Przedmiotem wynalazku jest uklad wzbudzania generatorów pradu przemiennego zwlaszcza do prze¬ twornic czestotliwosci srednich uzywanych do zasilania silników asynchronicznych.Znane i stosowane powszechnie uklady wzbudzania generatorów przetwornic oparte sa o jednopolów- kowy regulatortyrystorowy z ujemnym napieciowym sprzezeniem zwrotnym, przy czym stabilizacja napiecia generatora wedlug ukladu dotychczas znanego odbywa sie nastepujaco. Do napiecia generatora dolaczony jest rezystorowy dzielnik napiecia. Zmiana napiecia generatora powoduje zmiane napiecia na dzielniku.Napiecie to jest porównywane z napieciem odniesienia wystepujacym na diodach Zenera. Diody te przyla¬ czone do uzwojenia wtórnego transformatora zasilanego z sieci 50 Hz. Róznica napiec przekazywana jest na przetwornik Schmitta, który poprzez tranzystor zasila bramke tyrystora. W zaleznosci od predkosci narasta¬ nia róznicy napiec zaleznej od predkosci zmian napiecia generatora, nastepuje wczesniejsze lub pózniejsze zalaczenie tyrystora, powodujac zmiane pradu wzbudzajacego generatora. Zakres zmiany napiecia genera¬ tora, przy którym poprawnie pracuje uklad stabiizacji, ograniczony jest diodami Zenera.Wada znanego ukladu jest to, ze nie zapewnia on zabezpieczenia przed zanikiem pradu wzbudzenia, oraz stabilizacji napiecia generatora przy znacznych jego przeciazeniach. Przeciazenia takie stwarzaja elektrowrzeciona, które nie majac zapewnionego stalego napiecia w warunkach przeciazenia reaguja na zmiennosc napiecia duzymi zmianami momentu mechanicznego, co w konsekwencji prowadzi do pogorsze¬ nia obróbki szlifowania. W tym czasie zachodzi nadmierna'obnizka predkosci obrotowej elektrowrzeciona a sam silnik zbytnio sie nagrzewa. Dotychczasowy uklad nie zabezpiecza takze generatora przed zanikiem napiecia, a nawet umozliwia wylaczenie wzbudzenia generatora przez przekaznik termobimetaliczny bez sygnalizowania zaistnialego przypadku. W wyniku wylaczenia wzbudzenia, napiecie generatora spada prawie do zera i silnik elektrowrzeciona zatrzymuje sie. Dochodzi wiec do przerwania obróbki szlifowania i nierzadko do zniszczenia elementu szlifowanego, a prawie zawsze koncówka walka elektrowrzeciona ulega trwalemu odksztalceniu. Wadydotychczasowego ukladu tkwia w odnoszeniu wartosci napiecia stabilizowa¬ nego do poziomu stwarzanego przez diode Zenera.Celem wynalazku jest unikniecie wyzej wymienionych niedogodnosci.Cel ten osiagnieto poprzez opracowanie ukladu wzbudzania generatorów pradu przemiennego którego istotajest to, ze sklada sie z dwóch zasilaczy wlaczonych równolegle, zasilacz drugi polaczonyjest z ukladem progowym poprzez regulator, sterowanym pradem generatora przetwarzanym w przetworniku pradowym, prostowniku i wtórniku emiterowym, a przekaznik wlaczony jest przez uklad progowy do uzwojenia wzbudzajacego generatora i do wyjscia zasilacza drugiego.2 119049 Korzystnym skutkiem zastosowania wynalazkujest zabezpieczenie generatora przed zanikiem napiecia oraz uniemozliwienie wylaczenie wzbudzenia generatora przez przekaznik termobimetaliczny bezsygnalizo¬ wania zaistnialego przypadku, niedopuszczenie do przerwania pracy elektrowrzeciona i zniszczenia elementu szlifowanego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu, a fig. 2 — zaleznosc pradu wzbudzajacego od pradu obciazenia generatora.Na rysunku przedstawiono transformator zasilajacy Tri, zasilacze Zl i Z2 wlaczone równolegle, stabilizaior pradu St? diode Dl, wtórniki progowe UP1 oraz UP2, wtórnik emiterowy WE, przekladnik pradowy Tr2, prostownik Pr, uzwojenie wzbudzajace generatora Wzb, silnik napedowy M generatora G, regulaipnlleg* przekaznik P i odbiornik Odb.Powiazanie poszczególnych elementów oraz dzialanie ukladu jest nastepujace: uklad zasilany jest zsieci np. £0 Hz, 220 V poprzez transformator Tri. Napiecie wtórne z tego transfsormatora dolaczone jest do dwóch równoleglyfh zasilaczy Zl i Z2. Zasilacz Zl poprzez stabilizator pradu Sl i diode Dl zasila uzwojenie wzbudzajace generatora Wzb stalym pradem wzbudzenia w zakresie pradu obciazenia generatora G od Odo Ik gdzie Ik oznacza prad krytyczny — fig. 2. Prad obciazenia generatora przetwarzany jest przez przekladnik pradowy Tr2 i prostownik Pr we wtórniku cmiterowym WE i ukladzie progowym UP1 na odpowiednie sygnaly, które dzialaja na regulator Reg. Gdy prad generatora przekroczy wartosc Ik, to do pracy zostaje wlaczony zasilacz Z2. W efekcie tego prad wzbudzenia utrzymuje sie proporcjonalnie do pradu obciazenia generatora, pobieranego przez silnik elektrowrzeciona Odb. Wskutek tego predkosc obrotowa silnika nie zmienia sie mimo chwilowego przeciazenia. Gdy prad generatora zmniejszy sie do wartosci Ik to zostaje wylaczony zasilacz Z2 i pracuje wtedy tylko zasilacz Zl.Zmniejszenie sie napiecia wzbudzenia ponizej wartosci znamionowej powoduje wylaczenie przekaznika P poprzez uklad progowy UP2. Styki przekaznika P mozna wykorzstacdo sygnalizacji optyczno-dzwiekowej lub do przerwania operacji szlifowania i powrotu suportu szlifierskiego do pozycji wyjsciowej. Ponowne rozpoczecie pracy szlifierki mozliwe jest dopiero po zalaczeniu przekaznikaP.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad wzbudzenia generatora pradu przemiennego, znamienny tym, ze sklada sie z dwóch zasilaczy (Zl i Z2) wlaczonych równolegle, przy czym zasilacz drugi (Z2) polaczony jest z ukladem progowym (UP1) poprzez regulator (Reg), sterowanym przez prad generatora (G) przetwarzany w przekladniku pradowym (Tr2), prostowniku (Pr) i wtórniku emiterowym (WE). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma przekaznik (P) wlaczony przez uklad progowy (UP2) do uzwojenia wzbudzajacego (Wzb) generatora (G) i do wyjscia z zasilacza (Z2).119 049 HZi siec Tri HZ2 Figi Iw zasilaczaZi\ 'praca zasilacza ZZ I Flg.2 PL