Przedmiotem wynalazku jest transformator powietrzny wielkiej czestotliwosci przeznaczony zwlaszcza dla generatorów lampowych do hartowania powierzchniowego.Budowane dotychczas transformatory wielkiej czestotliwosci maja najczesciej uzwojenie wtórne w postaci chlodzonego woda plaszcza, otaczajacego wielozwojowe pierwotne transformatora. Uzwojenie wtórne stanowi wykonany z miedzianej blachy jeden zwój, do którego przylacza sie wzbudnik nagrzewajacy elementy poddawane hartowaniu. Uzwojenie wtórne w postaci jednego zwoiu umozli wia dobre dopasowanie elektryczne do wsadów o malej indukcyjnosci i opornosci, jednakze dla wsadów o wiekszej indukcyjnosci wymagane jest niejednokrotnie przylozenie na zaciski wzbudnika wiekszego napiecia wielkiej czestotliwosci.Aby uzyskac to wieksze napiecie stosuje sie transformatory z dwuzwojowym uzwojeniem wtórnym.Budowanie transformatorów z dwuzwojowym uzwojeniem wtórnym jest o tyle niedogodne, iz ogranicza stosowanie tych transformatorów wylacznie do wsadowo wiekszych indukcyjnosciach i opornosciach. Aby wiec stosowac ten sam transformator do wsadów o róznych indukcyjnosciach buduje sie transformatory z dwuzwojowym uzwojeniem wtórnym przelaczanym, które umozliwiaja dobre dopasowanie w szerokim zakresie indukcyjnosci i opornosci.Znany jest transformator powietrzny wielkiej czestotliwosci z dwuzwojowym przelaczanym uzwojeniem wtórnym, które to uzwojenie stanowia dwa otwarte pierscienie usytuowane w pewnej odleglosci jeden nad drugim. Kazdy z pierscieni wykonany jest z paska blachy miedzianej zwinietego w nie zamkniete kolo, zas konce tego paska sa wygiete tworzac kolnierze dla przymocowania pierscienia. Do zewnetrznych powierzchni pierscieni przylutowane sa wezownice przez które przeplywa woda chlodzaca zwój.Zwoje uzwojenia wtórnego moga byc laczone elektrycznie szeregowo badz równolegle za pomoca zwory. W przypadku laczenia równoleglego zwory tworza dwie proste plytki z blachy usytuowane obok siebie i zamocowane symetrycznie do kolnierzy pierscieni tworzacych zwoje, przez co uzyskuje sie polaczenie oddzielnie poczatków i oddzielnie konców obu zwojów.Polaczenie szeregowe uzyskuje sie laczac koniec zwoju pierwszego z poczatkiem zwoju drugiego. W opisywanym rozwiazaniu, gdzie zwoje sa usytuowane jeden nad drugim, polaczenie szeregowe mozna bylo uzyskac jedynie przez polaczenie zwora naprzemianleglych kolnierzy zwojów. Determinowalo to ksztalt zwory, która laczac po przekatnej kolnierze zwojów miala stosunkowo dlugi odcinek zawieszony w powie¬ trzu, a wiec duzo gorzej chlodzony niz odcinki przylegajace do kolnierzy zwojów chlodzonych woda.Powodowalo to przegrzewanie sie karkasu uzwojenia wtórnego i czeste jego niszczenie.2 111705 Celem wynalazku jest usuniecie opisanej wady transformatora powietrznego wielkiej czestotliwosci zawierajacego dwuzwojowe, przelaczalne uzwojenie wtórne.Zostalo to rozwiazane, wedlug wynalazku, w ten sposób, ze oba zwoje transformatora sa kazdy w postaci dwóch pólpierscieni przesunietych wobec siebie na osi symetrii o odleglosc wieks/a od szerokosci pierscienia, a kierunki teoretycznych linii srubowych obu zwojów sa przeciwne, zas zwoje sa usytuowane w/gledem siebie tak, ze tworza konfiguracje auasipietrowa, w której pólpierscienie obu zwojów sa ustawione wzgledem siebie symetrycznie.