Przedmiotem wynalazku jest regulowany uklad odchylania linii. W wielu tyrystorowych ukladach odchylania linii' energia do ukladu odchylania jest doprowadzona ze zródla napiecia pracy poprzez wejsciowy dlawik, który jest dolaczony do komuto¬ wanego klucza ukladu odchylania. Konwencjonal¬ ne regulatory dla tych ukladów zawieraja nasycal- ne reaktancje, których indywidualnosc jest stero¬ wana dla uzyskania regulacji lub zawieraja rózne typy ukladów przelaczajacych.Jeden z typów znanych ze stanu techniki regu¬ latorów dostarcza regulacji „w przód" wejsciowego pradu pracy. W tego typu regulatorach dzialaja¬ cych „w przód" tyrystor jest polaczony szeregowo ze zródlem zasilania i z wejsciowym dlawikiem.Generator o regulowanej fazie reagujacy na po¬ ziom energii w ukladzie odchylajacym bramkuje tyrystor wprowadzajac go w stan przewodzenia podczas okresu komutowania kazdego cyklu odchy¬ lania. Tyrystor jest komutowany wylaczajaco pod¬ czas niekomutowanego okresu, gdy napiecie na ko¬ mutowanym kluczu powoduje, ze prad plynacy przez wejsciowy dlawik i tyrystor zmaleje poni¬ zej poziomu utrzymujacego prad tyrystora. Regula¬ cje uzyskuje sie przez zmiane czasu wlaczenia ty¬ rystora regulujac ilosc energii dostarczanej przez zródlo zasilania do ukladu odchylania.Poniewaz regulator tyrystorowy jest komutowa¬ ny wylaczajace napieciem komutujacym potrzebne sa dalsze obwody dzialajace jako przerywacze 10 20 2. pólprzewodnikowe dla uzyskania zabezpieczenia przed zwarciem napiecie komutujace powinno byc niewystarczajace dla wylaczenia tyrystora z prze¬ wodzenia, albo powinno w ogóle nie wystepowac ze wzgledu na zwarty komutowany klucz.Znane ze stanu techniki uklady zawieraja dru¬ gi tyrystor wlaczony szeregowo pomiedzy wyjscie ukladu prostownika sieci pradu zmiennego a kon¬ densator filtrujacy zasilacza. Jezeli napiecie komu¬ tujace zniknie lub jezeli bedzie pobierany za duzy prad, sygnaly bramkujace sa zdejmowane z prze¬ rywacza tyrystorowego, celem odlaczenia ukladu zasilacza mocy. Takie uklady zabezpieczajace wy¬ magaja dwóch urzadzen mocy mogacych praco¬ wac ze stosunkowo duzym pradem przeplywaja¬ cym przez nie i bedacym pod stosunkowo wyso¬ kim napieciem. Pozadane jest takie rozbudowanie ukladu, które umozliwi wyeliminowanie dwóch duzych i drogich tyrystorów przez polaczenie obu funkcji ukladu regulujacej i przerywajacej obwód w uklad wymagajacy tylko jedno urzadzenie mocy.Inne znane uklady lacza funkcje regulacji „w przód" i przerywacza obwodu w pojedyncze urza¬ dzenie tranzystorowe wlaczone w szereg z zasila¬ czem o nieregulowanym napieciu i cewka dlawika wejsciowego tyrystorowego ukladu odchylania li-j nii. Modulowany sygnal, doprowadzony do bazy tranzystora, przelacza tranzystor w stan przewo¬ dzenia podczas okresu niekomutujacego dostarcza¬ jac w (ten sposób regulacji. W przypadku wysta- 117 5063 pienia uszkodzenia, sygnaly bazy nie wystepuja, powodujac w ten sposób wylaczenie obwodu.Przez wylaczenie tranzystora podczas normalnej pracy zamiast wylaczenia napiecie komutacji dla zmniejszenia do zera pradu zlacza kolektor — emi¬ ter tranzystora i zmiane polaryzacji zlacza, musi plynac w normalnych warunkach stosunkowo duzy prad, gdy tranzystor jest odciety, co wymaga od tranzystora wytrzymalosci na takie obciazenie wy¬ laczeniowe. Ponadto, prad kolektora musi byc teraz przeniesiony ido. ukladu 'tlumiaco-oigrainiiczajacego niepozadane rozpraszajac prad kolektora nawet w normalnych warunkach.Zgodnie z wynalazkiem regulowany uklad od¬ chylania linii zawiera uzwojenie odchylajace.Uklad odchylania linii jest polaczony z uzwojeniem odchylajacym dla wytworzenia pradu wybierajacego w uzwojeniu odchylajacym, zawiera pierwszy kon¬ cówke ukladu odchylania, zródlo napiecia pracy dla zasilania w energie ukladu odchylania, pierwsze ele¬ menty czujnikowe polaczone ze zródlem napiecia przedstawiajacym poziom energii w ukladzie od¬ chylania dla wytworzenia sygnalu bledu oraz ele¬ menty sterujace, reagujace na sygnal bledu dla do¬ starczenia pierwszego i drugiego sygnalów steruja¬ cych. Uklad charakteryzuje sie tym, ze sterowane elementy kluczujace sa dolaczone do zródla napie¬ cia pracy i do pierwszej koncówki, a zacisk steru¬ jacy sterowanych elementów kluczujacych jest do¬ laczony do elementów sterujacych. Wartosc pier¬ wszej czesci napiecia o czestotliwosci odchylania linii w punkcie polaczenia rezystorów jest wystar¬ czajaca do kluczowania, wylaczajacego sterowanych elementów kluczujacych. Wartosc pierwszego syg¬ nalu sterujacego' jest wystarczajaca do przelacze¬ nia sterowanych elementów kluczujacych w stan przewodzenia.Wartosc drugiego sygnalu sterujacego jest wy¬ starczajaca do kluczowania wylaczajacego sterowa¬ nych elementów kluczujacych w warunkach wy¬ stepowania uszkodzenia, gdy zaniknie napiecie o czestotliwosci odchylania linii do wylaczenia stero¬ wanych elementów kluczujacych przed wystapie¬ niem drugiego sygnalu sterujacego. Drugie elemen¬ ty kluczujace sa dolaczone do sterowanych ele¬ mentów kluczujacych maja sciezke przewodzaca dla przewodzenia pradu pracy, gdy drugi sygna^ sterujacy wylaczy sterowane srodki kluczujace.Z drugimi srodkami kluczujacymi sa polaczone ele¬ menty tlumiace.Pradowe elementy czujnikowe sa dolaczone do sterowanych srodków kluczujacych i reaguja na prad pracy dostarczajac sygnalu wylaczajacego do sterowanych elementów kluczujacych, gdy prad pracy przekroczy okreslona wartosc. Drugie srodki czujnikowe sa dolaczone do drugich elementów kluczujacych dla dostarczenia sygnalu uszkodzenia.Do drugich elementów czujnikowych jest dolaczony uklad wylaczajacy. Uklad wylaczajacy jest dola¬ czony do elementów sterujacych i reaguje na sy¬ gnal uszkodzenia, który zawiera napiecie sprezenia zwrotnego odpowiadajace pradowi plynacemu przez drugie elementy kluczujace.Sterowane elementy kluczujace zawieraja tran¬ zystor, którego obwód kolektor—emiter jest pola- 117 506 4 czony ze zródlem napiecia pracy i z pierwsza kon¬ cówka. Sterowane elementy kluczujace w innym rozwiazaniu zawieraja tyrystor wylaczalny, którego obwód anoda—katoda jest polaczony szeregowo ze 5 zródlem napiecia pracy i pierwsza koncówka.Trzecie srodki kluczujace sa polaczone szeregowo z pojemnosciami i obwodem katoda—bramka ty¬ rystora wylaczalnego, a pradowe elementy czujni¬ kowe sa dolaczone do jednej bramki i katody ty- io rystora wylaczalnego i reaguja na prad pracy.Wynalazek w przykladzie wykonania jest przed¬ stawiony na rysunku, na którym: fig. 1 przedsta¬ wia uklad regulatora odchylania wedlug wynalaz¬ ku, fig. 2 i fig. 3 przedstawiaja przebiegi zwiazane 15 z ukladem z fig. 1, fig. 4 przedstawia inny uklad .regulatora odchylania wedlug wynalazku, fig. 5 przedstawia przebiegi zwiazane z ukladem z fig. 4, fig. 6 i fig. 7 przedstawiaja inne uklady regulatora wedlug wynalazku. 20 Przedstawione na figurze 1 zródlo nieregulowa- nego napiecia B|-|- jako 500 V pradu stalego na wejsciowej koncówce 21 jest polaczone poprzez ograniczajacy prad rezystor 22 i diode 23 z wejs¬ ciem elementu 24 kluczujacego przedstawionego ja- 25 ko regulujacy tranzystor ukladu 33 regulatora.Teraz" zostanie opisane przewodzenie elementu 24 przelaczajacego i dzialanie ukladu 33 regulatora.Równolegle do diody 23 i tranzystora 24 dolaczony jest uklad tlumiacy stany nieustalone skladajacy 30 sie z kondensatora 25 i rezystora 26. Emiter tran¬ zystora 24 jest polaczony cewka 27 dlawika wejs¬ ciowego tyrystorowego ukladu 28 odchylenia pozio¬ mego.Uklad 28 odchylania poziomego zawiera komuta- 35 cyjny klucz 29 zawierajacy tyrystor 30 i przeciw¬ nie spolaryzowana diode 31, reaktywny komutacyj¬ ny uklad 36 zawierajacy komutacyjna cewke 32 i kondensator 33 i kondensator 34 powrotu, jak przedstawiono na fig. 1, klucz 37 wybierania za- 40 wierajacy tyrystor 38 i przeciwnie spolaryzowana diode 39 i szeregowe polaczenie uzwojenia 40 od¬ chylenia poziomego i kondensatora 41 ksztaltuja¬ cego „S". Szeregowe polaczenie pierwotnego uzwo¬ jenia 42a transformatora 42 wyjsciowego odchyla- 45 nia poziomego i kondensatora 43 odsprzegajacega jest dolaczone do uzwojenia 40 odchylajacego. Trze¬ cie uzwojenie 42b jest dolaczone do ukladu 44 wy- . sokiego napiecia dla dostarczenia napiecia anodo¬ wego. 50 Uklad 28 odchylania poziomego pracuje w kon¬ wencjonalny sposób. Jak przedstawiono na fig. 2a, impuls bramkujacy w chwili to, poczatku okresu komutacji, jest doprowadzony do bramki tyrystora 30 komutujacego z ukladu generatora odchylania w poziomego, nie pokazanego, na fig. 1. Napiecie na kluczu 29 komutujacym, jak przedstawiono na fig. 2b jako VKs i na wartosc w przyblizeniu rów- . na zeru podczas przewodzenia klucza 2|9 w czasie okresu komutowania t0 _ t2. *o Okres powrotu rozpoczyna sie troche pózniej niz . w chwili t0, gdy klucz 37 wybierania rozwiera obwód, a prad przeplywajacy w ukladzie 36 komu¬ tacyjnym najpierw odcina tyrystor 38 wybierania, a nastepnie zmienia polaryzacje diody Z9 na prze- 65 ciwna. Okres wybierania rozpoczyna sie krótka117 5 5 przed koncem okresu komutowania, gdy klucz 37 wybierania zwiera, a prad przeplywajacy w reak¬ tywnym ukladzie 36 komutujacym polaryzuje dio¬ de 3|9 w kierunku przewodzenia. W poblizu okre¬ su wybierania sygnal bramkujacy z konwencjonal- 5 nych ukladów, nie pokazanych) umozliwia prze¬ wodzenie tyrystora 38 we wlasciwym momencie.Okres wybierania konczy sie w chwili t2, gdy prad plynacy otwiera obwód 29 komutujacego przez zmiane spolaryzowania diody 31. Jak przedstawio- lt no na fig.. 2b, "okres niekomutujacy wystepuje w czasie t2 — t5. W czasie t3, inny impuls bramkuja¬ cy jest doprowadzony do tyrystora 30 komutujace¬ go dla zaczecia znowu okresu komutujacego.Energia z zasilacza Bi+ jest magazynowana w 15 •dlawiku 27 wejsciowym podczas czesci okresu ko¬ mutacji i jest przenoszona do ukladu 28 odchyla¬ nia podczas okresu niekomutujacego. Ilosc energii -zgromadzonej w dlawiku 27 wejsciowym jest okreslona czasem przewodzenia tranzystora 24 re- 20 gulujacego. Regulacja jest uzyskiwana przez mo¬ dulacje kata fazowego czasu wlaczenia tranzysto¬ ra 24 podczas kazdego cyklu odchylania za pomoca ukladu 43 sterujacego. Pierwsza koncówka 46 wejs¬ ciowa ukladu^ 45 sterujacego doprowadza impulsy SB 47 synchronizujace, otrzymywane z ukladów gene¬ ratora odchylania poziomego, do modulatora 48 ka¬ ta fazowego ukladu 45 sterujacego. Napiecie bledu VB odpowiadajace poziomowi energii w ukladzie 218 odchylania, jest doprowadzone do wejsciowej so koncówki 49. Napiecie bledu jest uzyskiwane na wyjsciu komparatora 50 ukladu 60 czujnikowego, który porównuje napiecie odniesienia VR »na kon¬ cówce 51 z impulsem 52 powrotu poziomego na koncówce 53 otrzymywanym z wtórnego uzwojenia 35 42c transformatora 42 wyjsciowego odchylania po¬ ziomego. Wartosc impulsu 52 powrotu jest funkcja wartosci napiecia B+, które bedzie sie zmieniac z fluktuacjami zasilania i z obciazeniem pradu wiazki wysokiego napiecia i innych obciazen pra- 49 dowych dolaczonych do transformatora wyjsciowe¬ go odchylania poziomego.Sygnaly 59 napedzajace z modulatora 48 kata fazowego na koncówkach 54 i 55 sa doprowadzone do pierwotnego uzwojenia 56a transformatora 56 45 napedzajacego. Wtórne uzwojenie 56b jest wlaczo¬ ne pomiedzy koncówke 20 bazy a emiter 24 regu¬ lujacego poprzez uklad ksztaltujacy zawierajacy rezystor 57 i kondensator 58.Jak przedstawiono na figurze 2c i 2d, w chwili 50 tx pojawia sie wewnatrz okresu komutacyjnego to— t2 pierwsza czesc sygnalu S9a wlaczajacegov sygnalu napedzajacego 59 spolaryzowana tak, aby tranzystor 24 regulujacy znalazl sie w pierwszym stanie przewodzenia dla przewodzenia az do nasy- 55 cenia. Dodatni prad bazy zaczyna plynac w chwili ta, jak przedstawiono na fig. 2d. Przy przewodza¬ cym tranzystorze 24 napiecie B+ wystepuje na wejsciowym dlawiku 27. Wzrost pradu pracy ply¬ nacego przez tranzystor 24 i dlawik wejsciowy 27 60 dla pozostalego okresu komutacyjnego - ti —12, przedstawiono na fig. 2e.W chwili t2 klucz 29 komutujacy otwiera sie, a napiecie komutujace VKs wzrasta do wartosci napiecia wystepujacego na kondensatorze 35 ko- 65 6 mutujacym, pomijajac stosunkowo maly spadek napiecia na cewce 32 komutujacej. Napiecie o prze¬ ciwnej polaryzacji niz napiecie komutujace mniej¬ sze od napiecia B+ jest uzyskiwane na dlawiku 27 wejsciowym i komutuje wylaczajaco element klu¬ czujacy tranzystor 24 regulujacy w chwili ts. Jak przedstawiono na fig. 2e, plynacy przez tranzystor 24 i dlawik 27 prad zmniejsza sie do chwili tg i za¬ czyna zmieniac kierunek w tym czasie, gdy tran¬ zystor zostaje ^wylaczony. Nalezy zauwazyc, ze w chwili t3 tranzystor 24 znajduje sie w pierwszym stanie przewodzenia poniewaz czesc wlaczajaca 59a sygnalu napedzajacego 59 nadal polaryzuje tran¬ zystor 24 w kierunku przewodzenia. Chociaz na- ' piecie o odwrotnej, polaryzacji na koncówkach ko¬ lektor—emiter tranzystora 24 nie pozwoli na zad¬ ne przewodzenie pradu „w przód". Dioda 23 jest tak spolaryzowana, aby zabezpieczyc przed wstecz¬ nym przewodnictwem poprzez zlacza baza—kolek¬ tor tranzystora 24.W chwili t4 druga wylaczajaca czesc 59b napie¬ cia napedzajacego 59 odwraca polaryzacje na kon¬ cówkach baza—emiter tranzystora 24 przelaczajac tranzystor w drugi stan — stan nieprzewodzenia.Teraz prad nie moze plynac przez tranzystor 24, nawet gdy odwrotna polaryzacja na koncówkach kolektor—emiter zostanie usunieta.Modulator 48 jest tak skonstruowany, ze czas trwania impulsu At, od czasu t^ do t4, sygnalu wlaczajacego 59a jest wystarczajacy do rozciagnie¬ cia sie poza komunitujaca wylaczajacy czas tg w normalnych warunkach pracy. Zadanie dotyczace tej konstrukcji beda wyjasnione dalej.Modulacje kata fazowego dla- regulacji jest uzy¬ skiwana przez modulacje polozenia impulsu sygna¬ lu wlaczajacego 59a znieniajac w ten sposób czas wlaczania tranzystora 24. Rozwazmy sytuacje obni¬ zenia napiecia zasilania, gdy napiecie B+ nizsze od znamionowego. Wartosc impulsów powrotu ulegnie zmniejszeniu powodujac zmiane kierunku napiecia bledu,, które przyspieszy poczatek pier¬ wszej czesci 59a sygnalu w kierunku czasu tQ — poczatku okresu komutacji. Jak przedstawiono na fig. 2f i 2g, poczatek przewodzenia tranzystora 24 wystepuje w czasie i\ przyspieszonym w stosunku do czasu ta odpowiadajacego poczatkowi przewo¬ dzenia dla znamionowego napiecia B+.Poniewaz napiecie wystepujace na dlawiku 27 jest mniejsze w warunkach obnizenia napiecia sie¬ ci zasilajacej od napiecia wystepujacego przy nor¬ malnym napieciu sieci, nachylenie przebiegu p$a- du, w czasie t\—12, na fig. 2g, bedzie mniej stro¬ ma niz odpowiednie nachylenie na fig. 2e. Ponie¬ waz czas wlaczenia jest przyspieszony do czasu t\t prad osiagnie wartosc szczytowa w chwili t2, ko¬ niec okresu komutacji jest taki sam, jaki uzyski¬ wany jest w normalnych warunkach zasilania (fig. 2e). Ilosc energii zmagazynowanej w dlawiku 27 jest taka sama, niezaleznie od zmian napiecia sieci i sluzy do regulacji ilosci energii dostarczanej do ukladu 28 odchylajacego.Tranzystor 24 jest komutowany wylaczajaco w czasie t'3 wczesniejszym niz uprzedni czas t3, a dru¬ ga wylaczajaca czesc 39b sygnalu 59 napedzajacego wystapi w czasie t'4 wczesniejszym niz uprzedni X117 506 8 czas t4. Czas trwania At sygnalu 59a wlaczajacego i\—t'4 pozostaje* niezmieniona. Nalezy zauwazyc, ze podobnego typu modulacje kata fazewego wyste¬ puje w warunkach: zmiany obciazenia pradu wiazki.Przez uzycie elementu kluczujacego reagujacego na sygnaly wlaczajacy i wylaczajacy, zabezpiecze¬ nie przed zwarciem moze byc dostarczone bez ko¬ niecznosci drugiego urzadzenia okreslajacego moc, co zostanie teraz wyjasnione. Wlaczajac w uklad 35 regulatora szeregowo polaczone dioda 61 i tlu¬ miacy rezystor 62 sprzezenia zwrotnego. Katoda diody 61 jest polaczona z punktem polaczenia dla¬ wika 27 i emitera tranzystora 24. Rozwazmy, na przyklad, warunki uszkodzenia, w których klucz 29 komutujacy ulegnie zwarciu podczas pracy. Jak przewidziano na fig. 3c sygnal wlaczajacy 59a w chwili ta polaryzuje dodatnio tranzystor 24 do na¬ sycenia, prad pracy przeplywa w pierwszym glów¬ nym obwodzie przewodzenia obejmujacym zlacze emiter—kolektor tranzystora 24. Prad w tranzy¬ storze 2A zaczyna wirastac, jak przewidziano na fig. 3d. Poniewaz klucz 29 komutujacy jest zawar¬ ty/w czasie t3 nie wystapi zadne napiecie komutu¬ jace dla wylaczenia tranzystora 24, jak przewi¬ dziano na fig. 3b. Prad w dalszym ciagu bedzie wzraslal, lecz nie w sposób nieokreslony. W cza¬ sie t4 sygnai wylaczajacy 59b odetnie przewodzenie 214 i prad w tranzystorze zmaleje do zera.Dla utrzymania przewodzenia pradu przez cewke dlawika 27 napiecie na katodzie diody 61 w chwili t4 staje sie na tyle ujemne, aby spolaryzowac dio¬ de 61 wiaerunku przewodzenia wytwarzajac dru¬ gi obwód przewodzenia, gdy nagle zmniejszajacy sie prad w tranzystorze 24 i spowoduje powstanie na cewce 27 napiecie polaryzacji. Jak przewidzia¬ no za pomoca przebiegu pradu diody - na fig. 3e, prad plynie w obwodzie zawierajacym diode 61, cewke 27, klucz 29 komutujacy i rezystor 62. Po czasie t4, prad w diodzie 61 ekspotencjalnie zanik¬ nie zaleznie od wartosci" rezystora 62. i indukcyj- nosci dlawika 27.Uklad wykrywajacy uszkodzenia 63, który moze byc konwencjonalnym ukladem przerzutnikowym jest dolaczony do punktu polaczenia diody 61 i re¬ zystora 62. Uklad 63 wykrywa ujemne napiecie na rezystorze 62, w warunkach pracy przy uszkodze¬ niu, i dostarcza sygnalu wylaczajacego modulatora 48 kata fazowego dla usuniecia, w warunkach uszkodzenia, sygnalów napedzajacych doprowadza¬ nych do tranzystora 24 w celu odlaczenia zasila¬ nia R+.Nawet jesli nie jest pozadane usuniecie sygna¬ lów napedzajacych z tranzystora 24, uklad z fig. 1 zapewni ograniczenie'ilosci energii pobieranej z za¬ silacza Bj+ w warunkach zwarcia w ukladzie. Po¬ niewaz czas wlaczenia tranzystora 2,4 jest stosun¬ kowo staly, tylko okreslona ilosc energii jest do¬ prowadzona do cewki 27. Ta energia moze byc roz¬ proszona w rezystorze 62 podczas okresu czasu wy¬ laczania.Ponadto, na przyklad, gdy napiecie bledu VE be¬ dzie niskie lub wystapi, wówczas tranzystor 24 regulacyjny wlaczony bedzie wczesniej w czasie t0.Prad w tranzystorze 24 i dlawiku 27 bedzie wzra¬ sta! do czasu to + At, czas trwania At rozpoczyna nominalna czesc wlaczajaca przebiegu 39 napedza¬ jacego wytworzonego w modulatorze 48 kata fa¬ zowego. W tym czasie czesc wylaczajaca przebie¬ gu 59 przelaczy tranzystor 24 w stan odciecia ogra¬ niczajac czas trwania, w którym energia jest ma- gazynowana^w dlawiku 27 raczej do okresu At niz. calego okresu komutacji.Uklad w figurze 4 przedstawia szczególowe roz¬ wiazanie - zawierajace cechy szczególne ukladu z fig. 1 oraz zawiera -uklad 63 detekcyjny, który przywraca normalna prace regulatora i powoduje* ze . warunki uszkodzenia wystepuja tylko przejs¬ ciowo. Elementy spelniajace, te same funkcje w ukladzie z fig. 1 i z fig. 4 sa jednakowo oznaczone.Ujemne impulsy 52 powrotu sa doprowadzane do wejsciowej koncówki komperatora 50, sa pro¬ stowane przez diode 121 i dolaczone do kondensa¬ tora 122 filtrujacego przez regulowany rezystor 123 i obcinajaca diode Zenera 124. Napiecie na kon¬ densatorze 122 filtrujacym jest dodawane do na¬ piecia odniesienia uzyskiwanego na koncówce 51 za pomoca rezystora 125, napiecie kondensatora jest doprowadzane przez sumak regulowanego re¬ zystora 125. Sumowane napiecie zawiera napiecie bledu, które jest doprowadzone do wejsciowej kon¬ cówki 49.Napiecie bledu na wejsciowej koncówce 49 jest doprowadzone do konwencjonalnego przerzutnika 126 monostabilnego synchronizowanego impulsami 47 na wejsciowej koncówce 46.Na wyjsciowej koncówce 128 przerzutnika mono¬ stabilnego 126 otrzymuje sie powtarzajacy przebieg 127 o 'czestotliwosci odchylania linii 1/Th z dodat¬ nim przednim zboczem, który jest impulsem z modulowanym czasie trwania zgodnie z wejscio¬ wym sygnalem bledu VE, jak przedstawiono linia przerywana na fig. 2h. Maksymalny zakres modu¬ lacji' w normalnych warunkach pracy wynosi t\ — t'\. Czas trwania dodatniej czesci impulsu 127 rozciaga sie do poczatku nastepnego okresu komutacji t5.Dla zmiany modulacji czasu trwania impulsu w modulacje polozenia impulsu jednego w stosunku stalej szerokosci impulsu, impuls 127 jest dopro¬ wadzony do bazy tranzystora 129 ksztaltujacego poprzez uklad calkujacy skladajacy sie z rezystora 130 i kondensatora 131. Dioda 199 jest dolaczona równolegle do rezystora 130. Impuls 127 jest do¬ prowadzony do kolektora tranzystora 129-poprzez rezystora 139.Jak przedstawiono na fig. 2i, napiecie na bazie tranzystora 129 wzrasta do czasu tlt gdy kondensa¬ tor 13il laduje sie. W czasie t4 napiecie na konden¬ satorze 131 jest wystarczajace do spolaryzowania tranzystora 129 do przewodzenia. Tranzystor 129 przewodzi, a napiecie na kondensatorze 131 pozo¬ staje stale do czasu t3, w którym impuls napiecia 127 na koncówce 128 spada do zera. Kondensator 131 rozladowuje sie poprzez rezystancje diody 199 dla kierunku przewodzenia, jak przewidziano na fig. 2i od czasu tQ — tu wylaczajac tranzystor 129.Jak przewidziano przez przebieg napiecia 132 na figurze 2j, napiecie na koncówce 133, kolektor tran¬ zystora 129, jest na swoim górnym poziomie tylko w czasie ti — t4 podczas okresu ladowania konden- 10 15 ao 25 so 35 40 45 50 55 609 117 506 10 satora 131. Podczas innych okresów, napiecie na koncówce 133 kolektor tranzystora 129, jest na swoim górnym poziomie tylko w czasie ti — t4 pod¬ czas okresu ladowania kondensatora 131. Podczas innych okresów, napiecie na koncówce 133 wynosi zero, poniewaz tranzystor 129 przewodzi lub ponie¬ waz napiecie na koncówce 12,8 wynosi zero. W ten sposób poniewaz okres ladowania kondensatora 131 pozostaje niezmieniony z modulowanym czasem rozpoczynania sie dodatniego przedniego zbocza na¬ piecia 132 jak okreslono poziomem napiecia VE na wejsciowym zacisku 49 multiwibratora 126. Na¬ piecie 132 jest doprowadzane do bazy wzmacniaja¬ cego i inwersyjnego tranzystora 134 sterujacego poprzez rezystor 135.Uprzednio wspomniane sygnaly 59 napedzane sa uzyskiwane z kolektora tranzystora 134 napedza¬ jacego i sa doprowadzane do uzwojenia pierwot¬ nego 56a transformatora 56 napedzajacego do do¬ starczenia modulacji kata fazowego przewodzenia tranzystora 24 regulujacego. Uklad tlumiacy stany nieustalone zawiera rezystor 136 i diode 137 dola¬ czone równolegle do uzwojenia pierwotnego 56a, kondensator 138 jest wlaczony miedzy ziemie a ko¬ lektor tranzystora 134.Uklad 63 wykrywania uszkodzenia jest wlaczo¬ ny pomiedzy koncówke 140 na bazie tranzystora. 134 a koncówke 141 sprzezenia zwrotnego w punkcie polaczenia diody 61 i rezystora 62. Uklad 63 zawiera dwie szeregowo polaczone diody 142 i 143 i dwa szeregowo polaczone rezystory 144 i 145, które sa wlaczone pomiedzy koncówki 140 i 141. Kondensator 146 calkujacy jest wlaczony pomiedzy ziemie a punkt polaczenia rezystorów 144 i 145 na koncówce 147.Rozwazajac warunki uszkodzenia, gdzie klucz 29 komutujacy jest zwarty podczas pracy ukla¬ du odchylajacego. Nie komutujace -napiecie istnieje do wylaczenia tranzystora 24 reguluja¬ cego. Prad w tranzystorze 24, wzrasta do czasu, gdy czesc sygnalu wylaczajacego sygnalów 59 na¬ pedzajacych tranzystor 24. Plynacy prad jest te¬ raz przenoszony do diody 61 i rezystora 62. Na¬ piecie sprzezenia zwrotnego na koncówce 141 staje sie ujemne i jest calkowane^przez konden¬ sator 146 w ujemne napiecie na koncówce 147 o amplitudzie wystarczajacej do spolaryzowania diod 142 i 143 dla przewodzenia dla zboczniko- wania jpradoi [bazy od tranzystora 134 siteruja- cego.W ten sposób, • nawet chociaz przerzutnik 126 nadal dostarcza impulsy 127 sygnalu na konców¬ ce 128, te sygnaly dostarczaja wystarczajaco duzy prad nadal plynacy przez rezystor 62 w czasie podczas cyklu odchylania napiecia na bazie tran¬ zystora 134 nie wzrosnie dodatnio na tyle, aby spolaryzowac tranzystor 134 do przewodzenia. Do transformatora 56 stopnia napedzajacego nie sa doprowadzone sygnaly 59 i tranzystor 24 regulu¬ jacy pozostanie odcietym dostarczajac zabezpie¬ czenie przeciwko zwarciu.Jak przewidziano na figurze 5c w dalszych okresach czasu w czasie Ti, ekspotenjalnie zani¬ kajacy prad plynacy przez diode 61 i rezystor 62 spadnie do wystarczajacej wartosci i scalkowa- ne ujemne napiecie na koncówce 147 takze spad¬ nie do wystarczajacej wartosci, aby przednie do¬ datnie zbocze impulsu 127 spolaryzowalo tranzy¬ stor 134 do przewodzenia, chociaz nie konieczne ' do warunków nasycania, jak przedstawiono na figurach 5b, 5d i przez fig. 5f, która przedsta¬ wia przebieg napiecia Vi40 na bazie tranzystora 134. Pierwsza wlaczajaca czesc sygnalu 59a' sy¬ gnalu napedzajacego 59' jest doprowadzona do w transformatora stopnia napedzajacego i spolary¬ zuje dodatnio tranzystor 24 regulacyjny do prze¬ wodzenia pradu zasilajacego z zasilacza B+ po¬ czawszy od czasu Ti, jak przedstawiono na fig. 5d i 5e. 15 Napiecie B+ na emiterze tranzystora 24 od¬ wróci polaryzacje diody 61 i przeplywajacego przez dlawik pradu oraz napiecie sprzezenia zwrotnego zdejmowanego z rezystora 62. Napie¬ cie Vi40 zmienne na bazie tranzystora 134 na M koncówce 140 przedstawia scalkowane napiecie kolektora tranzystora 129 ksztaltujacego i jest nakladane na wolno zmieniajace sie napiecie srednie, jak przedstawiono na fig. 5f. Pomijajac czas pamietania tranzystora 134 czas wlaczenia 25 Ti — T2 tranzystora 134 jest równy okresowi, podczas którego napiecie Vi40 przewyzsza V197, Vbe zlacza baza—emiter tranzystora 134, jak przedstawiono na fig. 5f, przez Vi40 w okresie Ti - T2. 30 Podczas okresu Tt — T2, gdy tranzystor 124 re¬ gulacyjny przewodzi, prad w dlawiku 27 wzra¬ sta do czasu T2 i jest równy Ip (fig. 3c). Gdy tran¬ zystor 24 regulacyjny jest wylaczony w czasie T2, dioda 61 przewodzi prad dlawika i wolno 55. spadajaca wartosc napiecia ujemnego sprzezenia zwrotnego jest wytwarzana na koncówce 141 i calkowane przez kondensator 146 w wolno opa¬ dajace napiecie ujemne na koncówce 147.Srednie napiecie na koncówce 140, baza tran- 40 zystora 134, jest proporcjonalne do wolno zmniej¬ szajacego sie napiecia ujemnego sprzezenia zwrot¬ nego dodanego proporcjonalnie do ustalonego sredniego dodatniego napiecia na koncówce 133. < W ten sposób srednie napiecie natychmiast po 45 przewodzeniu tranzystora 24 regulacyjnego jest bardziej ujemne niz bylo przed przewodzeniem i jest dostatecznie ujemne w dwóch nastepnych chwilach, przedstawionych jako T3 i T4 dla uzy¬ skania dodatnich impulsów napiecia Vi40 ponizej 50 poziomu polaryzacji dodatniej Vm tranzystora 134, jak przedstawiono linia przerywana na fig. 5f. Tranzystor 134' pozostaje zablokowany do chwili T5, gdy plynacy przez dlawik prad zmniej¬ szy sie wystarczajaco dla zmniejszenia wartosci 55 ujemnego napiecia na koncówce 147 wystarcza¬ jacej do umozliwienia dodatnim impulsom V140, jak przedstawiono na fig. 5f, spolaryzowac po¬ nownie tranzystor 134 do przewodzenia.Jak przedstawiono na figurze 5e, przewodze- 60 nia tranzystora 24 regulacyjnego, po czasie T± jest stosunkowo krótki, trwajac tylko przez okres Ti — T2 pomijajac czas pamietania tranzystora ^ 134, w którym napiecie na koncówce 140 jest wystarczajaco dodatnie dla utrzymania tranzy- 65 stora 134 sterujacego spolaryzowanym dla prze-11 wodzenia. Ten okfres jest stosunkowo maly, ponie¬ waz spadek o tylko 0,1 lub 0,2 V ^jest typowo wy¬ magana do zablokowania tranzystora 134. Zabezpie¬ czenie przed zwarciem jest w ten sposób uzy¬ skiwane, ze impuls pradu z zasilacza B+, po¬ przez tranzystor 24 regulacyjny, jest stosunkowo maly, z powodu, na stosunkowo krótki czas prze¬ wodzenia tranzystora.Ponadto, zaleznie od róznych czynników takich jak. sfala czasowa L/R obwodu pradu plynacego przez dlawik, tranzystora 24 regulacyjny bedzie przewodzil prad z zasilacza B+ tylko raz na kilka cykli odchylania, na fig. 5e przedstawio¬ no przewodzenie jeden raz na kazde trzy cykle odchylania linii. Zabezpieczenie przed zwarciem jest nastepnie uzyskiwane przez ograniczenie czestotliwosci, tak, ze. energia moze byc dostar¬ czana przez zasilacz B+ raz na kapde kilka cy¬ kli odchylania linii.Przy powtarzajacych sie uszkodzeniach dziala¬ nie ukladu wykrywajacego z fig. 4, jak opisano, normalne dzialanie regulatora moze byc przy¬ wrócone, gdy stwierdzi, ze warunki uszkodzenia - wystepuja fylko przejsciowo. Na przyklad, gdy napiecie komutujace wystapi ponownie. na klu¬ czu 29 ikoimutuijacym, po chwilowych „warunkach uszkodzeniowych, które sie skonczyly, dioda 61 ewentualnie sama sie zablokuje gdy prad plyna¬ cy przez spadnie do zera i przystapi do zmiany kierunku. Normalna praca ukladu regulatora mo¬ ze " powrócic, gdy sygnaly wlaczajace 39a spola¬ ryzuja tranzystor 24 regulacyjny do przewodze¬ nia, a komutujace napiecie Vks zablokuje tranzy¬ stor.Czy modulator 48 kata fazowego lub ukiad 28 odchylania poziomego moze wspólpracowac z ukladami przerzutnikowymi innymi niz uklad monostabilny 126 uklad 63 wykrywania uszko¬ dzenia moze byc odpowiednio zmodyfikowany do uzyskania powtarzalnego dzialania ukladu wy¬ krywajacego uszkodzenie wlaczajac takze uklady przerzutnikowe. Na przyklad, zaleznie od napie¬ cia sprzezenia zwrotnego na koncówce 141 z fig. 4, sygnal wlaczajacy w czasie Tx z fig. 5e, moze byc dolaczony do transformatora 134 napedzaja¬ cego przez przerzutnik 126 i sygnal wylaczajacy w czasie T2 moze byc doprowadzony do dodat¬ kowego ukladu przerzutnika. Kluczem 24 regula¬ tora moze byc to tranzystor, a moze byc dowol¬ nym urzadzeniem bramkowo wylaczalnym tyry- - storem, glówne przejscie anoda—katoda zdolna do przenoszenia pradu pracy i zdolne do przelacza¬ nia do stanu przewodzenia i nieprzewodzenia w odpowiedzi na odpowiednie sygnaly wlaczajace i wylaczajace doprowadzane do koncówki steru¬ jacej urzadzenia. Figura 6 przedstawia czesc 35 regulacyjna ukladu odchylania poziomego zawie¬ rajacego tyrystor jako element kluczujacy. Uklad z fig. 6 dziala czesciowo takze z wylaczalnym ty¬ rystorem 224 w warunkach przeciazenia.Reagujacy na prad rezystor 221 jest dolaczony do katody tyrystora wylaczalnego 224 i do cew¬ ki 27 dlawika. Kondensator 222 filtrujacy jest dolaczony równolegle do rezystora 221. Tyrystor 223 jest wlaczony _ pomiedzy elektrode bramki 220 596 12 tyrystora wylaczalnego 224 i punktem polaczenia rezystora 221 i dlawika 27. Katoda diody 225 Zenera jest polaczona z bramka tyrystora wyla¬ czalnego 224, a anoda diody 225 Zenera jest do- 5 laczona do bramki tyrystora 223.Czy prad w rezystorze 221 wzrosnie poza okres¬ lona wartosc, napiecie* na diodzie Zenera 225 przekracza swoje napiecie przebicia doprowadza-, jac napiecie do bramki tyrystora 223, które jest 10 dodatnie w .stosunku do katody tyrystora 223, bramkujac tyrystor 223 do przewodzenia. Przy przewodzacym tyrystorze ' 223, bramka tyrystora wylaczalnego 224 stanie sie loardziej ujemna niz katoda, bramkujac tyrystor wylaczalny 224 w 15 stan nieprzewodzenia, realizujac w ten sposób uklad przerywacza zabezpieczajacy fcrzed prze¬ ciazeniem.Uklad z figury 7 ujawnia czesc ukladu 35 re¬ gulatora, który, dostarczy stosunkowo duzy prad 20 wylaczalny jaki pewne typy tyrystorów wyla¬ czalnyeh lub urzadzenie Darlingtona moga wy¬ magac. Napiecie z odczepu cewki dlawika 27 jest doprowadzone do diody 321 przez rezystor 322 i jest prostowane podczas okresu komutowania 25 i filtrowane przez kondensator 323. Jedna kon¬ cówka kondensatora 323 jest dolaczona do kato¬ dy tyrystora 224, a druga koncówka jest pola- ' czona z bramka tyrystora wylaczalnego 224 po¬ przez tyrystor 325 i rezystor 326. 30 Zaznaczona kroplka koncówka uzwojenia 36b wtórnego jest polaczona z rezystorem 326 poprzez rezystor 331. Baza i emiter tranzystora 332 sa dolaczone równolegle do rezystora 329. Kolektor tranzystora 332 jest polaczony z bramka tyrysto- 35 " ra 325 poprzez rezystor 333.Gdy sygnal wylaczajacy jest doprowadzony do wtórnego uzwojenia 36b transformatora 56 stop¬ nia sterujacego. Druga koncówka wtórnego uzwo¬ jenia staje sie bardziej dodatnia w stosunku do 40 -koncówki oznaczonej kropka. Tranzystor 332 staje sie spopularyzowany dodatnio. Kolektor tranzy¬ stora 332 doprowadza napiecie do -bramki tyry¬ stora 325, które jest dodatnie w stosunku do na¬ piecia na katodzie tyrystora bramkujac tyrystor do 45 przewodzenia. Przy przewodzacym tyrystorze 325, kondensator 323 rozladowuje sie przez zlacze ka¬ toda—bramka tyrystora wylaczalnego 224 'dostar¬ czajac duzy prad wylaczajacy, który przelacza ty¬ rystor wylaczalny 224 w stan nieprzewodzenia. 