Do lokomotyw i wagonów silnikowych, w których sila napedna zapomoca kól ze¬ batych przenosi sie od silnika, przymoco¬ wanego do ostojnicy na kola pociagowe, proponowano juz stosowanie tulei, otacza¬ jacej os napedna i polaczonej z jednej strony z przekladnia zebata, z drugiej zas — z osia napedna, przyczem urzadze¬ nie to pozwalalo na odchylenie osi naped- nej wzgledem walu przekladni zebatej.Wynalazek dotyczy urzadzenia, umozli¬ wiajacego przeniesienie ruchu za posred¬ nictwem przekladni zebatej na kola pocia¬ gowe i polega na tern, iz ruchome polacze¬ nie pomiedzy wspomniana tuleja a prze¬ kladnia zebata, wzglednie pomiedzy tule¬ ja a osia napedna, uskutecznia sie zapo¬ moca podluznych laczników w rodzaju pretów, polaczonych przegubowo zarówno ze wspomniana tuleja, jak i z osia naped¬ na lub z osia przekladni zebatej, przyczem sila przenosi sie pomiedzy czesciami (z któremi wspomniane laczniki polaczone sa przegubowo) wzdluz tych laczników.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój czesci dol¬ nej przekladni zebatej lokomotywy; fig. 2 — rzut boczny czesci przekladni, przed¬ stawionej na fig. 1, przyczem czesc kola napednego jest odcieta; fig. 3 —¦ odmiane wykonania przegubów podporowych wwiekszej sikali; fig, 4 — inna odmiane wy¬ konania przegubów lacznie z przynalezne- ml czesciami; fig. 5—*$bden koniec przegu¬ bu padporowegó w sk&li wiekszej.W przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na fig. 1 i 2 turbina (niepokazana na rysunku) polaczona jest zapomoca kól ze¬ batych z kolami zebatemi 1, zamocowane- mi na osi 2. Na tej samej osi 2 zaklinowany jest szeroki podwójny tryb 3, zazebiajacy sie z najwolniej podczas pracy obracaja- cem sie podwójnem kolem zebatem 4.Kolo to zaklinowane jest na osi wydrazo¬ nej 5, otaczajacej os napedna 6, na której sa zamocowane kola napedne 7, przeno¬ szace ewentualnie ruch zapomoca wiaza- rów na kola sprzezone. Pomiedzy osia kól zebatych 5 a osia napedna 6 miesci sie tu¬ leja stozkowata 8, polaczona ruchomo z jednej strony z osia 5, z drugiej zas — z jednem kolem pociagowem 7.Kazde takie sprzeglo stanowi, zgodnie z wynalazkiem, w przedstawionym przy¬ kladzie wykonania dwa trójszprychowe kola 9, 10 wzglednie 11, 12, przesuniete w kierunku obwodu wzgledem siebie w ten sposób, aby koniec ramienia jednego kola znajdowal sie pomiedzy koncami ramion drugiego kola. Pomiedzy kazdem ramie¬ niem pierwszego kola a ramieniem drugie¬ go kola miesci sie lacznik przegubowy 13, siegajacy w wydrazenia ramion. Trzy z tych laczników sa przeznaczone do prze¬ noszenia sily napednej przy ruchu w jed¬ nym kierunku (naprzód), zas pozostale — do przenoszenia sily przy ruchu w kierun¬ ku odwrotnym (wstecz).W sprzegle, przedstawionem po stronie lewej fig. 1, kolo 9 i tuleja 8 stanowia jed¬ na calosc, kolo zas 10 jest zaklinowane na osi 5. Przy takiem Sprzezeniu laczniki prze¬ gubowe 13 opieraja sie z jednej strony o czesc zimocowana z tuleja 8, mianowicie o kolo 9, z drugiej zas strony o czesc zmo- cowana z osia 5, mianowicie o kolo 10.W sprzegle przedstawionem po stronie pra¬ wej fig. 1 kolo 11 umocowane jest na tu- lei 8, kolo zas 12 i kolo napedne 7 stano¬ wia jedna calosc i sa wykonane w ten sposób, iz ramiona kola napednego 7 sa zaopatrzone w czesci odpowiadajace kon¬ com ramion kola 12. Przy takiem zatem sprzegle, laczniki 13 opieraja sie z jednej strony o kolo //, zmocowane z tuleja 8, z drugiej zas strony o czesci zmocowane z kolem napednem 7.W przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na fig. 1 i 2, kazdy lacznik prze¬ gubowy stanowi rurke 14 rozfrezowana ina kazdym koncu. W konce rurki wstawione sa zakonczenia 15, wykonane z twardego materjalu, np. ze stali hartowanej, i zao¬ patrzone w glówki 16 o kulistej powierzch¬ ni zewnetrznej. Kazdy koniec ramion 9', 10', IV, 12* posiada dwa, najpraktyczniej walcowe otwory, w których sa osadzone zakonczenia 15 laczników przegubowych 13; prócz tego kazdy koniec ramion 9* — 12* jest zaopatrzony w wyzlobienie 17, po¬ siadajace w przekroju prostopadlym do o- si kola np. 9 ksztalt stozka scietego, zwró¬ conego podstawa mniejsza do wnetrza (fig. 2 i 3). Koniec zewnetrzny kazdego ra¬ mienia 9', 10', IV, 12* posiada w przekroju osiowym ksztalt litery U (fig. 1). W gniezdzie 17 jest umieszczony klocek 18, zaopatrzony w wydrazenia, w które wsta¬ wia sie krazki 19 z bardzo twardego ma¬ terjalu, np. ze stali hartowanej, sluzace jako lozyska oporowe dla zakonczen 15 laczników przegubowych 13. Klocek 18 zamocowuje sie sruba 20 z nakretka 21 (fig. 1); Poniewaz zakonczenia 15 laczmików 13 i krazki oporowe 19 stanowia czesci od¬ dzielne, otrzymuje sie zatem te dogodnosc, iz czesci scierajace sie mozna z latwoscia wymieniac, przyczem moga one byc wy¬ konane z materjalu bardzo twardego.W przykladzie wykonania przedsta¬ wionym na fig. 3 laczniki sa wykonane z jednego kawalka i zaopatrzone na kazdym — 2 —koncu w glówke 16, plasko zakonczona; powierzchnie zas zewnetrzne 19a krazków oporowych 19, wstawionych w klocek 18, sa wypukle i kuliste.Niezaleznie od tego czy laczniki prze¬ gubowe 13, czy tez krazki oporowe 19 zao¬ patrzone sa w powierzchnie kuliste, po¬ wierzchnie te winny posiadac taki ksztalt, aby przy wychylaniu laczników 13 z polo¬ zenia zwyklego mogla powstac pewna sila przeciwdzialajaca. Naprzyklad w odmia¬ nie wedlug fig. 1 i 2 promien powierzchni kulistej 19a powinien byc wiekszy od po¬ lowy dlugosci lacznika przegubowego 13.Prócz tego powierzchnie 19a moga posia¬ dac taki ksztalt, aby nie powstawal po¬ slizg pomiedzy glówkami 16 laczników 13 a krazkami oporowemi 19 i azeby umozli¬ wialy one wzajemne toczenie sie tych cze¬ sci.Podczas zmiany polozenia przekladni zebatej wzgledem kól napednych tuleja 8 zajmie polozenie ukosne wzgledem osi na¬ pednej 6 i osi 5. Powstanie ukladu podob¬ nego umozliwia opisane powyzej polacze¬ nie sprzeglowe, gdyz kazde z kól 9, 10, 11, 12 kazdego z tych urzadzen moze zajac po¬ lozenie ukosne wzgledem pierwotnego po¬ lozenia. Przy tern poszczególne laczniki przegubowe 13 obróca sie, wychodzac ze wspólnej plaszczyzny, w której sie znaj¬ dowaly przy zwyklem polozeniu ukladu przegubowego. Jezeli z jakiejkolwiek przyczyny, np. gdy na styku szyn kolo prawe napedne 7 podniesie sie, wywolujac ukosne polozenie osi napednej 6, wówczas oba kola 9, 10 lewego sprzegla zajma wzgledem siebie polozenie ukosne, czyli plaszczyzny ich utworza ze soba pewien kat, a laczniki przegubowe 13 zajma od¬ powiednie do tego polozenie.Laczniki 13 umozliwiaja równiez prze¬ suwanie osiowe pomiedzy tuleja 8, osia napedna 6 i osia kól zebatych 5. Przy od¬ chyleniu sie osi napednej 6 wzgledem osi kól zebatych 5 o pewien kat, tuleja 8 od¬ chyli sie tylko o polowe wielkosci przesu¬ niecia osi napednej 6.Na fig. 4 cyfry 9 i 10 oznaczaja czesci zmocowane z tuleja 8 i z osia napedna, w postaci np. kól, zapomoca których sila na¬ pedna przenosi sie przy pomocy laczni¬ ków 30, 31, 34. Kola 9, 10 posiadaja, jak popnzednio, klocki 18, zmocowane z niemi sworzniami 20. W tym przykladzie wyko¬ nania polaczenie przegubowe sklada sie z preta 30 o wymiarach nieco wiekszych, po¬ miedzy którym a klódkami 18 umieszczono kilka krazków 31 w ksztalcie soczewek.Krazki 31 i pret 30 posiadaja po¬ wierzchnie kuliste 30a, 31a; rozmaite cze¬ sci skladowe utrzymuja sie W zespole i sa prowadzone zapomoca pierscieni 32 i 33, otaczajacych krazki 31, przyczem te pier¬ scienie posiadaja taki ksztalt, iz umozli¬ wiaja toczenie sie jednych czesci po dru¬ gich. Takie polaczenie czesci mozna wyko¬ nac, oczywiscie, równiez w inny sposób, np. przy pomocy szeregu pierscieni. Oba konce lacznika przegubowego 30, 31 sa zaopatrzone w krazki 34, z jednej strony plaskie i osadzone w czesciach 35, prowa¬ dzonych w pierscieniach 36, w kierunku promieni kól 9 i 10.Fig. 5 dokladnie uwidacznia sposób u- urzadzenia pierscieni 32 i 33.Urzadzenie laczników wedlug tego przykladu wykonania jest wlasciwsze od sposobu wykonania uwidocznionego na fig. 1 do 3. Uzyskuje sie np. dzieki temu mniej¬ sze toczenie sie pomiedzy powierzchniami kulistemi, poniewaz ruch calkowity roz¬ klada sie na kilka powierzchni, odpowied¬ nio do ilosci krazków.Powierzchnie (najpraktyczniej) kuliste 19a, 30a, 31a mozna wykonac o promie¬ niu wiekszym, w celu mianowicie uzyska¬ nia z jednej strony wiekszej powierzchni oporowej, z drugiej zas strony wiekszej sily przeciwdzialajacej podczas odchyla¬ nia od kierunku normalnego. Nadajac pro¬ mieniom krzywizny tych powierzchni, — 3 —skierowanym w rózne strony rozmaite wartosci, uzyskuje sie rozmaite sily przeciwdzialajace, zaleznie od kierun¬ ku odchylenia lacznika 13, 30, 31, 34.Dzieki wiekszej ilosci zastosowanych kraz¬ ków 31 wzrasta .sprezystosc lacznika prze¬ gubowego 30, 31, 34 wzdluz osi, poniewaz sila przenoszona zapomoca lacznika tego dziala na wieksza ilosc powierzchni.Przez odpowiedni dobór wymiarów pierscieni (w opisanym powyzej przykla¬ dzie wykonania pierscienia 32 i 33), lacza¬ cych poszczególne czesci, pierscienie te mozna równiez spozytkowac do wymierze¬ nia odchylenia laczników 30, 31, 34. PL