Przedmiotem wynalazku jest iskrobezpieczny wskaznik napiecia i ciaglosci obwodu elektrycznego, zwlasz¬ cza w urzadzeniach zainstalowanych w pomieszczeniach zagrozonych wybuchem mieszanin par i gazów wybucho¬ wych z powietrzem.Znany jest, na przyklad z opisu patentowego polskiego nr 95 456, optyczny dwubiegunowy wskaznik obecnosci napiecia w urzadzeniach elektrycznych, skladajacy sie z dwóch rekojesci zakonczonych metalowymi koncówkami i polaczonych ze soba izolowanym przewodem. Obie rekojescie zawieraja ograniczajace rezystory, ajedna z nich ma ponadto dolaczone szeregowo do^ograniczajacego rezystora dwa optyczne sygnalizatory neono¬ we, z których jeden jest zbocznikowany rezystorem o tak dobranej rezystancji, aby reagowal na wielkosc napie¬ cia wyzsza od napiecia wlasnego zródla pradu uruchamiajacego drugi sygnalizator. Taki wskaznik moze byc stosowany przy sprawdzaniu obecnosci napiecia do 1100 V, z jednoczesnym rozróznianiem jegojwielkosci, przy czym sygnalizatory neonowe o progu dzialania, wiekszym od 150 V wykluczaja jego stosowanie do napiec nizszych. Ponadto dla sprawdzenia dzialania tego wskaznika wymagane jest dodatkowe zródlo napiecia, które w postaci przetwornicy pólprzewodnikowej jest osadzone na izolowanym przewodzie laczacym obie rekojesci.Przy wykonywaniu kontroli, konserwacji i napraw urzadzen elektrycznych znajdujacych sie w pomieszcze¬ niach zagrozonych wybuchem, istnieje równiez czesto potrzeba sprawdzenia ciaglosci obwodu elektrycznego w tych urzadzeniach. Sprawdzenie ciaglosci mozna dotychczas przeprowadzic tylko za pomoca oddzielnego przyrzadu, znanego na przyklad z opisu patentowego polskiego nr 62 582. Przyrzad ten takze sklada sie z dwóch rekojesci wyposazonych w ograniczajace rezystory, z których rekojesc pomiarowa ma optyczny sygnalizator typu teletecznicznego, wlaczony w obwód tranzystorowego wzmacniacza pradu stalego oraz obwód zasilania tego sygnalizatora. Optyczny wskaznik z ruchomym organem pobudzanym cewka elektromagnetyczna ogranicza znacznie czulosc dzialania tego przyrzadu oraz powoduje jego mala odpornosc na wstrzasy i uderzenia mecha¬ niczne.Znany jest równiez, na przyklad z polskiego opisu zgloszeniowego nr P.184 631, wskaznik napiecia i cia¬ glosci obwodu elektrycznego zawierajacy kondensator zbocznikowany rezystorem i polaczony szeregowo z za-118 544 rówka kontrolna oraz przylaczone równolegle do tego obwodu zródlo napiecia polaczone szeregowo z dioda elektroluminescencyjna, kolejnym rezystorem i wylacznikiem. Przyrzad ten sklada sie z dwustopniowego wskaznika napiecia z sygnalizatorem optycznym dla napiec wyzszych w postaci neonówki i napiec nizszych w postaci zarówki oraz ze wskaznika ciaglosci obwodu elektrycznego z sygnalizatorem optycznym w postaci diody elektroluminescencyjnej lub zarówki.Wskaznik napiecia z zarówka pozwala na sprawdzenie jego obecnosci w przypadku zródla o malej rezy¬ stancji wewnetrznej, nie wykaze natomiast obecnosci napiecia pochodzacego ze zródla o duzej rezystancji wew¬ netrznej*. I^naclto wskaznik ten nie nadaje sie do stosowania w pomieszczeniach i strefach zagrozonych wybu¬ chem mieszanin par i gazów palnych z powietrzem, poniewaz nie jest przeciwwybuchowy (iskrobezpieczny). Przy sprawdzaniu obecnosci napiecia moze zostac naladowany jego kondensator do wysokosci napiecia sprawdzane¬ go, co przy przypadkowym zetknieciu koncówek rekojesci wskaznika moze spowodowac powstanie iskry elek¬ trycznej zdolnej zapalic mieszanine wybuchowa. Natomiast wskaznik ciaglosci obwodu elektrycznego z sygnali¬ zatorem optycznym w postaci diody elektroluminescencyjnej, czy tez zarówki, polaczonych posobnie ze zró¬ dlem zasilania, pozwala na sprawdzanie tylko takich obwodów elektrycznych, których rezystancja nie przekracza 1 k£2. Przykladowo, minimalny prad powodujacy swiecenie diody elektroluminescencyjnej czerwonej wynosi okolo 5 mA, a tym samym przy zródle zasilania w postaci baterii o napieciu 1,5 V maksymalna rezystancja sprawdzanego obwodu nie moze przekraczac 300 ft, natomiast dla baterii o napieciu 4,5 V - 900£2.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad i niedogodnosci oraz umozliwienie sprawdzania obecnosci napiecia i ciaglosci obwodu elektrycznego jednym przyrzadem, w pomieszczeniach i strefach zagrozonych wybu¬ chem mieszaniu par i gazów palnych z powietrzem.Cel ten zostal osiagniety za pomoca iskrobezpiecznego wskaznika napiecia i ciaglosci obwodu elektryczne¬ go wedlug wynalazku, skladajacego sie z dwóch rekojesci wyposazonych w ograniczajace rezystory, z których rekojesc pomiarowa ma optyczny sygnalizator w postaci didy elektroluminenscencyjnej wlaczony w obwód tranzystorowego wzmacniacza pradu stalego oraz obwód zasilania tego sygnalizatora. Istota wynalazku polega na polaczeniu obwodu zasilania optycznego sygnalizatora z anoda diody o katodzie dolaczonej do wejscia tranzy¬ storowego wzmacniacza pradu stalego.Wskaznik wedlug wynalazku umozliwia sprawdzenie obecnosci napiecia o wartosci od kilkunastu V w ba¬ danych czesciach urzadzen elektrycznych, a nastepnie tym samym sygnalizatorem ciaglosci badanego obwodu elektrycznego. Zastosowanie tranzystorowego wzmacniacza pradu stalego pozwala na sprawdzanie obecnosci napiec niezaleznie od tego czy pochodza one ze zródel o malej czy duzej rezystancji wewnetrznej oraz na sprawdzanie ciaglosci obwodów elektrycznych o rezystancji do 20 k£2. Polaczenie obwodu zasilania optycznego sygnalizatora poprzez diode prostownicza z wejsciem wzmacniacza pradu stalego umozliwia korzystanie ze wska¬ znika napiecia wedlug wynalazku od pewnego progu napiecia nawet wtedy, gdy nie bedzie zródla lub zródlo to bedzie wyladowane. Pozwala to na stosowanie wskaznika do sprawdzania obecnosci napiecia sieci zasilajacej niezaleznie od tego czy zródlo zasilania wskaznika jest sprawne czy nie.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia uklad polaczen elektrycznych wskaznika, a fig. 2 -jego widok ogólny.AV pomiarowej rekojesci 1 znajduje sie uklad elektroniczny wskaznika wedlug wynalazku, sygnalizator optyczny, przelacznik i zródlo zasilania. Stykowy kolek 2 jest polaczony posobnie z ograniczajacym prad pomiarowy rezystorem 3. Rezystor 3 polaczonyjest z przelacznikiem 4 zakresu pracy. Przy sprawdzaniu ciaglo¬ sci (rezystancji przejscia) obwodu elektrycznego przelacznik 4 zakresu pracy znajduje sie w pozycji R, a wlacz¬ nik 5 zasilajacego zródla 6 jest wlaczony. Ograniczajacy rezystor 3 jest posobnie polaczony z jednej strony poprzez zestyk przelacznika 4 i zestyki wlacznika 5 z biegunem ujemnym zródla 6, zas z drugiej strony z mie¬ rzona rezystancja, ograniczajacym rezystorem 7 umieszczonym w rekojesci 8 i rezystorem 9 polaczonym z baza tranzystora 10. Rezystory te stanowia potencjometryczny uklad zasilania wzmacniacza pradu stalego zbudowa¬ nego na tranzystorach 10 i 11. Spadek napiecia na rezystorze 9, w przypadku gdy mierzona rezystancja nie przekracza wartosd 15 kGm, wysterowuje wzmacniacz pracujacy w ukladzie „Superalfa" z para komplementar¬ nych tranzystorów 10 i 11. Wysterowanie wzmacniacza powoduje przeplyw pradu z zasilajacego zródla 6 po¬ przez ograniczajacy rezystor 12 i polaczony z nim posobnie optyczny sygnalizator 13 w postaci diody elektrolu¬ minescencyjnej (DEL). Przy sprawdzaniu obecnosci napiecia przelacznik 4 zakresu pracy musi znajdowac sie w polozeniu U. W przypadku wystepowania pomiedzy stykowymi kolkami 2 napiecia stalego, napiecie to podawane jest na prostownik 14 z jednej strony poprzez rezystor 3 i zestyk przelacznika 4, zas z drugiej strony poprzez rezystor 7 i polaczony z nim posobnie poprzez zestyk przelacznika 4 rezystor 15. Prostownik 14 zbudowany w ukladzie mostkowym uniezaleznia prace wskaznika od polaryzacji sprawdzanego napiecia. W prze¬ katna prostownika 14 wlaczony jest rezystor 16, który polaryzuje wejscie wzmacniacza pradu stalego oraz118544 3 poprzez diode 17 obwód optycznego sygnalizatora 13. W przypadku wystepowania pomiedzy stykowymi kolka¬ mi 2 napiecia przemiennego nastepuje jego prostowanie przez prostownik 14. Wysterowanie wzmacniacza odby¬ wa sie analogicznie jak przy sprawdzaniu obecnosci napiecia stalego. Przy sprawdzaniu napiec o wartosci nie przekraczajacej 100 V uklad wskaznika musi byc zasilany poprzez wlaczony wlacznik 5 ze zródla 6. Dioda 18 wlaczona w obwód baza—emiter tranzystora 10 zabezpiecza przed ewentualnym pojawieniem sie na wejsciu wzmacniacza za duzego napiecia. Pomiarowa rekojesc 1 jest polaczona gietkim przewodem 19 z pomocnicza rekojescia 8.Sprawdzenie ciaglosci obwodu elektrycznego przeprowadza sie w sposób nastepujacy. Przelacznik 4 zakre¬ su pracy ustawia sie w pozycji R przez wcisniecie klawisza oraz wlacznikiem 5 wlacza zasilajace zródlo 6. a nastepnie kolkami stykowymi 2 dotyka zacisków sprawdzanego elementu lub obwodu, albo czesci golych zyl sprawdzanych przewodów i kabli. Jezeli sprawdzany obwód, element lub kabel jest nieprzerwany, wtedy zaswieci sie optyczny sygnalizator 13 w rekojesci 1 wskaznika.Sprawdzenie obecnosci napiecia przeprowadza sie nastepujaco. Przelacznik 4 zakresu pracy ustawia sie w pozycji U przez wcisniecie klawisza i wlacznikiem 5 zalacza zasilajace zródlo 6, a nastepnie stykowymi kolkami 2 dotyka zacisków lub czesci golych sprawdzanego zródla lub elementu. Jezeli na zaciskach sprawdza¬ nego zródla lub czesciach golych sprawdzanego elementu istnieje napiecie wyzsze od minimalnego napiecia dzialania wskaznika wtedy zaswieci sie optyczny sygnalizator 13. Przy sprawdzaniu obecnosci napiec wyzszych od 100 V wlaczenie zasilajacego zródla 6 wskaznika nie jest konieczne.Zastrzezenie patentowe Iskrobezpieczny wskaznik napiecia i ciaglosci obwodu elektrycznego, zwlaszcza w urzadzeniach zainstalo¬ wanych w pomieszczeniach zagrozonych wybuchem mieszanin par i gazów wybuchowych z powietrzem, sklada¬ jacy sie z dwóch rekojesci wyposazonych w ograniczajace rezystory, z których rekojesc pomiarowa ma optyczny sygnalizator w postaci diody elektroluminescencyjnej wlaczony w obwód wzmacniacza pradu stalego oraz ob¬ wód zasilania tego sygnalizatora, znamienny tym, ze obwód zasilania optycznego sygnalizatora (13) jest polaczony z anoda diody (17) o katodzie dolaczonej do wejscia tranzystorowego wzmacniacza pradu stalego.118 544 h^F=^ Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL