Przedmiotem wynalazku jest uklad opózniajacy, zwlaszcza do pomiaru wyprzedzenia zaplonu silników z zaplonem iskrowym metoda stroboskopowa.W znanych dotad ukladach opóznienie realizowane jest najczesciej przez przerzutnik monostatoilny lub przez generatory napiec liniowo narastajacych.Zblizony do rozwiazania wedlug wynalazku jest uklad opózniajacy z patentu PRL nr 87932 zawierajacy dwa generatory napiec liniowo narastajacych, dwa czlony formujace oraz komparator.Wada ukladów opózniajacych zbudowanych w oparciu o przerzutnik monostabilny jest koniecznosc utrzymywania podczas pomiaru stalych obrotów silnika badanego. Wady tej nie wykazuje uklad wedlug patentu PRL nr 87932 lecz posiada on inne niedogodnosci takie jak: wrazliwosc na zaklócenia elektryczne oraz znaczny koszt wynikajacy ze zlozonosci ukladu i koniecznosci uzycia dokladnego komparatora.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych niedogodnosci i umozliwienie przeprowadzenia pomiaru wyprzedzenia zaplonu w sposób latwy, szybki i dokladny równiez przy wystepowaniu zaklócen elektry¬ cznych, a wytyczonym do rozwiazania zagadnieniem technicznym jest opracowanie elektronicznego ukladu opózniajacego spelniajacego ten cel.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie ukladu zawierajacego przerzutnik bistabilny, dwa zródla pradowe, przelacznik, kondensator oraz wzmacniacz.Uklad opózniajacy wedlug wynalazku posiada szereg zalet. Pomiar kata wyprzedzenia zaplonu moze byc wykonany przy normalnie wystepujacych w instalacjach zaplonowych zaklóceniach elektrycznych przy czym wskazania sa niezalezne od zmian predkosci obrotowej silnika i zachowuja pelna dokladnosc równiez w warunkach dynamicznych. Uklad pozwala równiez na budowanie przyrzadów bez uzycia wskazników magnetoelektrycznych bowiem odczyt wielkosci wyprzedzenia zaplonu odbywac sie moze z wyskalowanego pokretla potencjometru.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, przedsta¬ wiajacym schemat polaczen ukladu opózniajacego do pomiaru wyprzedzenia zaplonu silników o zaplonie iskrowym.Uklad opózniajacy zawiera przerzutnik bistabilny 1 którego wyjscie Q polaczonejest z przelacznikiem 2 przy czym jedno wejscie przelacznika 2 polaczone jest poprzez zródlo pradowe 3 z dodatnim napieciem zasilania a drugie wejscie przelacznika 2 poprzez regulowane zródlo pradowe 4 z ujemnym napieciem2 118 201 zasilania zas wyjscie przelacznika2 polaczone jest z kondensatorem 5 i odwracajacym wejsciem wzmacniacza 6 którego wjscie polaczone jest z wejsciem sterujacym R przerzutnika 1 a wejscie nieodw racajace z masa ukladu.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku przedstawione jest ponizej.Przy braku impulsów sterujacych rozklad potencjalów jest nastepujacy: Wyjscie Q przerzutnika 1 posiada potencjal niski a kondensator 5 naladowany jest ze zródla pradowego 3 do wysokiego potencjalu dodatniego. Wyjscie wzmacniacza 6 posiada potencjal niski. Po doprowadzeniu impulsu dodatniego z sondy pierwszego cylindra do wejscia sterujacego S przerzutnika 1 nastepuje zmiana stanu przerzutnika 1 tak izjego wyjscie Q uzyskuje potencjal wysoki. Napieciem z wyjscia Q sterowany jest przelacznik 2 w taki sposób, ze przy wysokim potencjale wyjscia Q laczy on kondensator 5 i wejscie wzmacniacza 6 z regulowanym zródlem pradowym 4. Nastepuje 1-ozladowanie kondensatora 5. Gdy napiecie kondensatora 5 osiagnie zero wzmac¬ niacz 6 na wyjsciu zasygnalizuje to wzrostem napiecia które doprowadzone do wejscia R przerzutnika 1 wywola jego zmiane stanu tak iz wyjscie Q uzyska potencjal niski. Przy niskim potencjale wyjscia Q przelacznik 2 laczy kondensator 5 i wejscie odwracajace wzmacniacza 6 ze zródlem pradowym 3 z którego nastepuje ladowani* kondensatora 5 az do momentu wystapienia zaplonu w pierwszym cylindrze silnika.Wtedy bowiem wystapi impuls który doprowadzony do wejscia sterujacego S przerzutnika 1 zmieni jego stan na przeciwny. Cykl taki powtarza sie przy kazdym obrocie walka rozdzielacza. Otrzymany na wyjsciu przerzutnika 1 impuls sluzy do wyzwolenia lampy stroboskopowej. Tylne zbocze tego impulsujest opóznione wzgledem impulsu sterujacego z pierwszego cylindra o czas odwrotnie proporcjonalny do czestotliwosci bowiem im wieksza jest czestotliwosc tym nizsze napiecie zdazy uzyskac kondensator 5 w trakcie ladowania stalym praciem ze zródla 3. Czas rozladowania kondensatora 5 pradem ze zródla 4 który wyznacza opóznie¬ nia jest wprost proporcjonalny do napiecia jakie uzyskal kondensator 5 w trakcie ladowania. Taki sposób dzialania zapewnia niezmiennosc wskazan miernika kata wyprzedzenia zaplonu od predkosci obrotowej walu korbowego silnika, przy czym regulacja opóznienia w zakresie od zera do zadanego maksimum realizowana jest przez zamiane natezenia pradu dostarczanego ze zródla pradowego 4.Uklad wedlug wynalazku zapewniajacy dokladny i szybki pomiar równiez w warunkach dynamicz¬ nych oraz przy normalnie wystepujacych zaklóceniach elektrycznych moze byc stosowany takze w mecha¬ nice np. do budowy znaczników kata obrotu czesci wirujacych oraz w elektronice np. do budowy wyzwalanych generatorów fali prostokatnej o wspólczynniku wypelnienia niezaleznym od czestotliwosci.Zastrzezenie patentowe Uklad opózniajacy, zwlaszcza do pomiaru wyprzedzenia zaplonu silników z zaplonem iskrowym, znamienny tym, ze zawiera przerzutnik bistabilny (1) którego wyjscie (O) polaczone iest z przelacznikiem (2) pr-zy czym jedno wejscie przelacznika (2) polaczone jest poprzez zródlo pradowe (3) z dodatnim napieciem zasilania a drugie wejscie przelacznika (2) poprzez regulowane zródlo pradowe z ujemnym napieciem zasilania zas wyjscie przelacznika (2) polaczone jest z kondensatorem (5) i odwracajacym wejsciem wzmac¬ niacza (6), którego wyjscie polaczonejest z wejsciem sterujacym (R) przerzutnika (1) a wejscie nieodwracajace wzmacniacza (6) z masa ukladu. 5± Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL