Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi samoczynny regulator temperatury.Do aparatu zastosowano wskazówke gal- wanometru, pozostajacego w lacznosci z piecem, oraz kontakty, zamykajace obwody potrzebne do czynnosci regulujacych; ze¬ tkniecia dochodza do skutku okresowo wskutek pionowych ruchów wskazówki w okreslonych momentacli, regulowanych za- pomoca samoczynnego przerywacza dwu- metalowego, umocowanego na ogólnej ta¬ blicy rozdzielczej.Aparat ten nie wymaga stosowania zadnych pomocniczych zródel elektrycz¬ nych. Wlaczanie i wylaczanie odbywa sie w sposób elektryczny zapomoca osobnego przekaznika. Styk powodujacy nagrzewanie moze nastepowac jedynie po dokonanem uprzednio zetknieciu przerywajacem na¬ grzewanie. Aparat posiada dzieki swej bu¬ dowie nadzwyczajna czulosc, nie jest na¬ tomiast wrazliwy na wstrzasnienia oraz drgania i nie wymaga zadnego dozoru.Fig. 1 uwidocznia schematyczny rzut poziomy wskazówki galwanometru i sztab- ki, podlegajacej ruchom okresowym, fig. 2 i 3 — widok schematyczny samoczynne¬ go ukladu przerywajacego, fig. 4 — sche¬ mat przekaznika zabezpieczajacego.Galwanometr typu kontaktowego po¬ siada wskazówke A, ruchoma w plasizczy- znie poziomej, o ruchach zaleznych od sto¬ su termoelektrycznego, np. sztabki pyrome- trycznej, umieszczonej w miejscu, któregotemperature nalezy regulowac. Obwód, u- ruchomiajacy narzady ogrzewajajce zamyka kontakt ;staly, .natomiast obwód urtuchomia- jacy narzady przerywajace lub zmniejsza¬ jace ogrzewanie zamyka kontakt ruchomyr przyczem polozenie jego mozna ustawiac wedlug temperatury, jaka ma byc (utrzy¬ mana.Zwykle wskazówka galwanometru A dotyka kontaktów, wskutek czego zamyka¬ nie i przerywanie obwodów pradu jest wa¬ dliwe i niepewne szczególnie wobec drgan, jakim moze podlegac aparat. Wedlug wy¬ nalazku zetkniecia dochodza do skutku w odstepach okresowych i zaleza od poloze¬ nia wskazówki w tych momentach. W tym celu ponad wskazówka znajduje sie sztalb- ka 5, w postaci luku równoleglego do luku P tarczy, po której porusza sie wskazówka.Sztabka B moze sie wahac wokolo stalej osi x — x (w jednym punkcie lub dwóch) i podtrzymuje dwa kontakty: staly F i ru¬ chomy G, umieszczony na saneczkach, po¬ ruszajacych sie po sztabce B. Wahania sztabki reguluje przerywacz dwumetalowy, który albo obciaza wolny koniec sztabki B* i podnosi go, albo opuszcza ten koniec, a wówczas sztabka B opada zpowrotem wla¬ snym ciezarem, wywolujac przytem zwar¬ cie sie styków. Odbywa sie to wiec bez wi- bracyj i w sposób zupelnie dokladny. Oczy¬ wiscie moznaby poddac sztabke B, zamiast sile ciezkosci, dzialaniu sprezyny lub elek¬ tromagnesu. Kontakt G, wskazujacy tempe¬ rature zbyt wysoka; spoczywa przy pomo¬ cy podpórki na malym stozku A', podtrzy¬ mywanym przez wskazówke A galwano- unetru, co wywoluje zamkniecie obwodu G'.Skoro stozek A* zostanie odsuniety od pod¬ pórki, podtrzymujacej kontakt, wskazuja¬ cy temperature zbyt wysoka, t. j. skoro wskazówka zostanie wychylona w strone niskiej temperatury,.sztabka B bedzie sie mogla jeszcze wiecej obnizyc i wówczas nastapi zwancie sie kontaktu, wskazujacego „za niska temperature" F. Wskazówka nie moze minac saneczek od strony tempera¬ tury zbyt wysokiej, lecz uderza o blaszke zatrzymujaca a. Ruchome saneczki posia¬ daja na swej dolnej powierzchni maly wy¬ step S, po którym moze sie slizgac stozek A* wskazówki A. W ten sposób osiaga sie wielka czulosc przy funkcjonowaniu zespo¬ lu, pozbawionego calkowicie przestrzeni szkodliwej. Skoro bowiem sztabka B obni¬ zy sie, wskazówka A jest ponizej wystepu S i jakkolwiek blisko niego znajdowalaby sie, stozek A* zeslizgnie sie na prawo lub na lewo, t. j. zamknie kontakt G, wskazu¬ jacy ,;(zbytnie goraco", lub dopusci utwo¬ rzenie sie styku F, wskazujacego „zbytnie zimno". A wiec w ostatecznym rezultacie polozenie tego wystepu S okresla temJpera- ture w chwili regulowania. Polozenie kon¬ taktów nie ma juz zadnego znaczenia i dla¬ tego to mozna; odrzucic daleko styk F, wskazujacy ,,zbytnie zimno" i uczynic go stalym.Poza tern kontakty, urzadzone w ten sposób i dzialajace naciskiem, dochodza swobodnie i bez bledów do skutku, ponie¬ waz kontakt staly F jest calkowicie ustalo¬ ny, a z drugiej strony kontakt ruchomy G wywoluje jedynie nieznaczne pionowe wy¬ chylenia wskazówki A w tym celu, aby sto¬ zek A' mógl sie oprzec swa podstawa o czesc tarczy z podzialka P.Podobnie wskazówka A nie bedzie do¬ znawac skrecen, a jej czopy pozostana nie¬ naruszone. Ponadto poniewaz wskazówka zostaje potracona jedynie w chwili gdy stozek A* jest zmuszony przejsc z jednej lub drugiej strony wystepu S, nie moze na¬ stapic blad z powodu bocznego przesunie¬ cia sie wskazówki przed zamknieciem od¬ powiedniego kontaktu. Wskazano juz, ze ruchy sztabki wywolywane sa przez uklad samoczynny przerywajacy. Uklad ten skla¬ da sie ze sztabki dwumetalowej L, o jednym koncu stalym, obwinietej oporem E, pola¬ czonym zapomoca przekaznika typu, jak na fig. 4, z pradem tablicy rozdzielczej nieza- — 2 —leznym od obwodu sztabki pyrometrycz- nej.Koniec wolmy sztabki wygina sie ku gó¬ rze lub ku dolowi zaleznie od tego, czy prad przeplywa przez opór czy nie. Ten koniec 1 przesuwa sie pomiedzy dwiema. plytkami 2 — 3, których odleglosc mozna regulowac. Jezeli sztabka dotknie sie plytki 2, to zamknie obwód oporu E, który ogrze¬ wa szitabke i usiluje odksztalcic ja do wy¬ tworzenia kontaktu 1 — 3, który za po¬ srednictwem przekaznika zabezpieczajace¬ go wstrzymuje prad w h. Sztabka ochladza sie i usiluje osiagnac swoje polozenie wyj¬ sciowe* Powstana, zatem zmienne co do kierun¬ ku ruchy wspomnianego wolnego konca 1 o okresiej na któiry mozna oddzialac regu¬ lujac napiecie sztabki, natezenia pradu, dlugosci oporu E i odleglosci plytek 2— 3.Koniec / albo opiera sie o wolny koniec szitabki i wywoluje jej podniesienie sie albo oswobadzajac go pozwala jej opasc az do chwili, gdy oprze sie o kontakty i wytwo¬ rzy zamkniecie obwodu.Oparcie zachodzi bezposrednio zapo- moca czesci a — b — c (fig. 3) lub tez za posrednictwem narzadu gietkiego, np. spre¬ zyny R i t, dL (fig. 2)/ Oczywiscie mozna wyzyskac okresowe ruchy sztabki w celu zamykania obwodów jednego lufo dwu e- lektromagnesów (kontakty 1—2 lub 1—3), kierujacych sztabka.Jezeli obwód, wywolujacy uruchomienie narzadów regulujacych, jest identyczny z obwodem ogrzewajacym opór E, to wy¬ twarza sie polaczenia miedzy drutami T, F' i G', stosowanemi do tego celu.Oprócz urzadzen zapewniajacych samo¬ czynna regulacje temperatury zastosowano jeszcze urzadzenie dodatkowe, które sta¬ nowi zabezpieczenie calego ukladu. Skla¬ da sie ono ze swoistego przekaznika, przed¬ stawionego schematycznie na fig. 4. Na tablicy rozdzielczej znajduja sie dwa za¬ ciski aparatami regulujacemu (opory i i d.) o- znaczone sa przez o, o\ Elektromagnes 23 dziala na uzbrojenie 21, o którego koniec moze zahaczac plytka 22, stanowiaca uzbrojenie drugiego elektro¬ magnesu 24. Sztabka 21 usiluje odsunac sie od 23, zas sztabka 22 dazy do tego samego w stosunku do 24. Poza tern F' i G' przed¬ stawiaja kontakty wytworzone w sposób wyzej opisany przez wskazówke; zacisk F', G' jest wspólny.Jezeli piec ma zbyt niska temperature, wskazówka A* znajduje sie po lewej stro¬ nie (fig. 1, 2, 3) i nastepuje kontakt F', F* (linje pelne).Sztabka 21 jest wtedy badz swobodna, badz zahaczona przez 22.Jezeli jest ona wolna, to zamyka kon¬ takt 17, wytwarzajac obwód 23, 17, 21, wzbudzony i przyciaga uzbrojenie 21, wy¬ wolujac zamkniecie sie kontaktu 16, wsku¬ tek czego powstaje obwód miedzy f , 21, 16, w, wprawiajacy w dzialanie narzady ogrzewajace. Przy tern opuszczeniu sie jednak czesci 21 polaczenie z plytka 22 przerywa sie.Gdyby sztabka 21 byla zahaczona przez 22, stykajac sie z kontaktem 16, obwód powstalby natychmiast. Piec nagrzewa sie jesli, przeciwnie, kontakt wskazówki A za¬ myka obwód G\ G* (linja przerywana), gdy obwód poprzedni jest utworzony, zas sztabka 21 jest zahaczona przez 22 i po¬ wstaje obwód: y, 21, 16, 24, G\ G't co*, Elektromaignes 24 zostaje wtedy wzbudzo¬ ny, uzbrojenie zas 22 przyciagniete. Ponie¬ waz jednak przez elektromagnes 23 prad nie przeplywa wcale, przeto zwolniona sztabka 21 wyprostowuje sie, przerywa kontakt 16 i znosi dzialanie narzadów o- grzewajacych, wskutek czego piec sty¬ gnie.Gdy przyrzad umieszczony jest w F', ogrzewanie rozpoczyna sie dopiero po za¬ mknieciu G'; siwiadczy to, ze szereg naste- — 3 —pujacyck po sobie kontaktów F* nie wywo¬ luje zadnego zamieszania.Podobnie jesli obwód jest w G', szereg nastepujacych po sobie kontaktów G* nie wprowadza zadnej zmiany z wyjatkiem tegof ze kontakt utworzy sie w F".Mozna oczywiscie uzupelnic opisane urzadzenie przyrzadami dozorczemi zapo- moca l&mp, które zaswiecaja sie, gdy piec znajduje sie w fazie ogrzewania lub ochla¬ dzania. Opisany regulator samoczynny mo¬ ze znalezc zastosowanie we wszystkich przypadkach, gdy zamierzony jest rozrzad silnika pomocniczego wskazaniami, dawa¬ nemu przez galwanometr. W tej dziedzinie istnieje znaczna ilosc mozliwych zasto¬ sowan. PL