Przedmiotem wynalazku jest sposób uzyskiwania pancerzy chitynowych z wysokobialkowej maczki ze skorupiakówmorskich, zwlaszcza z kryla antarktycznego euphausia supebra i urzadzenie do stosowania tego sposobu w postaci rozdzielacza elektrostatycznego.Wynalazek dotyczy technologii przemyslowego przetwórstwa nierybnych produktów morza w szczegól¬ nosci technologii przemyslowego przerobu maczki bezchitynowej z kryla z odzykiwania w celach surowco¬ wych chityny z pancerzy oraz konstrukcji urzadzen w postaci separatorów elektrostatycznych.Znane sa sposoby rozdzialu pylistych drobnoczasteczkowych substancji pochodzenia organicznego, realizujace fizyczna zasade róznicy w aktywnosci elektrostatycznej róznych skladników fizycznej nadkoloi- dalnej mieszaniny skladników mieszaniny, wprowadzanej w obreb oddzialywania pola elektrycznego, zwla¬ szcza elektrycznego pola tetniacego. Wedlug tej zasady realizuje sie na przyklad elektrostatyczne sortowanie na urzadzeniu przedstawionym w opisie patentowym RFN nr 1.907.880 gdzie sortowany material ziarnisty jest grawitacyjnie przeprowadzany przez otwarto-przestrzenne sfery oddzialywania pola elektrycznego z naprzemianlegle wpionie usytuowanymi elektrodami plusowa i minusowai rozdzielany w efekcie koncowym na elementy o zdecydowanie plusowym ladunku jako jedna frakcje i elementy o zdecydowanie minusowym ladunku jako druga z wysortowywanych frakcji. Dzieje sieto wskutek wzmiankowapej róznicy w aktywnosci elektrostatycznej tych frakcji. Inny znany sposób rozdzialu przedstawiony w opisie RFN nr 94.341 polega na przeprowadzeniu pylistej drobnoczasteczkowej co najmniej dwuskladnikowej substancji, wstepnie zjonizo- wanej w slimakowym podajniku, do wnetrza kubka kondensacyjnego, gdzie wprowadzona silami odsrodko¬ wymi wirujacego elementu dozujacego ojjada podlegajac dzialaniu sil pola elektrostatycznego jest rozdzielana na frakcje o zdecydowanie dodatniej polaryzacji, na frakcje o polaryzacji obojetnej.Znane urzadzenie realizujace opisany sposób postepowania wedlug opisu patentowego RFN nr 1.907.880 sklada sie z zasobnika ziarnistej substancji sortowanej, majacego wibrator i umieszczonego nad scianka sitowa pozioma równiez drgajaca, bedaca jednoczesnie elektroda „+u napiecia stalego. Pod ta scianka sitowa jest umieszczona druga perforowana przeslona pozioma a pod nia porzadkujacy uklad wysokonapieciowych elektrod drutowych równoleglych do siebie oraz równoleglych do innych elektrocT majacych potencjal „-" równiez wysokonapieciowych drutowych. Pod ukladem tych eJektrod drutowychjest usytuowany wibracyjny uklad elementów rozkruszajacych i pod nim dodatkowy uklad pionowych elektrod „+** i „-* plytowych, realizujacych pole elektryczne o polaryzacji horyzontalnej, zakonczonych mechani¬ cznym rozdzielaczem frakcji spolaryzowanych dodatnio i ujemnie, stanowiacych wynik procesu.2 118164 Urzadzenie realizujace druga z opisanych znanych metod, wedlug patentu RFN nr940.341 stanowi hydrauliczny kubek kondensacyjny, którego sciany zewnetrzne i wewnetrzne, bedace wspólsrodkowymi rurami stanowia bieguny kondensatora. Takzbudowany kubek kondensacyjny jest zaopatrzony w pierscie¬ niowe komory zbiorcze frakcji u dolu i nadajnik substancji sortowanej u góry, skladajacego