Przedmiot wynalazku stanowi naped urzadzen powietrznych, zespolonych z sil¬ nikiem spalinowym, w szczególnosci szyb¬ kobieznych przewietrzników lub sprezarek, uzywanych zwlaszcza do wstepnego spre¬ zania powietrza, niezbednego w silnikach lotniczych. Taki naped wymaga zwykle wlaczenia przekladni z kól zebatych, gdyz sprezarki wymagaja wielkiej ilosci obro¬ tów; czesto tez wlacza sie sprzeglo spre¬ zyste w celu unikniecia przenoszenia wstrzasnien silnika napednego albo przy¬ rzady tlumiace wstrzasnienia. Takie ukla¬ dy posrednie pochlaniaja jednak czesc e- nergji silnika i zamieniaja ja na cieplo, wazna ztatem jest rzecza odprowadzanie tego ciepla. W celu skrócenia drogi prze¬ noszenia oddawanej pracy, umieszczano zwykle uklady^ posrednie miedzy silnikiem i sprezarka. Takie umieszczenie ma jed¬ nak te wade, ze uniemozliwia wystarczaja¬ ce chlodzenie bezposrednie tego ukladu zapomoca otaczajacego powietrza i z tego powodu trzeba stosowac chlodzenie sztucz¬ ne, zwykle w lacznosci ze smarowaniem ukladu. Takie urzadzenie wymaga jednak doprowadzania wiekszej ilosci smarów, ich chlodzenia, oraz wielkich oslon otaczaja¬ cych uklad, bo jezeli oslona jest ciasna, to wiadomo z doswiadczenia, ze chlodzenie jest niedostateczne.Takiepolozenie posredniego ukladu by¬ lo niekorzystne takze z tego wzigledu, ze ten uklad byl wystawiony na dzialanie cie¬ pla promieniujacego z silnika, oraz na dzia¬ lanie cieplego powietrza, przeplywajacego\. przez .tloczna strona sprezarki, to znaczy, ze ten uklad byl ogrzewany takze z ze- #|^trzp |,y):f Wedlug wynalazku uklad posredni, wlaqzony w naped, fznajduje sie po jed¬ nej stronie sprezarki, a po drugiej jej stronie miesci sie silfiik, który zapomoca walu przeprowadzonego wzdluz sprezarki obraca ten uklad.W tem polozeniu uklad posredni lub jego oslona sa wydatnie chlodzone przez otaczajace powietrze tak, ze to chlodzenie jest juz w wielu razach wystarczajace, wzglednie chlodzenie zapomoca smaru jest tylko dodatkowe i moze byc znacznie ograniczone. Zaleca sie równiez takie usta¬ wienie sprezarki, aby jej ogrzana strona byla zwrócona do silnika, podczas gdy chlodniejsza strona znajdowala sie z prze¬ ciwnej strony silnika i do niej wlasnie jest przylaczony ten uklad. Ogrzewana strona sprezarki moze wprost przylegac do silnika, co jest nawet korzystne, bo róznica temperatur miedzy obu oslonami nie jest znaczna, wskutek czego unika sie szkodliwych naprezen w sciankach oslon.Aby otrzymac mozliwie zwarta budo¬ we! sprezarki, której wirniki wykonywaja tylko ruch obrotowy, mozna czesto zasto¬ sowac w takiej sprezarce wal wydrazony, przez który przepuszcza sie wal napedny od silnika do ukladu posredniego, znajdu¬ jacego sie na czolowej stronie sprezarki- Stosunkowo dlugi wal posredni miedzy silnikiem i sprezarka dziala jednoczesnie jako sprezyste sprzeglo, które lagodzi znacznie nieunikniona nierównomiernosc ruchu tlokowego silnika spalinowego.Chlodzenie grzejacego sie ukladu po¬ sredniego jest szczególnie dobre wtedy, gdy ten uklad, miesci sie bezposrednio w strumieniu powietrza, ssanego przez spre¬ zarke.Na rysunku pokazano w zarysie trzy przyklady wykonania wynalazku, w po¬ dluznym przekroju.Na fig. 1 do bocznej scianki 4 oslony 1 walu wykorbionego 3 jest przymocowana bezposrednio czolowa scianka 6 oslony 5 obrotowej sprezarki, której wylot 10 po¬ wietrza tloczonego znajduje sie blizej sil¬ nika spalinowego 2, a wlot 9 powietrza ssanego miesci sie z przeciwnej strony.Wal 7 z wirnikami 8, 8', 8" obraca sie za¬ pomoca zespolu kól, skladajacego sie z ze¬ batych kól //, 12, 13, z których pierwsze kolo 11 jest zaklinowane na wale 7, ostat¬ nie kolo 13 — na wale 14, stanowiacym przedluzenie walu wykorbionego 3 wzdluz sprezarki, przyczem kolo 12 jest tylko ko¬ lem posredniem. Caly ten zespól kól zeba¬ tych znajduje sie w chlodnem miejscu (na stronie ssawnej sprezarki) i zamkniety jest w oslonie 15, do której powietrze ze¬ wnetrzne ma swobodny dostep i moze ja chlodzic skutecznie.Urzadzenie pokazane na fig. 2 sklada sie równiez z podobnego zespolu kól ze¬ batych co poprzednie. Róznica polega na tem, ze wal sprezarki znajduje sie na przedluzeniu osi walu wykorbionego 3, przyczem przedluzony wal 14 przepu¬ szczony jest przez wydrazony wal 7' wir¬ ników 8, 8', 8" do zespolu kól zebatych 11, 12", 12 i 13, umieszczonych znowu na ochladzanej stronie ssawnej sprezarki.Zespól kól zebatych sklada sie z kola ze¬ batego 11, zaklinowanego na wale 7* wir¬ ników, kola 13, zaklinowanego na przedlu¬ zonym wale 14 i kól 12'—12", zaklinowa¬ nych na walku pomocniczym 16. Calosc jest dosc skupiona, przyczem dostep po¬ wietrza otaczajacego do zespolu kól jest w zupelnosci zapewniony.Fig. 3 wskazuje urzadzenie podobne do poprzedniego z ta róznica, ze zespól kól sklada sie z kól zebatych U, 12", 12\ 13 (kolo 13 posiada sprzeglo sprezyste, za¬ opatrzone w wewnetrzne zeby), otaczaja¬ ca zas oslona 15* jest umieszczona we¬ wnatrz odpowiednio rozszerzonego prze¬ wodu ssawnego 9'. Ten zespól kól jest za- — 2 —tein zabezpieczony ód doplywu ciepla sil¬ nika spalinowego, a oprócz tego chlodzi go strumien powietrza ssany przez sprezarke. PL