Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wyz¬ naczania odleglosci przy pomiarach hydrograficz¬ nych prowadzonych z obiektu plywajacego.Znane sa urzadzenia do wyznaczania odleglosci podczas pomiarów hydrograficznych, które wyko¬ rzystuja dalmierze radiowe do wyznaczania pred¬ kosci lodzi w kierunku punktu brzegowego i pro¬ porcjonalnie do wyznaczonej predkosci steruja predkoscia przesuwu tasmy w rejestratorze wyni¬ ków. Urzadzenia takie musza zawierac specjalne typy rejestratorów o sterowanym przesuwie tasmy.Znane sa dalmierze mikrofalowe, które sluza do precyzyjnego pomiaru odleglosci. Skladaja sie one ze stacji glównej i stacji pomocniczej umieszczo¬ nych na koncach mierzonych odcinków odleglosci.Stacja glówna dalmierza mikrofalowego posiada nadajnik, którego sygnal modulowany jest czestotli¬ woscia wzorcowa z generatora kwarcowego oraz odbiornik, którego wyjscie polaczone jest z pierw¬ szym demodulatorem. Stacja pomocnicza równiez zawiera nadajnik, którego sygnal jest modulowany z generatora kwarcowego i odbiornik, który po¬ laczony jest z demodulatorem wytwarzajacym syg¬ nal o czestotliwosci bedacej róznica czestotliwosci wzorcowych obu stacji dalmierza. Wyjscie tego de¬ modulatora polaczone jest z nadajnikiem poprzez modulator czestotliwosci podnosnej. Czestotliwosc podnosna transmitowana jest w odbiorniku stacji glównej, a sygnal modulujacy wydzielany jest w drugim demodulatorze. Wyjscia obydwu demodula- 10 19 20 30 torów stacji glównej polaczone sa z wejsciami fazo- mierza, który sluzy do pomiaru róznicy faz syg¬ nalów wydzielanych w obydwu demodulatorach.Róznica faz jest proporcjonalna do przyrostu od¬ leglosci.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym, ze zawiera oho dalmierz mikrofalowy, którego stacja glówna umieszczona jest na obiekcie plywa¬ jacym, a stacja pomocnicza umieszczona jest na brzegu oraz uklad, który sluzy do zapisu na tasmie rejestratora wyników pomiaru glebokosci dna dla scisle okreslonych odcinków drogi przebytej przez stacje glówna. Odcinki te okreslane sa przez im¬ pulsy podawane na wejscie rejestratora. W tym celu wyjscia pierwszego i drugiego demodulatora stacji glównej, z których pierwszy wytwarza sygnal czestotliwosci bedacej róznica czestotliwosci wzor¬ cowych obu stacji, natomiast drugi pobiera sygnal retransmitowany ze stacji pomocniczej, polaczone sa z dwoma wejsciami elementu logicznego sumy wylacznej. Wyjscie tego elementu logicznego sumy wylacznej polaczone jest poprzez pierwszy uklad calkujacy z ukladem porównujacym. Drugie wej¬ scie ukladu porównujacego polaczone jest poprzez drugi uklad calkujacy z ukladem ksztaltujacym impulsy prostokatne o wypelnieniu równym do¬ kladnie 1/2. Wyjscie ukladu porównujacego pola¬ czone jest poprzez impulsator z rejestratorem. wT chwili zrównania sie napiec podawanych na wejscie ukladu porównujacego, co odpowiada scisle 115 8073 115 807 4 okreslonym odcinkom drogi przebytej przez stacje glówna urzadzenia, impulsator przesyla impuls na wejscie rejestratora, który zapisuje to na tasmie.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia skalo¬ wanie odleglosciowe wyników pomiarów hydro¬ graficznych, rejestrowanych na dowolnym rejestra¬ torze przy zastosowaniu echosond produkcji seryj¬ nej. Urzadzenie to ponadto pozwala na dokladny pomiar odleglosci pomiedzy obiektem plywajacym, na którym prowadzone sa pomiary, a wybranym punktem na brzegu. Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schemat blokowy urza¬ dzenia do wyznaczania odleglosci przy pomiarach hydrograficznych.Dalmierz mikrofalowy posiada stacje glówna SG umieszczona na obiekcie plywajacym i stacje po¬ mocnicza SP umieszczona na brzegu. Pomiary wy¬ konywane sa na stacji glównej, natomiast stacja pomocnicza spelnia role stacji retransmitujacej.Nadajnik N w kazdej ze stacji urzadzenia wy¬ syla, poprzez anteny A, fale elektromagnetyczne zakresu mikrofalowego modulowane sygnalem o czestotliwosci wzorcowej i podawane na wejscie nadajnika z wyjscia generatora kwarcowego G.W odbiorniku O kazdej ze stacji urzadzenia odbie¬ rana jest czesc sygnalu pochodzacego z nadajnika wlasnego oraz sygnal przechodzacy z nadajnika stacji wspólpracujacej. Odbiornik O kazdej ze stacji polaczony jest z demodulatorem pierwszym Dl wytwarzajacym na wyjsciu sygnaly o czestotli¬ wosci bedacej róznica czestotliwosci wzorcowych.Sygnal ten w stacji pomocniczej przesylany jest zwrotnie poprzez modulator czestotliwosci podnos - nej M do stacji glównej SG i przekazywany na wejscie dfugiego demodulatora D2, który podla¬ czony jest do drugiego wyjscia odbiornika. Sygnaly uzyskiwane z obu demodulatorów Dl i D2 stacji glównej SG podawane sa na wejscie fazomierza cyfrowego F. Przesuniecie fazy miedzy sygnalami z obu demodulatorów stacji glównej, wskazywane przez fazomierz F, jest proporcjonalne do odleg¬ losci miedzy nieruchomymi stacjami i zalezne od czestotliwosci sygnalów wzorcowych.W celu uzyskania impulsów okreslajacych na tasmie rejestratora jednostkowe przyrosty odleg¬ losci miedzy obu stacjami urzadzenia, wyjscia de¬ modulatorów Dl i D2 stacji glównej ponadto po¬ laczone sa z wejsciami elementu logicznego sumy wylacznej E, wykonujacego operacje sumowania wylacznego. Tak uzyskany przebieg podawany jest na wejscie pierwszego ukladu calkujacego Cl, gdzie jest usredniany, a nastepnie podawany jest na uklad porównujacy K, na którego drugie wejscie podawany jest, poprzez drugi uklad calkujacy C2, usredniony przebieg prostokatny, o wypelnieniu równym dokladnie 1/2, otrzymywany z wyjscia elementu logicznego P ksztaltujacego impulsy prostokatne. Element logiczny sumy wylacznej E i element logiczny P ksztaltujacy impulsy prosto¬ katne znajduja sie w tym samym ukladzie scalo¬ nym.W chwili gdy porównywane usrednione napiecia sa równe, z ukladu porównujacego K podawany jest sygnal do impulsatora I, który wytwarza im¬ puls podawany na wejscie rejestratora R, gdzie jest rejestrowany na tasmie rejestrujacej. Chwila generacji impulsu w impulsatorze I jest wiec za¬ lezna tylko od przesuniecia fazy pomiedzy przebie¬ gami uzyskiwanymi w demodulatorach Dl i D2, nie zalezy natomiast od parametrów zewnetrznych, takich jak temperatura, czy napiecie zasilajace.Urzadzenie moze równiez spelniac funkcje dal¬ mierza przy pomiarach odleglosci podczas prowa¬ dzenia pomocniczych prac geodezyjnych na brze¬ gach badanych zbiorników wodnych.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do wyznaczania odleglosci, przy po¬ miarach hydrograficznych, zawierajace dalmierz mikrofalowy, skladajacy sie ze stacji glównej umieszczonej na obiekcie plywajacym i stacji po¬ mocniczej umieszczonej na brzegu, które to stacje posiadaja nadajnik, wytwarzajacy sygnal zmodu¬ lowany sygnalem podanym na jego wejscie przez generator kwarcowy czestotliwosci wzorcowych i odbiornik, którego wyjscie polaczone jest z pierw¬ szym demodulatorem, wytwarzajacym sygnal o cze¬ stotliwosci bedacej róznica czestotliwosci wzorco¬ wych obu stacji, przy czym wyjscie tego demodu¬ latora na stacji pomocniczej polaczone jest z na¬ dajnikiem poprzez modulator czestotliwosci pod- nosnej, natomiast wyjscie pierwszego demodula¬ tora stacji glównej polaczone jest z pierwszym wejsciem fazomierza cyfrowego, którego drugie wejscie polaczone jest z drugim wyjsciem odbior¬ nika poprzez drugi demodulator, który pobiera z odbiornika sygnal retransmitowany ze stacji po¬ mocniczej, znamienne tym, ze wyjscia obu demo¬ dulatorów (Dl i D2) stacji glównej polaczone sa ponadto do wejsc elementu logicznego sumy wy¬ lacznej (E), polaczonej poprzez pierwszy uklad cal¬ kujacy (Cl) z wejsciem ukladu porównujacego (K), którego drugie wejscie polaczone jest, poprzez drugi uklad calkujacy (C2), z ukladem ksztaltuja¬ cym impulsy prostokatne (P), natomiast wyjscie ukladu porównujacego (K) polaczone jest poprzez impulsator (I) z ukladem rejestrujacym (R). 10 15 20 20 35 40 45115 807 1 f t~: tj HKKn |~6~| 56 ~P~| s K | ' 1 1 ' !SP Je —nn R PL