sie z kielichowej ruchomej obrotowo rury centralnej, wspólpracujacej z talerzowym soczewkowym wirujacym rozrzutnikiem majacym liczne otwory.Znane i opisane sposoby i urzadzenie sposoby te realizujace w ich zastosowaniu do separacji pancerzy chitynowych z drobnopylistej maczki organicznej otrzymanej z kryla antarktycznego wykazuja szereg wad i niedogodnosci. Wszczególnosci znany sposób wedlug opisu patentowego RFN nr 1.907.880stosuje przepro¬ wadzanie pylistej substancji przez strefy polaryzacji ujemnej, nastepnie dodatniej, strefy kruszenia i zgniata¬ nia oraz strefy pola elektrycznego o horyzontalnej polaryzacji, dobrze nadajace sie do sortowania (lub czyszczenia) materialu nasiennego o stosunkowo dosc duzym ciezarze jednostkowym i granulacji, nie nadajace siejednak zupelnie do rozdzielania skladników maczki pochodzenia organicznego ze skorupiaków morskich. Maczka ta ma znacznie nizszy ciezar jednostkowy i mniejsza granulacje. Odpowiednio urzadzenie realizujace znany sposób w postaci rozdzielacza elektrostatycznego w jego praktycznym wykonaniu jest konstrukcja o znacznej wysokosci i wielkiej liczbie elementów ruchomych, pochlaniajacych duzo energii. Ta jego energochlonnosc i wysokosc calkowicie dyskwalifikuja je w przypadku potrzeby uzycia na statku rybackim polawiajacym kryla i wytwarzajacym zen wysokobialkowabezchitynowa maczke z kryla i chityne w postaci wyseparowanych pancerzyków. Z tych samych powodów nie nadaje sie równiez do separacji pancerzyków z kryla sposób realizowany przez urzadzenie kondensacyjne opisane w opisie patentowym RFN nr 940.341. Sposób ten bowiem i urzadzenie daje mozliwosc jedynie biernego oddzialywania na elektryzowana statycznie substancje, a stosunkowo waska przestrzen stworzona w klasycznym kubku kondensacyjnym, nie sprzyja znacznym wydajnosciom wymaganym od urzadzen przemyslowych. Urzadze¬ nie to nadto nie daje praktycznie zadnych mozliwosci usuwania ze scian elektrody cylindrycznej zewnetrznej i wewnetrznej osadzonych na nich substancji.Wynalazek winien zrealizowac zadanie zaprojektowania sposobu uzyskiwania pancerzy chitynowych z wysokobialkowej maczki ze skorupiaków morskich, eliminujacego wskazane wady znanej elektrostytycznej grawitacyjnej metody rozdzialu i zaprojektowania urzadzenia zwartego o malej wysokosci i malej ilosci elementów ruchomych oraz maloenergochtonnego, realizujacego te metode, nadajacego sie do zastosowania zwlaszcza na statkach rybackich, przystosowanych do polowu i przetwórstwa nierybnych produktów morza.Zalozone cele realizuje sposób uzyskiwania pancerzy chitynowych z wysokobialkowej maczki ze skoru¬ piaków morskich wedlug wynalazku dzieki temu, ze do procesu wprowadza sie strumien lub warstwe maczki spadajaca grawitacyjnie w przestrzeni zamknietej, w której dzialaja sily pola kolowego elektrostatycznego i gdzie jednoczesnie z ruchem pionowym opadania nastepuje rozwarstwienie strumienia lub warstwy na frakcje pancerzyków i frakcje bialka odseparowanego.Urzadzenie do odzyskiwania pancerzy chitynowych z wysokobialkowej maczki wedlug wynalazku realizuje zalozone cele dzieki zbudowaniu go w postaci wyduzonej cylindrycznej tulei bedacej rozdzielaczem elektrostatycznym —elektroda zbierajaca o potencjale „+". Jest on zakonczony od dolu lejem wysypowym pancerzyków z ustnikiem wprowadzonym do odwadniacza majacego osuszacz i lej zasypowy suchych pancerzyków. Koncentrycznie w osi wymienionego leja wysypowego pancerzyków jest osadzony w jego wnetrzu lej wysypowy wyseparowanej maczki z kryla z ustnikiem wprowadzonym do leja zsypowego. W górnej czesci rozdzielacza jest osadzony zasilajacy lej na szczelnej pokrywie z gardziela, wewnatrz której osadzonyjest kierujacy stozek wraz z odizolowanym oden elektrycznie zamocowaniem elektrody wlotowej o ujemnym potencjale. Ma ona kablowe polaczenie z generatorem,jest umieszczony pierscieniowy spryskiwacz z licznymi dyszami wody. Rozdzielacz elektrostatycznyjest zaopatrzony w osadzony na nim najkorzystniej w polowie wysokosci mechanizm wywolujacy drgania lub wibracje.Sposób i urzadzenie do odzyskiwania pancerzy chitynowych z wysokobialkowej maczki wedlug wyna¬ lazku, realizujac postawione zadania wykazuje jednoczesnie szereg korzystnych cech technicznych i techniczno-uzytkowych. Urzadzenie w szczególnosci umozliwia uzyskiwanie wysokogatunkowych surow¬ ców dla dalszego przerobu na produkty oparte o wykorzystanie chityny,jak równiez pozwala na uzyskiwania wysokobialkowej maczki ze skorupiaków morskich, zwlaszcza z kryla antarktycznego, praktycznie pozba¬ wionej wtracen chitynowych i nadajacej sie do bezposredniego lub posredniego skarmiania przez zwierzeta hodowlane, szczególnie przez ptactwo domowe, jak równiez dla hodowli wsadowych szczególnie szlachet¬ nych gatunków ryb slodkowodnych. Urzadzenie wedlug wynalazku, dzieki zastosowaniu w nim podzespo¬ lów majacych mozliwosc regulacji parametrów ich pracy w szerokim zakresie, nadaje sie do wykorzystywania go we wszystkich mutacjach technologicznych w tym równiez do realizacji procesów elektrostatycznego rozdzialu pylistych dwuskladnikowych mieszanin cial stalych. Urzadzenie zainstalowane w warunkach morskich na statku rybackim polawiajacym kryla antarktycznego i poddajacym go bezposredniej przeróbce118164 3 znanymi metodami na maczke krylowa w znanych fabrykach statkowych maczki paszowej zajmuje mato miejsca zarówno w rzucie jak i w pionie i jest malo energochlonne.Urzadzenie wedlug wynalazku jest szczególowo opisane na przykladzie jego wykonania a zobrazowane na rysunku, który przedstawia jego schemat konstrukcyjny.Urzadzenie do odzyskiwania pancerzy chitynowych wedlug wynalazku sklada sie z zasobnika 1 maczki krylowej, osadzonego na podajniku 2 najkorzystniej slimakowym, dozujacym ustnikiem 3 maczke wcienkim równomiernym strumieniu do leja zasilajacego 4 rozdzielacza elektrostatycznego 5, majacego ksztalt wydlu¬ zonej cylindrycznej tulei. pelniacej funkcje elektrody zbierajacej. Jest ona zakonczona lejem wysypowym pancerzyków 6 wraz z ustnikiem 7, kierujacym zwilzone pancerzyki do odwadniacza 8, wspólpracujacego z osuszaczem 9 i lejem zsypowym suchych pancerzyków 10. Koncentrycznie w osi leja wysypowego pancerzy¬ ków 6 jest osadzony lej wysypowy 11 suchej wysokobialkowej elektrostatycznie maczki bezchitynowej, z ustnikiem 12 podajacym maczke do leja zsypowego 13. W górnej czesci rozdzielacza 5, zamknietej najlepiej szczelnie pokrywa 14,jest uksztaltowana gardziel 15 laczaca sie z lejem 4, wewnatrz której znajduje sie stozek kierujacy 16 wraz z odizolowanym oden elektrycznie zamocowaniem 17elektrody wlotowej 18, utrzymujacej ujemny potencjal wobec powierzchni rozdzielacza 5, wskutek polaczenia jej poprzez izolacyjne przejscie kablowe 19 z generatorem 20 potencjalu. W poblizu pokrywy 14, wewnatrz rozdzielacza Sjest umieszczony pierscieniowy spryskiwacz 21 z licznymi dyszami 22 wody, zasilany ze zródla wody poprzez zawór dlawiacy 23, a nadto calosc konstrukcji jest uziemiona uziemiaczem 24. Rozdzielacz elektrostatyczny 5 jest zaopa¬ trzony w osadzonym w nim najkorzystniej w polowie wysokosci mechanizm 25 wywolujacy drgania lub wibracje o niewielkiej amplitudzie i czestotliwosci.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób uzyskiwania pancerzy chitynowych z wysokobialkowej maczki ze skorupiaków morskich, w którym sortowany material jest grawitacyjnie przeprowadzany przez strefy oddzialywania pola elektry¬ cznego i rozdzielany w koncowym efekcie na frakcje o zdecydowanie plusowym ladunku i frakcje o zdecydowanie minusowym ladunku w wyniku róznicy w aktywnosci elektrostatycznej skladników surowca, znamienny tym, ze strumien lub warstwe maczki opadajaca grawitacyjnie prowadzi sie w przestrzeni zamknie¬ tej, w której dzialaja nan sily pola kolowego elektrostatycznego i gdzie równoczesnie z ruchem pionowym opadania nastepuje rozwarstwienie strumienia lub warstwy na frakcje pancerzyków i frakcje bialka odsepa¬ rowanego tak. iz frakcja pancerzyków osadza sie na uziemionej elektrodzie ujemnej a frakcja bialka odseparowanego swobodnie opada. 2. Urzadzenie do uzyskiwania pancerzy chitynowych z wysokobialkowej maczki ze skorupiaków morskich majace zwlaszcza zasobnik ziarnistej substancji sortowanej bedacy elektroda z wibratorem umie¬ szczonym nad drgajaca scianka bedaca obrotowym elementem rozprowadzajacym do cylindrycznego kubka kondensacyjnego o wspólosiowych równomiernych biegunach kondensacyjnych, znamienne tym, ze sklada sie z majacego ksztalt wydluzonej cylindrycznej tulei rozdzielacza elektrostatycznego (5), bedacego elektroda zbierajaca o potencjale „+" zakonczonego lejem wysypowym pancerzyków (6) z ustnikiem (7), wprowadzo¬ nym do odwadniacza (8) z osuszaczem (9), lejem zsypowym pancerzyków suchych (10) a koncentrycznie w osi leja wysypowego (6) pancerzyków jest osadzony wewnatrz lej wysypowy (11) wyseparowanej maczki bezchi¬ tynowej z ustnikiem (12) wprowadzonym do leja zsypowego (13), natomiast w górnej czesci rozdzielacza (5) jest osadzony zasilajacy lej (4) w szczelnej pokrywie (14), z gardziela (15), wewnatrz której osadzony jest kierujacy stozek (16) wraz z odizolowanym oden elektrycznie zamocowaniem (17) elektrody wlotowej (18)o ujemnym potencjale, majacej kablowe polaczenie z generatorem (20) zas w poblizu pokrywy (14), wewnatrz rozdzielacza (5), jest umieszczony pierscieniowy spryskiwacz (21) z licznymi dyszami (22) wody. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze rozdzielacz elektrostatyczny (5) jest zaopatrzony w osadzony na nim najkorzystniej w polowie wysokosci mechanizm (25) wywolujacy drgania lub wibracje o niewielkiej amplitudzie i czestotliwosci.118 164 Prac. Poligraf. UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL