawowego sygnalu stanu usta- • lonego, skutkiem czego *na wyjsciu 74 wystepuje calkowy sygnal uwzgledniajacy sygnal zaklócenio¬ wy 27.Poniewaz opisany uklad jest w porównaniu ze znanymi mniej wrazliwy na wahania napiecia za¬ silajacego i ewentualnie zmienne skladniki tego napiecia, to filtracja ma tu mniejsze znaczenie i nie jest wymagana stabilizacja zródla zasilania.W ukladzie automatycznego sterowania wedlug9 schematu blokowego, uwidocznionego na fig. 4 -wedlug wynalazku zamiast dotychczas stosowanych .skomplikowanych ukladów zastosowano uklady wedlug fig. 6 i 7 dla odpowiednich poziomów przelaczen, przy czym uklad wedlug fig. 5 wy¬ twarza sygnal sterujacy. W ukladzie wedlug fig. 5 do utworzenia porównywalnego sygnalu podstawo¬ wego zastosowano rezystor 40 o zmiennej war- iosci, dzielacy napiecie z zacisków zasilania 72 i ustalajacy punkt pracy tranzystora 54, pracujacego w ukladzie wtórnika emiterowego z rezystorem emiterowym 55. Napiecie emitera przyklada sie na szereg stalych dzielników napiecia utworzonych z par rezystorów 56 i 57, 58 i 59, 60 i 61 oraz 62 i 63. Dzielnik z rezystorów 56 i 57 jest przylaczo¬ ny punktem wspólnym do bazy tranzystora 64, wytwarzajacego na rezystorze emiterowym 65 na¬ piecie sterujace poziomem porównania dla pracy :kotla I.W identyczny sposób dzielnik z rezystorów 58 i 59 zasila baze tranzystora 66, na którego rezysto¬ rze emiterowym 67 powstaje napiecie sterujace poziomem porównania dla pracy kotla II, a dziel¬ nik z rezystorów 60 i 61 — baze tranzystora 68, jia którego rezystorze emiterowym 69 powstaje na¬ piecie sterujace poziomem porównania dla pracy kotla III, dzielnik z rezystorów 62 i 63 — baze tranzystora 70, na którego rezystorze emiterowym 81 pow§taje napiecie sterujace poziomem porów¬ nania dla pracy kotla IV. Dzielniki rozdzielaja napiecie rezystora emiterowego 55 równomiernie, w ten sposób, ze pierwszy dzielnik z rezystorów 56 i 57 daje 1/5, drugi z rezystorów 58 i 59 daje 2/5, trzeci z rezystorów 60 i 61 — 3/5, a czwarty z rezystorów 62 i 63 — 4/5 tego napiecia. Napie¬ cie na rezystorze 55 mozna wyprowadzic na zacisk 73, jesliby bylo potrzebne do innych celów. Wzmac¬ niacze 43 przyporzadkowane oddzielnym pozio¬ mem napiecia porównuja je z sygnalem steruja¬ cym wystepujacym na wyjsciu 74 wzmacniacza 38.Diody 76 wystepujace w ukladzie kompensuja przewodzenie diody baza—emiter tranzystorów 64— —70 i wynikajace z nich spadki napiec.Aby mozna bylo ustawiac histereze przelaczania doprowadza sie do wzmacniaczy porównujacych 49 sygnaly napieciowe ze znanych generatorów napiecia. Wzmacniacze porównawcze maja znana budowe. Przylaczone do ich wyjsc wzmacniacze pojemnosciowe 85 steruja czlonami wykonawczy¬ mi 45, korzystnie zawsze niz magnetycznymi.W ukladzie wedlug fig. 7 napiecie wytworzone na rezystorze emiterowym 55 tranzystorze 54 dzieli sie dzielnikiem zlozonym z rezystorów 56', 57', 58\ 59' i 60' dowolnej, dobranej wartosci. Zastosowano jedna tylko diode 76. Liczbe rezystorów dzielnika imozna zwiekszyc odpowiednio do wymaganej licz¬ by poziomów napiecia. Bazy tranzystorów 64—70 sa przylaczone do punktów polaczenia rezystorów 56—60 kolejno. Poza tym uklad odpowiada ukla¬ dowi wedlug fig. 6.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie sterujace do zaleznego od stanu pogody automatycznego sterowania praca cieplow- ' ni zlozonej z wielu urzadzen wytwarzajacych ciep¬ lo, wyposazone w czujnik temperatury ogrzanego 313 10 nosnika ciepla, przylaczony poprzez czlon propor¬ cji do wezla sumacyjnego oraz czujnik tempera¬ tury zewnetrznej, przylaczony poprzez dalszy czlon proporcji do tego samego wezla sumacyjnego, 5 który jest polaczony z drugim wezlem sumacyj- nym, do którego jest równniez przylaczony czuj¬ nik sygnalu zaklóceniowego, korzystnie kierunku i intensywnosci wiatru i który z kolei jest po¬ laczony z trzecim wezlem sumacyjnym, do które-' 10 S° 3est równiez poprzez czlon proporcji i wylacz¬ nik przylaczony uklad tworzacy sygnal podstawo¬ wy stanu ustalonego i który jest z kolei polaczony z ukladem róznicowym, do którego jest równiez przylaczony uklad tworzacy sygnal podstawowy 15 zapotrzebowania ciepla i na którego wyjsciu znaj¬ duje sie wzmacniacz liniowy z ukladem calkuja¬ cym, do którego wyjscia oraz do wyjscia czlonu nastawiajacego histereze wyjsciowego napiecia ob¬ wodu wytwarzajacego sygnal poziomu porównania, 2Q a takze do wyjsc czlonów tworzacych poziomy porównania, których liczba odpowiada liczbie jednostek wytwarzajacych cieplo, jest przylaczony wzmacniacz do porównywania, do którego wyjsc sa przylaczone wzmacniacze pojemnosciowe, sterujace 25 czlonami wykonawczymi, korzystnie zaworami magnetycznymi w przewodach gazowych glównych palników urzadzen wytwarzajacych cieplo, zna¬ mienne tym, ze obwodem wytwarzajacym sygnal sterujacy jest dzielnik zlozony ze stalego rezysto- 30 ra (47) i czujnika (5) temperatury ogrzanego nosnika ciepla, którego punkt wspólny jest pola¬ czony z punktem wspólnym dzielnika, utworzone¬ go ze stalego rezystora (47) i mierzacego tempera¬ ture zewnetrzna czujnika (6), przy czym polacze- j5 nie tych punktów stanowi czlon proporcji (25, 29) tworzacy rezystor o zmiennej rezystancji, przy czym wystepuje drugi dzielnik zlozony ze stalego rezystora (48) i czlonu (33) tworzacego sygnal za¬ potrzebowania ciepla w stanie ustalonym oraz na- 40 stepny dzielnik zlozony ze stalego rezystora (49) i urzadzenia (37) tworzacego podstawowy sygnal zapotrzebowania ciepla, a wzmacniacz liniowy (38, 39) zawierajacy czlon calkujacy jednym ze swoich wejsc jest polaczony z wyjsciem czlonu proporcji 40 (25, 29) oraz poprzez przelacznik (34) i czlon pro¬ porcji (35) z drugim dzielnikiem (33, 48) obwodu, natomiast drugim swym wejsciem wzmacniacz liniowy (38, 39) jest polaczony poprzez czlon pro¬ porcji (50) z czlonem (37) do tworzenia podstawo- so wego sygnalu zapotrzebowania ciepla, stanowiacym rezystor o zmiennej wartosci, a wyjscie (74) tego wzmacniacza liniowego (38, 39) jest polaczone z pierwszym jego wejsciem poprzez uklad sprzeze¬ nia zwrotnego zawierajacy kondensator. 55 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w ukladzie tworzenia sygnalu sterujacego czuj¬ nik (28) kierunku i sily wiatru przylaczony jest do dzielnika poprzez czlon proporcji (30) w postaci rezystora o zmiennej wartosci, przy czym wymie- 30 niony dzielnik zawiera czujnik (5) temperatury ogrzanego nosnika ciepla i czujnik (6) temperatury zewnetrznej, a ponadto czujnik (28) kierunku i sily wiatru jest polaczony z wyjsciem czlonu pro¬ porcji (25, 29) uksztaltowanego jako rezystor 65 zmiennej wartosci.119 31S 11 3. urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do tworzenia podstawowego sygnalu porównania ma tranzystor (54) o bazie polaczonej do rezystora (49) o zmiennej wartosci, przy czym napiecie wy¬ tworzone na rezystorze emiterowym (55) tego tranzystora jest podane na dzielniki wyposazone w diody (78) i zlozone z par rezystorów (56, 57, S% 59, BO, dl, 62, 63) o stalej wartosci, przy czym punkty podzialu tych dzielników sa przylaczone do baz kolejnych tranzystorów (64, 66, 68, 76), których emitery sa polaczone z rezystorami emi- terowymi i maja wyprowadzenia do zacisków. 10 12 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ma tranzystor (54) o bazie polaczonej do rezy¬ stora (40) o zmiennej wartosci, przy czym napiecie wytworzone na rezystorze emiterowym tego tran¬ zystora jest za pomoca diody (76) i rezystorów (56', 57'. 58', 59', 66') o stalych wartosciach podzie¬ lone na czesci zgodnie z liczba urzadzen wytwa¬ rzajacych cieplo, na czesci wieksze niz jedna, przy czym do punktów podzialu dzielnika sa przyla¬ czone bazy kolejnych tranzystorów (64, 66, 68, 70), a napiecia utworzone na ich rezystorach emitero- wych (65, 67, 69, 71) sa wyprowadzone do zacisków.^—S" Fi#1 Fig.Z119 313 26 27 0 0 I FigA 2§H?^ R&Se F J4* yy »Lh »7j Fig^fc119 313 "f®J^ u *D ni ni T<*l Jee) Tte) T* 55 K- ? :$-? $ 3 /*i£tf 3 -c7» ^1 c TB/t*. w*. 3^y/^—< «// r^r PZGraf. Koszalin A-1416 90 A-4 Cena 100 zl PL