Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania tasm przeznaczonych na tapicerskie formatki spre¬ zynowe droga walcowania na zimno drutu ze stali weglowych konstrukcyjnych wyzszej jakosci.Ze wzgledu na warumKi pracy i technologie wy¬ konywania tapicerskich formatek sprezynowych tasmy na nie przeznaczone musza spelniac wysokie wymagania pod wzgledem wlasnosci sprezysto-pla- stycznych i wytrzymalosciowych. Przy twardosci rzedu 40 HRC tasmy te podlegaja próbie giecia o kat 90° na trzpieniu o srednicy 40 mm (w plaszczy¬ znie tasmy) oraz próbie sprezystosci polegajacej na tym, ze ramka o wymiarach 20'00 X 500 mm po zgieciu do zetkniecia sie krótszych boków nie po¬ winna wykazywac zadnych odksztalcen trwalych.Dotychczas znane byly dwa sposoby wytwarzania takich tasm droga walcowania drutu na zimno.PierwTszy sposób polega na; patentowaniu walcówki. ciagnieniu drutu i walcowaniu go bezposrednio na wymiar gotowy. Tak wykonana, tasma: posiada twardosc 38 — 43 HRC i dobre wlasnosci plasty¬ czne, jednak przy próbie giecia ramki* wykazuje pewne odksztalcenia trwale. Poza tym ten proces wytwarzania jest drogi ze wzgledu na nadmierne zuzycie walców. Tych wad pozbawiony jest drogi ze znanych procesów polegajacy na tym, ze drut wyzarza sie na strukture cementytu kulkowego, walcuje bezposrdnio na wymiar gotowy, a odwalco- wama tasme hartuje sie w wodzie i odpuszcza na 20 25 30 2 twardosc max. 43 HRC. Proces ten jest jednak ma¬ lo ekonomiczny ze wzgledu na wysokie koszty wy¬ zarzania struikturalngo, czeste przypadki pekania krawedzi podczas walcowania oraz duzy rozrzut wlasnosci gotowych tasm. Z tego powodu w tak prowadzonym procesie uzysk w przerobie drut — gotowa tasma jest maly.Celem wynalazku bylo opracowanie bardziej eko¬ nomicznego procesu wytwarzania pozwalajacego je¬ dnoczesnie na dotrzymanie wszystkich wymagan stawianych dla tasm na tapicerskie formatki spre¬ zynowe pod wzgledem wlasnosci sprezysto-plasty- cznych i wytrzymalosciowych.Badania przyczyn pekania krawedzi podczas wal¬ cowania drutu wyzarzonego strukturalnie doprowa¬ dzily do stwierdzenia, .ze moze to byc .spowodowa¬ ne zbyt mala róznica pomiedzy wytrzymaloscia (Rm), a granica plastycznosci (Re) charakterysty¬ czna dla tej struktury. Postanowiono zatem zasto¬ sowac obróbke cieplna dajaca strukture o znacznie wiekszej róznicy miedzy wielkosciami tych para¬ metrów. W wyniku opracowano nizej przedstawiony sposób wytwarzania tasm na tapkerslkie formatki sprezynowe stanowiacy istote wynalazku.Drut wykonany ze .stali weglowej konstrukcyjnej wyzszej jakosci o zawartosci wegla 0,42—0,70 % i manganu 0,55 — 0,,8C% poddaje sie obróbce ciep¬ lnej na jednorodna i drobnoziarnista strukture fer- rytyczno-perlityczna o ziarnie nie wiekszym niz 119 232119 232 3 wzorzec nr 7 wedlug skali FN^66/H-04507, o doraznej wytrzymalosci na rozciaganie Rm nie mniejszej niz 540 MPa, wydluzeniu A5 nie mniejszym niz 25% i przeweizeniu Z nie mniejszym niz 45% [polegajacej na wygrzewaniu w temperaturze 820 — £50QC przez 45 — 90 minut i chlodzeniu w osrodku gazowym W warunkach przemyslowych przy ustalonych parametrach obróbki cieplnej wystepuje pewien roz- rzut wlasnosci uzyskanych po tej obróbce spowo¬ dowany róznym (w dopuszczalnych igranieach) skla¬ dem chemicznym poszczególnych partii drutu.W zwiazku z tym proces walcowania prowadzi sie w dwojaki sposób w zaleznosci od wlasnosci plastycznych drutu po obróbce cieplnej, zwlaszcza wydluzenia A5.Drut posiadajacy wydluzenie A5 co najmniej 35% walcuje sie bezposrednio na wymiar gotowy z gnio¬ tem okoo 7i0 — 80%. Natomiast jesli wydluzenie A6 wynosi 25 — 35%, drut walcuje sie najpierw wstepnie z gniotem 45 — 615%, wyzarza rekrystali- zujaco na strukture cementytu kulkowego o wiel¬ kosci 'kutlek nie wiekszej niz wzorzec nr 6 wedlug skali PN-66/H-04505 przez wygrzewanie w zakresie temperatur 720 — 680^C w ciagu okolo 6 godzin, po czyni walcuje sie na wymiar gotowy z gniotem otoolo 3r5 — 55%. W obydwu wariantach procesu walcowania stosuje sie gniot boczny co naj¬ mniej 4%.Uzyskana tasme ulepsza sie cieplnie na twar¬ dosc 40 — 49 HRC, przy czym hartowanie prowa¬ dzi sie z temperatury 900 — 930°C w