50 Nalezy zaznaczyc, ze uklady z fi|ur 1, 4, 6, i 7 moga byc konstruowane w odizolowaniu od sieci pradu zmiennego z tyrystorem lub tyrystorem wy¬ laczalnym regulujacym dolaczonym do uzwojenia pierwotnego i komutujacym kluczem dolaczonym . 55 do uzwojenia wtórnego. W takiej konfiguracji dla¬ wik 27 wejsciowy moze byc ominiety z indukcyj- noscia rozproszenia spelniajaca te sama role.Zastrzezenia patentowe 60 1. Regulowany uklad odchylania linii, zawiera¬ jacy: uzwojenie odchylajace, uklad odchylania po- laczony z uzwojeniem odchylajacym dla wytworze¬ nia pradu wybierajacego w uzwojeniu odchylania, w pierwsza koncówke ukladu odchylajacego, na któ-117 506 13 14 rej wystepuja napiecie o czestotliwosci odchylania, zródlo napiecia pracy do zasilania w energie ukla¬ du odchylania, pierwsze elementy czujnikowe po¬ laczone ze zródlem napiecia przedstawiajacym po¬ ziom energii w ukladzie odchylania dla wytworze¬ nia sygnalu bledu, elementy sterujace, reagujace na sygnal bledu dla dostarczenia pierwszego i dru¬ giego sygnalów sterujacych, znamienny tym, ze ste¬ rowane elementy kluczujace (24, 224) sa dolaczone do zródla napiecia pracy (B+) do pierwszej kon¬ cówki VKs), zacisk sterujacy (20, 220) sterowa¬ nych elementów kluczujace (24, 224) jest dolaczony do elementów sterujacych (35), a wartosc pierw¬ szej czesci napiecia o czestotliwosci odchylania li¬ nii-w punkcie polaczenia rezystorów (26 i 57) jest wystarczajaca do kluczowania wylaczajacego ste¬ rowanych elementów kluczujacych, wartosc pierw¬ szego sygnalu sterujacego (52) jest wystarczajaca do przelaczenia sterowanych elementów kluczuja¬ cych w stan przewodzenia, wartosc drugiego sy¬ gnalu sterujacego (59) jest wystarczajaca do klu¬ czowania wylaczajacego sterowanych elementów kluczujacych w warunkach wystepowania uszko¬ dzenia, gdy zaniknie napiecie o czestotliwosci od¬ chylania linii do wylaczenia sterowanych elemen¬ tów kluczujacych przed wystapieniem drugiego sygnalu sterujacego. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze drugie elementy kluczujace (61) sa dolaczone do sterowanych elementów kluczujacych maja sciezke prowadzaca dla przewodzenia pradu pracy, gdy drugi sygnal sterujacy (59) wylaczy sterowane ele¬ menty kluczujace (24, 224). 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze elementy tlumiace (62) sa polaczone z drugimi ele¬ mentami kluczujacymi (61). 4. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pradowe elementy czujnikowe (221) sa dolaczone do sterowanych elementów kluczujacych (224) i re¬ aguja na prad pracy dostarczajac sygnalu wylacza¬ lo 15 20 25 35 40 jacego do sterowanych elementów kluczujacych (224), gdy prad pracy przekroczy okreslona war¬ tosc. 5. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze drugie elementy czujnikowe (62) sa dolaczone do drugich elementów kluczujacych (61) dla dostar¬ czenia sygnalu uszkodzenia. 6. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze uklad wylaczajacy (142, 143, 144, 146) jest dolaczo¬ ny do drugich elementów czujnikowych (62). 7. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze uklad wylaczajacy (142, 143, 144, 146) jest dolaczo¬ ny do elementów sterujacych (134) i reaguje na sygnal uszkodzenia. 8. Uklad wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze sygnal wykrycia uszkodzenia zawiera napiecie sprzezenia zwrotnego na elemencie (62) odpowiada¬ jace pradowi plynacemu przez drugie elementy kluczujace (61). 9. Uklad wedlug jednego z zastrz. 1 albo 2 albo 3 albo 5 albo 6 albo 7 albo 8, znamienny tym, ze sterowane elementy kluczujace zawieraja tranzy¬ stor (24), którego obwód kolektor—emiter jest po¬ laczony w szereg ze zródlem napiecia pracy (BH-) i z pierwsza koncówka (VKs). 10. Uklad wedlug jednego z zastrz. 1 albo 2 albo 4, znamienny tym, ze sterowane elementy kluczu¬ jace zawieraja tyrystor wylaczalny (224), którego obwód anoda—katoda jest polaczony szeregowo ze zródlem napiecia pracy (A+) i z pierwsza kon¬ cówka (VKs). , 11. Uklad wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze trzecie elementy kluczujace (223, 325) sa polaczone szeregowo z pojemnosciami (222, 323) i obwodem katoda—bramka tyrystora wylaczalnego. 12. Uklad wedlug zastrz. 10, znamienny tym,, ze -pradowe elementy czujnikowe (221) sa dolaczone do jednej bramki i katody tyrystora wylaczalnego i reaguja na prad pracy. r25 26? -\\ Wr117 506 Fig. 3 Fig. 5 UL «L X T 4Ar ^ -*Vi^ LL" 0.6 V ir (21 2.7n w=#^ (300V)117 506 56 /#. 6. (300) 22?fe £ «*p£ Fig. 7. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL