Przedmiotem wynalazkujest elektryczne zlacze wielostykowe sluzace do zalaczania i rozlaczania polaczen kablowych w cieczach, zwlaszcza w wodzie morskiej na duzych glebokosciach.Stan techniki. W kilku krajach na swiecie m.in. w Stanach Zjednoczonych i Francji produkowane sa specjalne zlacza do rozlaczania w wodzie morskiej na duzych glebokosciach. Na przyklad zlacza amerykan¬ skie posiadaja wtyki w postaci kilku usztywnionych bolców gumowych, na powierzchni których znajduja sie na przemian pierscienie gumowe i metalowe przewodzace prad elektryczny. Pierscienie te sa stykami wtyku.Gniazdo z kolei sklada sie z kilku otworów wykonanych w gumowej podstawie. Rozstaw tych otworów oraz ich srednica odpowiada rozstawowi i srednicy bolców wtyku. Wewnatrz tych otworów znajduja sie styki gniazda zapewniajace polaczenie z metalowymi pierscieniami na bolcach wtyku. W czasie laczenia wtyku z gniazdem bolce wtyku wchodza do otworów gniazda. Konstrukcja taka wymaga duzych gladkosci powierzchni oraz tolerancji wykonania. Mimo tego istnieje mozliwosc przedostania sie wody do zlacza, co powoduje miedzy innymi korozje zestyków.W Polsce zlacz tego typu w ogóle nie produkuje sie ze wzgledów materialowych oraz braku oprzyrzado¬ wania do pras zapewniajacych zadana gladkosc powierzchni gumy oraz tolerancje wykonania.Istota wynalazku. Zlacze wielostykowe wedlug wynalazku zawiera styki wtyku i gniazda osadzone w oddzielnych hermetycznych komorach zamknietych przeponami elastycznymi. Komory te sa wypelnione olejem izolacyjnym. Laczenie styków wtyku i gniazda przebiega w dwóch etapach.W pierwszym etapie nastepuje dokladne zetkniecie sie komory styków wtyku i komory styków gniazda, spomiedzy których wyparta zostanie woda morska.W drugim etapie styki wtyku, wykonane w postaci zaostrzonych bolców, przekluwaja obie przepony, a nastepnie lacza sie ze stykami gniazda.Rozlaczenie odbywa sie w odwrotnej kolejnosci. Po rozlaczeniu wtyku i gniazda olej znajdujacy sie wewnatrz komór nie wycieka na zewnatrz, poniewaz jego cisnienie jest w kazdej chwili równe ciesnieniu otaczajacej wody morskiej dzieki istnieniu przepon elastycznych.W rozwiazaniu wedlug alternatywy tylko styki gniazda znajduja sie w hermetycznej komorze wypelnio¬ nej olejem izolacyjnym i ograniczonej przepona elastyczna. Natomiast wtyk wykonany jest podobnie jak w normalnych zlaczach wielostykowych stosowanych w elektrotechnice, to znaczy styki wtyku wykonane w postaci zaostrzonych bolców sa szczelnie zaprasowane w izolacyjnej obudowie.2 116 493 Po rozlaczeniu wtyku z gniazdem w wodzie morskiej, styki wtyku znajduja sie bezposrednio w wodzie morskiej i musza byc pokryte powloka antykorozyjna. Przy laczeniu wtyku z gniazdem styki wtyku przekluwaja przepone elastyczna komory styków gniazda i calkowicie sie w niej chowaja, a powierzchnia czolowa obudowy izolacyjnej styków wtyku styka sie szczelnie z przepona elastyczna komory gniazda, wypierajac na boki wode morska. Opisane zlacza moga byc rozlaczane w wodzie morskiej pod napieciem na dowolnej glebokosci.Objasnienie figur na rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny wtyku, a fig. 2 przedstawia przekrój poprzeczny gniazda.Przyklad wykonania wynalazku. Styki wtyku 1 osadzone sa w tulei 13, która wspólnie z membrana gumowa 10, obudowa 3, oraz przepona gumowa 5 stanowi komore styków wtyku wypelniona olejem izolacyjnym. Tuleja 13 moze sie swobodnie przesuwac w obudowie 3 powodujac przemieszczanie sie oleju z czesci przedniej do czesci zlacza zamknietej membrana 10. Membrana 10 przymocowana jest do tulei 13 nakretka 9, a do obudowy 3nakretka 12. Membrana 10 zapewnia wyrównywanie sie cisnienia oleju wewnatrz wtyku z cisnieniem otaczajacej wody morskiej, oraz umozliwia swobodne przesuwanie sie tulei 13 w obudowie 3.Gniazdo zawiera obudowe 4, przepone gumowa 6 docisnieta plytka izolacyjna 17, która stanowi jednoczesnie osadzenie styków gniazda 2. Plytka 17 dociskanajest do przepony 6 pierscieniem 18 wkrecanym do obudowy 4. Membrana gumowa 20 docisnieta pierscieniem 19 sluzy do wyrównywania cisnienia oleju z cisnieniem otaczajacej wody morskiej.Laczenie wtyku z gniazdem w wodzie morskiej przebiega w nastepujacej kolejnosci: najpierw zapomoca nakretki 16 dociska sie do siebie przepony gumowe 5 i 6 przez co woda znajdujaca sie miedzy nimi zostaje usunieta na zewnatrz. Mocny docisk przepon 5 i 6 do siebie zapewniajasztywne podkladki izolacyjne 14i 17.Nastepnie przesuwa sie tuleje 13 wtyku w kierunku gniazda, w wyniku czego styki wtyku 1 wykonane w postaci zaostrzonych bolców przekluwaja przepony 5 i 6, a nastepnie lacza sie ze stykami gniazda 2. W koncowej fazie laczenia styków nakretke 11 nakreca sie na gwint obudowy 3. Nakretka 11 zapewnia odpowiednia sile docisku przepon 5 i 6, oraz zabezpiecza zlacze przed ewentualnym rozlaczeniem sie.Rozlaczenie przebiega w odwrotnej kolejnosci. Zlacze wedlug alternatywy posiada gniazdojak przedsta¬ wiono na fig. 2, natomiast wtyk sklada sie tylko z tulei 13, nakretki 11, styków 1 oraz dlawnicy 8. Styki wtyku 1 w stanie rozlaczonym znajduja sie bezposrednio w wodzie morskiej. Nakretka 11 jest powiekszona tak, aby mozna ja bylo nakrecic bezposrednio na gwint obudowy 4 gniazda.Zlacze wedlug wynalazku moze byc zastosowane przy laczeniu instalacji kablowych urzadzen podwod¬ nych, pojazdów, sprzetu nurkowego, oraz wszedzie tam, gdzie istnieje koniecznosc rozlaczania instalacji elektrycznych pod woda.Zastrzezenia patentowe 1. Elektryczne zlacze wielostykowe do zalaczania i rozlaczania wcieczach zwlaszcza w wodzie morskiej, majace wtyk i gniazdo, znamienne tym, ze zarówno styki wtyku (1) wykonane w postaci zaostrzonych bolców, jak i styki gniazda (2) sa umieszczone w hermetycznych komorach (3, 4) zamknietych przeponami elasty¬ cznymi (5, 6) i wypelnionymi ciecza dielektryczna. 2. Elektryczne zlacze wielostykowe do zalaczania i rozlaczania w cieczach, zwlaszcza w wodzie morskiej majace wtyk i gniazdo, znamienne tym, ze posiada styki wtyku (1) wykonane wpostaci zaostrzonych bolców, a tylko styki gniazda (2) umieszczone sa w hermetycznej komorze (4) wypelnionej ciecza dielektryczna i ograniczonej przepona elastyczna (6).116 493 PL