kapieli o tem¬ peraturze wyzszej niz temperatura przemiany mar- tenzytycznej (Ms) dla uzyskania struktury sklada¬ jacej sie glównie z bainitu. Aby uzyskac wymaga¬ ne i powtarzalne wlasnosci sprezysto-plastyczne tasm temperature kapieli przy hartowaniu wyzna¬ cza sie dla 'kazdej partii na podstawie skladu che¬ micznego wytopu, z którego wykonany zostal drut. z nastepujacego wzoru: Ms = 5)13—-45»(C) + I5i(Cr) + 217(C)* — 71,5 {Mn) 8 67,6 (C) (Cr) gdzie: (C), , (Mn) oznaczaja odpowiednio pro¬ centowa zawartosc wegla, chromu i manganu.Z praktycznych doswiadczen wynika, ze ze wzgle¬ du na wlasnosci i ekonomike procesu, najkorzy¬ stniejszym zakresem temperatur kapieli hartowni¬ czej jest 280 — 3i50°C. Dolny zakrs temperatur stosuje sie dla stali o wiekszej, a górny zakres dla stali o mniejszej zawartosci wegla i manganu. W tak prowadzonym procesie nie wystepuje pekanie krawedzi podczas walcowania, a gotowe tasmy wy¬ kazuja równomierne i powtarzalne wymagane wla¬ snosci sprezysto-plastyczne nawet przy twardosci 49 HRC. Dzieki temu proces wytwarzania wedlug wynalazku charakteryzuje znacznie wiekszy uzysk, a tapicerskie formatki wykonane z tych tasm po¬ siadaja wieksza zywotnosc.. Sposób wedlug wynalazku objasniaja blizej na¬ stepujace przyklady wytwarzania tasm na tapicer¬ skie formatki sprezynowe o wymiarach 1,5 X 10 mm i 1,8 X 10imm. 65 Cena 1 RSW Zakl Graf. W-wa, Srebrna 4 Przyklad I. Drut ze stali 55 o srednicy 6,65 mm wygrzewa sie w temperaturze 840°C przez 6C minut, po czym chlodzi w osrodku gazowym. Po obróbce cieplnej drut osiaga nastepujace wlasno- 5 sci: Rm = 660 MPa; A5 = 28%; Z = 50%; wiel¬ kosc ziarna — wzorzec nr 7 wedlug skali PN-66/H- -04507. Drut o takich wlasnosciach przewalcowuje sie w dwóch przepustach na tasme o wymiarach 3,1 X 8,9 mm (gniot okolo 52%). io _ , Tasme nastepnie wyzarza sie rekrystalizujaco w zakresie temperatur 720 — 680°C w czasie 6 godzin, uzyskujac strukture cementytu kulkowego o sred¬ nicy kulek, odpowiadajacej wzorowi nr 5 wedlug PN-6e/H-04505. Tasme ,po rekrystalizacji walcuje sie na wymiar gotowy 1,8 X 10 mm (gniot 42%; i ulepsza cieplnie przez hartowanie z temperatury OSO^C w kapieli o temperaturze 3J20°C i odpuszcza¬ nie w temperaturze 390QC przez 5 minut osiagajac twardosc 44 HRC. 20 Przyklad II. Drut ze stali 45 o srednicy 6,6 mm wygrzewa sie w temperaturze 350QC przez 45 -minut i chlodzi w osrodku gazowym osiagajac na- 25 stepujace wlasnosci: Rm = 570 MPa; A5 = 33%; wielkosc ziarna <— wzorzec nr 8 wedlug PN. Drut walcuje sie bezposrednio na wymiar gotowy naj¬ pierw w dwóch przepustach na wymiar 3,1 X 8,8 mm, a nastepnie w trzech przepustach na wymiar 1,5 X 10 mm (gniot okolo 77%). to Uzyskana tasme ulepsza sie cieplnie przez harto¬ wanie z temperatury 900°C w kapieli o temperatu¬ rze 340°C i odpuszczanie w temperaturze 370°C przez 4 minuty osiagajac twardosc 43 HRC.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania tasm przeznaczonych na 40 tapicerskie formatki sprezynowe polegajacy na tym, ze drut ze stali weglowej konstrukcyjnej wyzszej jakosci obrabia sie cieplnie, walcuje na zimno na walcarkach splaszczarkach i ulepsza cieplnie od- walcowana tasme, znamienny tym, ze drut ze stali o zawartosci wegla 0,42 — 0,70% i manganu 0,55 — 0,80%, wydluzeniu A5 nie mniejszym niz 25%, wy¬ grzewa sie w temperaturze 820 — 85i0°C przez 45 — 90 minut i chlodzi w osrodku gazowym, po czym walcuje sie z gniotem okolo 45 — 80% i gniotem bocznym .co najmniej 4%, a nastepnie hartuje sie z temperatury 900 — 93i0°C w kapieli o temperatu¬ rze 280 — 3i5i0°C ustalonej w zaleznosci od zawarto¬ sci wegla, manganu i chromu, po czym odpuszcza sie na twardosc 40 — 49 HRC. 2. Sposób wedlug zastrz. 1., znamienny tym, ze drut o wydluzeniu A5 wynoszacym 25 — 35% wal¬ cuje sie najpierw wstepnie z gniotem okolo 45 — 65%, nastepnie wyzarza sie rekrystalizujaco w za¬ kresie temperatur 720 — 680°C w ciagu okolo 6 go¬ dzin, po czym walcuje sie na wymiar gotowy z gniotem okolo 35 — $5%. 3. Sposób wedlug zastrz. 1., znamienny tym, ze drut o wydluzeniu A5 powyzej 35% walcuje sia bezposrednio na wymiar gotowy z gniotem okolo 70 _ 80%. ) zl 16, z. 27-83/0 — 100 + 20 egz. PL