Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ba¬ dania zdolnosci chlodzacej ptyinnyda i fluidalnych osrodków hartowniczych metoda termamotryczrca z próbnikiem w ksztalcie wkleslej bryly obroto¬ wej), którego górna czesc otoczona jest grzejni¬ kiem elektrycznym lub gazowyim. Wewnatrz prób¬ nika, w odpowiedniej odleglosci od jego dolnej podstawy zamocowany jest w sposób zapewniaja¬ cy dobry kontalkt ciejplny, termoelewient. Punkt wewnetrzny próbnika, na którym lezy spoina ter- mopa metrii. Badanie zdolnosci chlodzacej polega na za¬ nurzeniu rozgrzanego metalowego próbnika do ba¬ danego osrodka hartowniczego i rejestrowaniu zmian jego temperatury w czasie chlodzenia, Czas ten liczony jest od momentu zanurzenia próbnika.Dotychczasowe rozwiazania urzadzen, do badania zdolnosci chlodzacej kapieli hartowniczych z prób¬ nikiem w ksztalcie wkleslej bryly obrotowej, na przyklad rozwiazanie wedlug polskiego* zgloszenia patentowegp nr P- 196 165, mialy próbnik zlozony z dwu przenikajacych sie bryl obrotowych o wspól¬ nej osi symetrii, ulozonych jedna nad. druga, któ¬ re pod wzgledem materialnym stanowily jednolita bryla metalu, oznacza to, ze byla zachowana ciag¬ losc strukturalna. Maksymalny wymiar liniowy. przekroju poprzecznego bryly delnaj byl wiekszy od takiego wymiaru bryly igócnei W^okosc, bryly górnej nie byla wieksza od wysokosci bcyfy dolnej.Tein ksztalt próbnika powodowal, ze czasy nar grzewania sie jego -byly dlugie, a temperatura czesci igórnej byla o kilkadziesiat stopni wyzsza od temperatury czesci dolnej. Bylo to wynikiem zmian przekroju próbnika przy przejsciu od czesci j górmej nagrzewajacej do czesci dolnej nagrzewa¬ nej.Celem wynaiaoku jest skrócenie czasu nagrze¬ wania sie próbnika oraz zmniejszenie róznicy "tem¬ peratur miedzy czescia nagrzewajaca próbnika yy a czescia nagrzewana.W urzajdaeniu wedhsg wynalazku, próbnik ma ksztalt wkleslej bryly obrotowej zlozonej z trzech przenikajacych sie utoóociycb jedna nad druga wy¬ puklych bryt obrotowych o wspólnej osi symetrii M najkorzystniej walców. Pod wzgledem marterialo- wysan wszystkie czesci próbnika stanowia jednoM- taj bryle ftzycznar to jest nie ma miedzy jego cze- scianri niieciajglycb -nmian struktury metalu. Sred¬ nice wadieów jurnego i dolnego sa sobie równe, sto- w sunek srednicy wafca srodkowego do srednary walca dolnego zam&stp jest w przedziale 1,06-^1,45.Na$korzyirtrar*j jett gdy wawtase tagp st«aato zawarta jest w przedziale l,HHnly20. Wysokosc: walca -delnee? równo sie 3ktffr-Hg£ srednicy tego ^ walca, aajlioslyistoiei %$ttl$A srednicy. Stosunek wytsokosei walca dotaegp do wysokosci wefea siod^ kowego zawarty jeat iw przedziato O^^O^Oy naj- korzyatniej, w jpuattmalfr 0#5-*0JL Stosunek wy¬ sokosci wal*a dolnego da< wyiokosci wale* gorme- M go oawMrty j«t w p*z*dmale Wft-**flO, najkorzyst- 119 304119 304 3 4 niej 1,50-M,80. (Walec górny polaczony jest rozlacz¬ nie z lacznikiem, przy czym wysokosc polaczenia jest nie mniejsza od , srednicy walca górnego.Lacznik ma ksztalt rury i wykonany jest z ma¬ terialu o zlym przewodnictwie cieplnym.Opisany powyzej próbnik zapewnia szybki prze¬ plyw ciepla od górnej nagrzewajacej czesci do dolnej nagrzewanej, która jest czujnikiem w me¬ todzie termometrycznej badania cieczy hartowni¬ czych. Zaistofsowanie lacznika w ksztalcie rury wykonanej z materialu o zlym przewodnictwie cieplnym zonniejisza strumien ciepla odplywajacy do górnej czesci urzadzenia, tym samym zmniejsza czais nagrzewania próbnika. Wewnatrz próbnika wzdluz5 jego osi jest kanal, którego dolna podsta¬ wa polozona jest na wysokosci równej jednej sred- , nicy od dolnej podstawy próbnika. Do dolnej pod¬ stawy, kanalu [próbnika przymocowany jest, w spo¬ sób zapewniajacy dobry kontakt cieplny termo- element. iW sklad urzadzenia wedlug wynalazku wchodzi tez futeral na dolna czesc próbnika. Futeral wy¬ konany jest z materialu o malym przewodnictwie cieplnym. W czasie nagrzewania dolna czesc prób¬ nika znajduje sie w futerale, z którego zostaje wyjeta gdy osiagnie odpowiednia temperature.Wynalazek zostanie blizej objasniony na (przy¬ kladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. i przedstawia próbnik z lacznikiem urzadzenia wedlug wynalazku, a fig. 2 schemat calego urzadzenia.Urzadzenie do badania zdolnosci chlodzacej zlo¬ zone jest z próbnika 1, lacznika 2 z rekojescia 11, na którego górnym koncu jest zamocowany wskaz¬ nik temperatury 12. Przewód 13 termopary zato¬ pionej w próbniku 1 wychodzacy z rekojesci 11 podlaczony jest do rejestratora 14, rejestrujacego zaleznosc temperatura^-rczas.Próbka osrodka hartowniczego znajduje sie w naczyniu .15. Próbnik 1, a dokladnie jego dolna czesc w postaci walca 4 w czaisie nagrzewania znajduje sie w futerale 10 wykonanym z ma¬ terialu izolacyjnego (termicznie). Górna czesc prób¬ nika 1 otoczona, jest elementami grzejnymi 9 znaj¬ dujacymi sie w obudowie 8. Próbnik 1 jest zlo¬ zony z trzech przenikajacych sie walców 4, 5, 6.Walce te maja wspólna os symetrii. Walec 4 sta¬ nowi dolna czesc próbnika, nad nim znajduje sie walec 5 stanowiacy czesc srodkowa, a nad nim znajduje sie walec 6 stanowiacy górna czesd prób¬ nika 1. Walec dolny 4 jest czescia nagrzewana próbnika 1, walec górny 6 jest czescia, w której, akumuluje sie i jest przekazywane do walca dolne¬ go 4 cieplo wytwarzane przez elementy grzejne 9.Walec srodltagwy 5 jest czescia próbnika'1 oddzie¬ lajaca walec dolny 4 od walca górnego 6. Górna pozioma powierzchnia walca srodkowego 5 stano¬ wi opore,dla dbukiowy grzejnika.8.•Srednica walca górnego 6 równa sie srednicy walca dolnego 4. Stosunek srednicy walca srodko¬ wego 5 do srednicy walca dolnego 4 wynosi 1,15.Wysokosc waflea dolnego 4 równa sie 3# srednicy • tego walca. Wyisokosc walca srodkowego 5 równa sie0,25 wysokosci walca dolnefecy 4. Wysokosc wala¬ ca górnego 6 równa sie 1,60 wysokosci walce dol¬ nego 4. Górny walec 6 polaczony jest z lacz¬ nikiem 2. Wysokosc polaczenia równa sie srednicy walca górnego 6. Polaczenie walca górnego 6 z lacznikiem 2 jest polaczeniem rozlacznym. Lacz- 5 nik 2 ma ksztalt rury. Próbnik 1 ma osiowo wy¬ wiercony cylindryczny kanalek nieprzelotowy 7.Dolna podstawa- kanalka 7 usyttuowana jest na wy¬ sokosci równej 2/3 wysokosci walca dolnego 4 od jego dolnej podstawy. Do dna kanalka 7 przymo¬ cowana jest spoina termoelementu, nie uwidocz¬ niona na rysunku. Przewody termoelementu sa poprzez kanalek 7, lacznik 2 i rekojesc 11 wypro¬ wadzone na zewnatrz i podlaczone do rejestrato¬ ra 14.Walec górny 6 otoczony jest elementami grzej¬ nymi 9, które sa spirala zwinieta z drutu kanta¬ towego. •Elementy grzejne 9 od zewnatrz sa oto¬ czone obudowa termoizolacyjna 8, która dolna krawedzia opiera sie o górna pozioma podstawe walca srodkowego 5. Miedzy elementami grzejny¬ mi 9 a obudowa znajduje sie sypki material termo¬ izolacyjny, np. ziemia okrzemkowa lub wata mine¬ ralna lub wata mineralna zmieszana z azbestem.Lacznik 2 caly lub tylko jego dolna czesc wyko¬ nane sa z materialu o zlym przewodnictwie ciepl¬ nym na przyklad z .porcelany. Dzieki temu straty cieplne przez przewodnictwo od walca górnego 6 do 'lacznika 2, w porównaniu z rozwiazaniami do¬ tychczasowymi, w których lacznik 2 wykonany byl z metalu, sa znacznie mniejsze. Dzieki temu czas nagrzewania walca dolnego 4 do temperatu¬ ry badaniaf, przy tej isamej co dotychczas mocy elementów grzejnych 8 jest znacznie krótszy.Dzialanie urzadzenia do badania zdolnosci chlo^ dzacej chlodziw hartowniczych jest nastepujace.Walec dolny 4 zostaje umieszczony w futerale 10, elementy grzejne 9 podlacza sie do napiecia. Wa- * lec górny 6 nagrzewa sie do coraz wyzszych tem¬ peratur, a poprzez walec srodkowy 5 nagrzewa' walec dolny 4. W czasie nagrzewania sie walca dolnego 4, badany osrodek zostaje przygotowany1 do pomiaru. Gdy temperatura walca dolnego 4 osiagnie zadana temperature zanurza sie go do badanego osrodka. Zmiany temperatury walca dol¬ nego 4 sa rejestrowane przez rejestrator 14 w for¬ mie krzywej temperatura.—czas.Zastrzezenia patentowe %1. Urzadzenie do badania zdolnosci chlodzacej plynnych i fluidalnych osrodków hartowniczych metoda termometryczna z próbnikiem w ksztalcie wkleslej bryly obrotowej, którego górna czesc otoczona jest grzejnikiem elektrycznym lub gazo¬ wym, znamienne tym, ze próbnik (1) zlozony jest z trzech przenikajacych sie, ulozonych jedna nad druga wypuklych bryl obrotowych o wspólnej osi symetrii, najkorzystniej walców. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze srednica walca górnego (6) jest równa srednicy walca dolnego (4), a stosunek srednicy walca srod¬ kowego <5) jest' w przedziale 1,05-M,'25i, najkorzystniej w prze-' dziale 1,10-KL,2C. 3." Urzadzenie wedlug zatatrz. 2, znamienne tym, 15 20 25 30 35 40 45 90 55 60^119 304 ze stosunek wysokosci walca dolnego (4) do jego srednicy zawarty jest w przedziale 3,2-z-3,8, najko¬ rzystniej 3,25-^3,5. 4. Urzadzenie wedlug zaistrz. 3, znamienne tym, ze stosunek wysokosci walca dolnego (4) do wyso¬ kosci walca srodkowego (5) zawarty jest w prze¬ dziale Q,15-H),50, najkorzystniej 0,15-^0,25, a sto¬ sunek wysolkosci walca dolnego (4) do wysokosci 6 walca górnego <6) zawarty jest w przedziale 1,30-^2,00, najikorzylstnieg 1,50-5-1,60. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze walec górny (6) polaczony jest rozlacznie z lacz¬ nikiem (2) w ksztalcie rury, wykonanym z ma¬ terialu o zlym przewodnictwie cieplnym, wysokosc polaczenia jesit nie mniejsza od1 srednicy walca górnego (6).Fig.l 777-77777777 Fig.2 PL