Przedmiotem wynalazku jest górniczy aparat za¬ plonowy do odpalania materialów wybuchowych w czasie eksploatacji metoda strzalowa.Znane sa elektryczne aparaty zaplonowe do od¬ palania materialów wybuchowych, bedace zró¬ dlem energii inicjujacej w pierwszej fazie zadzia¬ lania zapalnika, a nastepnie calego naboju. Pro¬ wadzenie prac górniczych metoda strzalowa jest nadal szeroko stosowane w górnictwie, gdyz w pewnych warunkach stosowania maszyn jest nie¬ mozliwe lub nie ekonomiczne.Jak wiadomo, przepisy górnicze bardzo precy¬ zyjnie okreslaja sposób postepowania w czasie prowadzenia robót strzalowych a wiec rozmiesz¬ czenie nabojów, dlugosc przewodu zasilajacego oraz odleglosc zalogi od miejsca prowadzenia prac w chwili odpalania naboi oraz postepowania ze sprzetem strzalowym.Praktyka górnicza zna jednak wiele przypad¬ ków, kiedy to wskutek zlej lokalizacji, w stosun¬ ku do frontu prac, aparatu zaplonowego, zaloga znajdowala sie za blisko frontu prac co bylo przy¬ czyna wielu wypadków. Ponadto sam aparat za¬ plonowy podlega bardzo scislej kontroli co do sy¬ stemu wydawania, zdawania i transportu i tylko osoba uprawniona moze posiadac aparat. Nie ist¬ nieje wiec mozliwosc poslugiwania sie sluzba po¬ mocnicza co niejednokrotnie utrudnia organizacje prac.Górniczy aparat zaplonowy wedlug wynalazku 15 20 25 20 zbudowany na bazie znanych aparatów zaplono¬ wych dowolnego typu o niezmienionej charaktery¬ styce, sklada sie z dwóch zespolów: podzespolu za¬ plonowego oraz pojemnika inicjujacego.W aparacie zaplonowym wedlug wynalazku po¬ miedzy zródlem pradu a przetwornica zabudowa¬ no równolegle dwa zestyki normalnie otwarte ste¬ rowane magnesem oraz równolegle dwa zestyki normalnie otwarte pomiedzy kondensatorem a za¬ ciskami wyjsciowymi aparatu, równiez sterowane magnesem. W tej sytuacji niemozliwa jest praca podzespolu zaplonowego jak dlugo otwarte sa ze styki w obwodzie zasilania oraz wyladowania.W pojemniku inicjujacym osadzone sa magnesy rozmieszczone tak, ze ich pole magnetyczne obej¬ muje swym dzialaniem poszczególne zestyki. Z chwila wiec umieszczenia podzespolu zaplonowe¬ go w pojemniku inicjujacym nastapi zwarcie ze¬ styków i aparat zaplonowy jest gotowy do pracy.W ten sposób mozna z góry narzucic lokalizacje aparatu zaplonowego w stosunku do miejsca pro¬ wadzenia prac strzalowych oraz uniemozliwia sie wykorzystania aparatu przez osoby nie uprawnio¬ ne do prowadzenia robót strzalowych, a tym sa¬ mym istnieje mozliwosc powierzania jego trans¬ portu osobom trzecim.Górniczy aparat wedlug wynalazku przedstawio¬ ny jest w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku, którego fig. 1 przedstawia schemat przy¬ kladowego aparatu zaplonowego, a fig. 2 — zespól 115 705115 705 aparatu zaplonowego i pojemnika inicjujacego w widoku perspektywicznym.W obwód zasilania transformatorowej przetwor¬ nicy 1 zaplonowego podzespolu 9 wlaczono rów¬ nolegle pare kontaktronowych przelaczników 2 normalnie otwartych. Podobnie w obwód rozlado¬ wania kondensatora 3, a wiec w obwód wyjsciowy zapalarki wlaczono równiez równolegle pare kon¬ taktronowych przelaczników 4. W ten sposób od¬ cieto równoczesnie przetwornice 1 od zródla 5 za¬ silania i kondensator 3 od wyjsciowych zacisków 6 zapalarki.Celem naladowania kondensatora 3 a wiec przy¬ gotowania zapalarki do pracy, niezbednym jest równoczesne wysterowanie zestyków przelaczni¬ ków 2 i 4 za pomoca magnesów 7. Magnesy 7 praktycznie umieszczone sa wewnatrz inicjujacego pojemnika 8 i sa rozmieszczone w nim tak, ze wspóldzialaja z przelacznikami 2 i 4 osadzonymi w zaplonowym podzespole 9.Wewnetrzna komora pojemnika 8 jest swym ksztaltem przystosowana do zewnetrznego ksztal¬ tu zaplonowego podzespolu 9. Tak wiec przez wlo¬ zenie zaplonowego podzespolu 9 do pojemnika 8 powoduje zwarcie zestyków przelaczników 2 i 4 a tym samym mozliwa jest praca aparatu zaplono¬ wego. Zewnetrzny ksztalt pojemnika 8 jest dowol¬ ny i jest on zaczepami 10 mocowany w okreslo¬ nym miejscu jako staly zespól uzbrojenia zaple¬ cza frontu prowadzonych robót strzalowych.Komora pojemnika 8 zamykana jest klapa 11 z zamkiem celem uniemozliwienia korzystania z nie¬ go przez osoby nieupowaznione a bedace aktual¬ nie w posiadaniu aparatu zaplonowego.Praktycznie zadanie to mozna by zrealizowac za pomoca jednego przelacznika wlaczonego jak prze¬ laczniki 2 lub 4, lecz istnialaby wtedy mozliwosc uruchomienia zasadniczego zaplonowego podzespo¬ lu 9- przez osoby nieupowaznione za pomoca ma¬ gnesu trwalego. Celem wyeliminowania tej mozli¬ wosci zwielokrotniono w aparacie wedlug wyna¬ lazku ilosc przelaczników a ponadto przelaczniki 2 i 4 sa przestrzennie róznie ukierunkowane tak, 5 ze niemozliwe jest ich przelaczenie w jednorod¬ nym polu magnetycznym. Tak wiec praktycznie magnesy 7 osadzone w pojemniku 8 tworza swym ukladem klucz przelaczajacy przelaczniki 2 i 4 równoczesnie. 10 Zastrzezenia patentowe 1. Górniczy aparat zaplonowy do odpalania ma¬ terialów wybuchowych, skladajacy sie ze zródla 15 pradu, przetwornicy oraz kondensatora, którego prad rozladowania podawany jest na zaciski wyj¬ sciowe, a calosc znajduje sie w hermetycznej obu¬ dowie, znamienny tym, ze znany podzespól zaplo¬ nowy (9) ma w obwodach wewnetrznych zabudo- 20 wy co najmniej jeden znany kontaktronowy prze¬ lacznik (2, 4) normalnie otwarty a magnes (7) przelaczajacy styki przelacznika (2, 4) osadzony jest w inicjujacym pojemniku (8), którego we¬ wnetrzna komora ma ksztalt odpowiedni do ze- 25 wnetrznego ksztaltu zaplonowego podzespolu (9, przy czym magnes (7) osadzony w pojemniku (8) wspólpracuje z kontaktronowym przelacznikiem (2, 4) z chwila osadzenia podzespolu (9) wewnatrz po¬ jemnika (8). 30 2. Górniczy aparat zaplonowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przelaczniki (2, 4) zaplonowe¬ go podzespolu (9) sa róznie ukierunkowane, a ma¬ gnesy (7) pojemnika (8) sa ulozone odpowiednio do ulozenia przelaczników podzespolu (9). 35 3. Górniczy aparat zaplonowy wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze pojemnik (8) ma ze¬ wnetrzne zaczepy (10) do umocowania go oraz ma zewnetrzna klape (11) zamykajaca wewnetrzna ko¬ more pojemnika (8).115 705 Fig 1 Fig. 2 PL