Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie dozujace, zwlaszcza do mikroanalizy chromatograficznej lub elektroforetycznej, znajdujace zastosowanie w pracach naukowych i laboratoryjnych w chemii analitycznej.Urzadzenie sluzy do pobierania i nastepnie wydatkowania dozowanych ilosci badanych roztworów.Dotychczas do analizy chromatograficznej stosowanejest urzadzenie Chropa. Urzadzenie to sklada sie z podstawy, do której przymocowane sa dwa pionowe prety, na których sztywno umocowanajest poprzeczka.Na poprzeczce suwliwie usytuowany jest wózek, który u góry posiada wspornik z dwoma otworami. W otworach tych usytuowane sa suwliwie dwa prety uchwytu do pipet. Wysuw pretów ze wspornika ustalany jest za pomoca sruby dociskowej. Od dolu wózek posiada koncówke z otworem, w którym usytuowana jest listwa, która ustala pionowe polozenie wózka. Obydwa konce listwy sa z kolei na stale przymocowane za pomoca dwóch ramion do poprzeczki. W uchwycie do pipet umocowana jest mikropipeta, na której od góry nalozony jest wezyk, którego drugi koniec podlaczony jest do mechanizmu dozujacego w postaci sruby zaciskajacej waz. Ponadto na podstawie usytuowana jest plytka szklana.Urzadzenie Chropa posiada szereg wad. Ilosci dozowanego plynu nie sa jednakowe, gdyz sruba dociskowa na wezu nie jest w stanie zapewnic odpowiedniej dokladnosci. Nieruchomosc plyty i nieruchosc pipety powoduja koniecznosc regulowania paskami bibuly, aby wyznaczone linie ptartowe lezaly na jednej prostej. Wielkosc arkusza bibuly lub plytki chromatograficznej do techniki dwukierunkowej jest ograni¬ czona rozpietoscia statywu z wózkiem. Konieczne jest równiez uzywanie wylacznie dlugich mikropipet.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji urzadzenia dozujacego, zapewniajacego wysoka jakosc przeprowadzanych prób laboratoryjnych, latwosc nanoszenia prób badanej substancji oraz duzej wydajnosci.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie urzadzenia dozujacego, które poza elastycznym wezem, pipeta, ruchomym stolem i podstawa, sklada sie ponadto z cylindra z tloczkiem i sruby mirometrycznej, polaczonych z koncówka elastycznego weza i trwale zamocowanych do ruchomego stolu, obejmy, wyposazo¬ nej w kanal dostosowany do typoszeregu mikropipet o róznych srednicach oraz w mocujacej pipete srube, umieszczonej wahliwie w wydluzonym otworze ruchomego stolu i mocowanej gwintowym pierscieniem, z ruchomej ustalajacej listwy, zamocowanej suwliwie do podstawy oraz z dwu bocznych scianek, w których zamocowane sa dwie prowadnice, do których zamocowany jest przesuwnie ruchomy stól.2 116135 Urzadzenie dozujace wedlug wynalazku uwidocznione jest w przykladzie wykonania, na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przodu, fig. 2 — w widoku z boku, a fig. 3 — w widoku z góry.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z elastycznego weza 1 zakonczonego najednym koncu pipeta 2 a na drugim koncu cylindrem 3 z tloczkiem 4, polaczonego ze sruba mikrometryczna 5, ruchomego stolu 6 oraz podstawy 7 wyposazonej w dwie boczne scianki 8, w których zamocowane sa dwie prowadnice 20, do których zamocowany jest przesuwnie za pomoca wsporników 21 ruchomy stól 6. Pipeta 2 umieszczona jest w obejmie 9 wyposazonej w kanal 10 dostosowany do typoszeregu mikropipet o róznych srednicach i zamoco¬ wana sruba 11. Cylinder 3 umieszczony jest w obudowie 12 i zamocowany srubami 13. Obudowa 12 polaczona jest trwale z podtrzymka 14. Podtrzymka 14 i obejma 9 polaczone sa z ruchomym stolem 6, przy czym podtrzymka 14jest trwale zamocowana, natomiast obejma 9 umieszczonajest wahliwie w wydluzonym otworze 15 stolu 6 i mocowana gwitnowym pierscieniem 16. Otwór 15 posiada ksztalt prostokata o zaokraglonych narozach, co umozliwia wahadlowe ruchy pipety po odkreceniu gwintowanego pierscienia 16. Sruba mikrometryczna 5 polaczona jest ze stolem 6 za pomoca katowego wspornika 17 i kablaka 18.Podstawa 7 wyposazona jest w ruchoma ustalajaca listwe 19, na której umieszcza sie bibule chromatografi¬ czna. Sciany 2 wykonane sa najkorzystniej z materialu przezroczystego w ksztalcie prostokata z obcietym narozem. Role cylindra 3 z tlokiem 4 moze spelniac strzykawka lekarska.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace. W celu zassania badanej substancji obraca siepokretlo mikrome¬ tru 5 w lewa strone w wyniku czego nastepuje przemieszczenie waleczka mikrometru 5 w tylne polozenie i jednoczesnie nastepuje osiowe wysuwanie tloczka 4 w krancowe polozenie w cylindrze 3. W trakcie przemie¬ szczania sie tloczka 4 w cylindrze 3 w krancowe polozenie, nastepuje podcisnienie w wyniku czego zanurzona koncówka pipety 2 zasysa badana substancje. Zkolei nastepuje unieruchomienie obejmy 9 w otworze 15 stolu 6 oraz ustawienie w zadanym miejscu listwy ustalajacej 19 na podstawie 7 na której umieszczona jest bibula chromatograficzna. Po przygotowaniu urzadzenia dozujacego do badania dokonuje sie obrotu pokretlem mikrometru 5 w prawo, w wyniku czego nastepuje przemieszczanie waleczka mikrometru 5, a nastepnie poosiowe przesuniecie tloczka 4 w cylindrze 3. W wyniku cisnienia badana substancja zostaje dozowana z pipety 2 na bibule chromatograficzna. W celu dozowania badanej próbki ojednakowej objetosci i srednicy na bibule pokrecamy pokretlem mikrometru 5 o jednakowa wielkosc okreslona za pomoca wyskalowanego bebenka mikrometru 5, przy czym nastepne kolejne próbki beda dozowane z pipety 2 na coraz to inne miejsce bibuly w wyniku skokowego przemieszczenia ruchomego stolu 6 wraz z pipeta 2 po kazdym kolejnym dozowaniu próbki.Urzadzenie dozujace pozwala na szybki pobór cieczy w trakcie badan dzieki konstrukcji i sposobowi usytuowania obejmy 9, które umozliwiaja przemieszczenie poprzeczne wzdluz osi stolu 6, katowe wychylenie poprzeczne pipety 2 oraz mocowanie calego typoszeregu mikropipet o róznych srednicach. Konstrukcja urzadzenia dozujacego pozwala ponadto na swobodne i latwe przemieszczanie stolu 6 wzdluz urzadzenia dzieki konstrukcji prowadnic 20 oraz wsporników 21 wzdluz stolika oraz zmienne usytuowanie plyt chroma¬ tograficznych na podstawie 7 urzadzenia na przesuwnej ustalajacej listwie 19 w poprzek urzadzenia.Zaleta urzadzenia dozujacego jest latwosc nanoszenia prób badanej substancji, duza wydajnosc urza¬ dzenia oraz lepsza jakosc przeprowadzonych prób laboratoryjnych. Ponadto do zalet urzadzenia nalezy prosta i tania konstrukcja umozliwiajaca równe nakroplenie badanego roztworu punktowo i preparatywnie oraz zapewniajaca ruch posuwisty mikropipety nad bibula czy plytka chromatograficzna oraz wymiane mikropipet na regulowanej wysokosci. Urzadzenie to moze byc stosowane w chemii, medycynie i biologii, gdzie konieczne jest dozowanie mikroilosci cieczy.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie dozujace, zwlaszcza do mikroanalizy chromatograficznej i elektroforetycznej, skladajace sie z elastycznego weza, pipety, ruchomego stolu i podstawy, znamienne tym, ze ponadto sklada sie z cylindra (3) z tloczkiem (4) i sruby mikrometrycznej (5) polaczonych z koncówka elastycznego weza (1) i trwale zamocowanych do ruchomego stolu (6), obejmy (9) wyposazonej w kanal (10) dostosowany do typoszeregu mikropipet o róznych srednicach oraz w mocujaca pipete (2) srube (11) umieszczona wahliwie w wydluzonym otworze (15) ruchomego stolu (6) i mocowana gwintowanym pierscieniem (16), z ruchomej ustalajacej listwy (19), zamocowanej suwliwie do podstawy (7) oraz z dwu bocznych scianek (8), w których zamocowane sa dwie prowadnice (20), do których zamocowany jest przesuwnie ruchomy stól (6).116135 PL