Przedmiotem wynalazku jest zderzak numeryczny, zwlaszcza do nastawiania ruchów posuwisto- zwrotnych narzedzia w gladzarkach do cylindrów.Dotychczas w znanych gladzarkach do cylindrów zakres ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia usta¬ lony jest za pomoca zderzaków mechanicznych oddzialujacych na laczniki drogowe stykowe lub bezstykowe: elektryczne, pneumatyczne, fotoelektryczne, hydrauliczne, w zaleznosci od zastosowanej postaci energii do sterowania i napedu obrabiarki.W znanych rozwiazaniach zderzaki mechaniczne wspólpracujace z wyzej wymienionymi lacznikami drogowymi sa przestawiane recznie i w ten sposób staje sie mozliwe nastawianie zakresu ruchów posuwisto- zwrotnych narzedzia.Wspólna cecha powyzszych rozwiazan jest koniecznosc recznego nastawiania lub przestawiania nasta¬ wionych zderzaków w celu ustalenia lub zmiany zakresu ruchów narzedzia. Czynnosc ta staje sie bardzo uciazliwa lub wymaga specjalnych rozwiazan konstrukcyjnych w przypadku kiedy gladzarka pracuje w ukladzie innym niz poziomy lub kiedy dlugosc obrabianych cylindrów jest znaczna. Uciazliwosc ta ponadto jest potegowana kazdorazowo potrzeba eksperymentalnego ustalenia tego zakresu dla pierwszego obrabia¬ nego cylindra. Wynika z bledów geometrycznych otrzymywanego otworu, powodowanych kinematyka gladzenia dwukierunkowego.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych niedogodnosci przez opracowanie nowej konstrukcji zderzaka numerycznego w gladzarkach do cylindrów.Istota wynalazku polega na tym, ze wraz z narzedziem zamocowanym za pomoca przedluzacza we wrzecionie i wrzecienniku wykonujacym ruchy posuwisto-zwrotne na prowadnicach kolumny ruchy te wykonuje równiez walek ulozyskowany w przystawce przymocowanej do wrzeciennika, na którym z jednej jego strony osadzona jest tarcza toczaca sie praktycznie bez poslizgu po strunie zamocowanej w korpusie kolumny obrabiarki a z drugiej jego strony osadzony jest za pomoca sprzegla nierozlacznego konwertor generujacy wielkosci dyskretne w ilosci odpowiadajacej przebytej drodze przez narzedzie wzgledem korpusu kolumny obrabiarki, które sa jednoczesnie zliczane przez dodawanie lub odejmowanie w liczniku rewersyj- nym i porównywane z dyskretnymi wielkosciami nastawianymi dyskretnie w celu uzyskania sygnalów przesterowania zakresu ruchów jezeli wystapi zgodnosc z nastawianymi wartosciami „a" oraz „r, ustalaja¬ cymi zakres ruchu wprowadzania narzedzia „a" i ruchów posuwisto-zwrotnych J".Przedmiot wynalazku jest objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematyczny przekrój pionowy gladzarki do cylindrów, fig. 2—schemat przek¬ roju w widoku „Wtt, a fig. 3 schemat blokowy dzialania zderzaka numerycznego.2 116 366 W gladza rce wedlug wynalazku wrzeciennik 1 wraz z wrzecionem napedu narzedzia 2 z przedluzaczem 3 wykonuje ruchy posuwisto-zwrotne po kolumnie 4. Z wrzeciennikiem 1 polaczonajest przystawka 5,w której ulozyskowany jest walek 6, na którego jednym koncu osadzona jest tarcza 7, a na drugim koncu sprzeglo nierozlaczne 8 laczace watek 6 z konwertorem 9. Konwertor 9 umozliwia zamiane kata obrotu walka 6 na wielkosci dyskretne.Tarcza 7 wspólpracuje w sposób praktycznie bezposlizgowy ze struna 10 zamocowanajednym koncem na stale a drugim sprezyscie z korpusem kolumny obrabiarki 4. Bezposlizgowosc wspólpracy tarczy 7 ze struna 10 uzyskuje sie za pomoca jednego lub kilku obwiniec struna 10 tarczy 7 i napiecia sprezyny 11 napinajacej strune 10. Rozwiazanie to umozliwia zamiane ruchu prostoliniowego wrzeciennika 1 po kolu¬ mnie 4 na wielkosci dyskretne generowane przez konwertor 9.Zakres ruchów narzedzia w przedmiocie wynalazku ustala sie w sposób dyskretny za pomoca wielopozy- cyjnych przelaczników dekadowych lub tablicy wtykowej. Przez zakres ruchów narzedzia rozumie sie tutaj wymiar „a" i J". Wymiar „a44 dotyczy zakresu ruchu wprowadzania narzedzia do obrabianego otworu ze stalej pozycji poczatkowej narzedzia ijest on zwykle realizowany na mniejszej predkosci posuwowej. Wymiar J" dotyczy zakresu ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia i jest on zwykle uzalezniony od dlugosci obrabianego otworu i jego makrogeometrii.Nastawiane wielkosci dyskretne i we, a dotyczace zakresu ruchów narzedzia, omówionych wyzej, wpro¬ wadzane sa do licznika rewersyjnego, w którym sa porównywane z aktualnymi wielkosciami dyskretnymi ik generowanymi przez konwertor 9. W przypadku pojawienia sia zgodnosci nastawionej wartosci i** oraz aktualnej wartosci ik pojawia sie sygnal przesterowania ip ruchów narzedzia. Zmiana zakresu ruchów narzedzia ogranicza sie wiec do dyskretnej zmiany wartosci i*e -co ogromnie upraszcza dzialanie zwiazane z nastawieniem zakresu ruchów.Zastrzezenie patentowe Zderzak numeryczny, znamienny tym, ze zawiera walek (6) poruszajacy sie, wraz z narzedziem (2) zamocowanym za pomoca przedluzacza (3) we wrzecionie i wrzecienniku (1) wykonujacym ruchy posuwisto- zwrotne na prowadnicach kolumny (4), który to watek (6) jest ulozyskowany w przystawce (5) przymocowa¬ nej do wrzeciennika (1), na którym z jednej jego strony osadzona jest tarcza (7) toczaca sie praktycznie bez poslizgu po strunie (10) zamocowanej w korpusie kolumny obrabiarki (4) a z drugiej jego strony osadzony jest za pomoca sprzegla nierozlacznego (8) konwertor (9) generujacy wielkosci dyskretne w ilosci odpowiada¬ jacej przebytej drodze przez narzedzie wzgledem korpusu kolumny obrabiarki, które sajednoczesnie zliczane przez dodawanie lub odejmowanie w liczniku rewersyjnym i porównywane z dyskretnymi wielkosciami nastawianymi dyskretnie w celu wysylania sygnalów przesterowania zakresu ruchówjezeli wystapi zgodnosc z nastawionymi wartosciami ustalajacymi zakres ruchu wprowadzania narzedzia (a) i ruchów posuwisto- zwrotnych (I).116 366 'li^tirm !£.. rr o o _ '! 1 o — ~l U ~A \\ .. fig. 2 1_ 5 7 ni i ^ 11 fig. I fig. 3 PL