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w rzucie aksonpmetrycznym przyklad wykonania jednego ze zwojów dwuzwojowego uzwojenia wtórnego transformatora powietrznego wielkiej czestotliwosci, fig. 2 przedstawia takze w rzucie aksonometrycznym dwuzwojowe uzwojenie wtórne zestawione ze zwojów z fig. 1, fig. 3 przedstawia w widoku z boku dwuzwo¬ jowe uzwojenie wtórne, w którym zwoje sa polaczone szeregowo, zas fig. 4 pi zedstawia równiez w widoku z boku uzwojenie z fig. 3 ze zwojami polaczonymi równolegle.Dwuzwojowe uzwojenie wtórne wedlug wynalazku sklada sie z dwóch oddzielnych zwojów wykonanych z blachy miedzianej. Jeden zwój jest zwojem prawoskretnym, natomiast zwój drugi jest zwojem lewoskret- nym. Kazdy ze zwojówjest wykonany w postaci dwóch pólpierscieni 1, 2,3,4 przesunietych wobec siebie po osi obrotu o odleglosc wieksza od szerokosci pierscienia. Konce pólpierscieni 1, 2, 3, 4 sa wygiete tworzac kolnierze 5, i, 7, f.Wedlug wynalazku uzwojenie wtóme zbudowane jest quasipietrowo. Dolny zwój uzwojenia stanowia zestawione pólpierscien 1 zwoju prawoskretnego i pólpierscien 3 zwoju lewoskretnego, natomiast górny zwój stanowia zestawione pólpierscien 2 zwoju prawoskretnego i pólpierscin 4zwoju lewoskretnego. Kolonierze 5, 6, 7, I leza w jednej plaszczyznie i do nich mocuje sie wzbudnik oraz zwory dla odpowiedniego polaczenia elektrycznego zwojów.Uzwojenie wtórne wedlug wynalazku mozna laczycelektrycznie szeregowo badz równolegle. Polaczenie szeregowe zwojów, pokazane na fig. 3, uzyskuje sie laczac zwora 9 kolnierze pólpierscieni 1 i 3, zas do kolnierzy t i I pólpierscieni 2 i 4 mocuje sie wówczas wzbudnik. Mala przestrzen powietrzna miedzy pólpierscieniami 1 i 3 oraz duza powierzchnia przylegania zwory 9 do kolnierzy pólpierscieni 1 i 3 chlodzo¬ nych woda zapewniaja wystarczajace warunki chlodzenia zwory 9. Intensywnosc chlodzenia zwory 9 mozna zreszta dogodnie zwiekszyc, bowiem stosunkowo duza jej powierzchnia pozwala nawet na przymocowanie do niej, w miare potrzeby, wezownicy dla chlodzenia woda. Podany na fig. 3 sposób laczenia jest przykla¬ dowy. Równie dobrze mozna uzyskac polaczenie szeregowe zwojów laczac zwora kolnierze s i Ipólpierscieni 2 i 4 i podlaczajac wzbudnik do pólpierscieni 1 i 3.Polaczenie równolegle zwojów, pokazane na fig. 4 uzyskuje sie laczac zwora IIpólpierscienie 1 i 4, zas zwora U — pólpierscienie 2 i 3. Wzbudnik mocuje sie wówczas do zwór 19 i 11.Zastrzezenie patentowe Transformator powietrzny wielkiej czestotliwosci, zwlaszcza dla generatorów lampowych do hartowa¬ nia powierzchniowego, zawierajacy uzwojenie wtórne skladajace sie z dwóch oddzielnych zwojów laczonych elektrycznie szeregowo badz równolegle w celu dopasowania do indukcyjnosci hartowanych elementów, zRamieaay tym, ze oba zwoje sa kazdy w postaci dwóch pólpierscieni (1,2,3,4) przesunietych wobec siebie na osi symetrii o odleglosc wieksza od szerokosci pierscienia, a kierunki teoretycznych linii srubowych obu zwojów sa przeciwne, zas zwoje sa usytuowane wzgledem siebie tak, ze tworza konfiguracje auasipietrowa, w której pólpierscienie (1, 2, 3, 4) obu zwojów sa ustawione wzgledem siebie symetrycznie.118795 FIG. 1 2 6 7 3 FIG. 2ki-^ FIG. 3 10 11 zz: ^ ^ W * W 0 ^w ^ ^ zz.FI6. 4 Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL