Przedmiotem wynalazku jest sposób podzialu dzialki podstawowej, znajdujacy zastosowanie w urzadze¬ niach pomiarowych z cyfrowym odczytem wyniku pomiaru.Ze zgloszenia wynalazku nrP-202822 znany jest sposób podzialu dzialki podstawowej, w którym dla zwiekszenia dokladnosci odczytu ponizej jednej dzialki podstawowej w przyrzadzie ustawia sie szereg detekto¬ rów odczytujacych poszczególne kreski podzielni, przy czym odstep miedzy osiami detektorów jest rózny od odstepu kresek podzielni, jednak taki, ze pozwala na podzial dzialki podstawowej na liczbe czesci równa liczbie dodanych detektorów. Wada takiego sposobu jest koniecznosc skonstruowania przyrzadu wyposazonego w znaczna liczbe detektorów, które musza byc ustawione z duza dokladnoscia, trudna do uzyskania w praktyce.Znane sa równiez sposoby podzialu dzialki podstawowej dokonywane poprzez odczyt ze skali na przemian ciemnydi ijasnych, o równych sobie szerokosciach dzialek. Podzial dzialki podstawowej nastepuje przez okre¬ slenie ilosci swiatla przechodzacego przez skale i padajacego na detekcyjny obszar fotoczuly, którego szerokosc jest równa szerokosci dzialki podstawowej. Wada takiego sposobu jest stosunkowo mala krotnosc podzialu (bialkipodstawowej, zwykle zawierajaca sie w granicach od 2 do 6 czesci.Istote wynalazku stanowi sposób podzialu dzialki podstawowej zapisanej na sciezce podzialowej naniesio¬ nej na ruchomym nosniku polegajacy na tym, ze impulsy ze sciezki podzialowej, synchroniczne z podwielokrot- noscia czestotliwosci generatora wzorcowego, sa zliczane przez licznik jako impulsy podzialki zgrubnej, nato¬ miast impulsy z generatora wzorcowego w obrebie kolejnych dzialek podzielni sa zliczane jako wielkosci dzielace dzialke podstawowa na okreslona liczbe czesci.Krotnosc podzialu dzialki podstawowej jest wyznaczana stosunkiem czestotliwosci impulsów odczytywa¬ nych ze sciezki podzialowej. Zastosowanie sposobu wedlug wynalazku pozwala na wielokrotne zwiekszenie dokladnosci wskazan przyrzadów z cyfrowym odczytem wyniku pomiaru.Sposób wedlug wynalazku wyjasnia blizej rysunek, na którym pokazano uklad z magnetycznym zapisem sciezki podzialowej umozliwiajacy dynamiczny pomiar katów.Uklad umozliwiajacy podzial dzialki podstawowej w przyrzadzie pomiarowym sklada sie z kilku wzajem¬ nie powiazanych torów.Sa to:2 115468 — tor synchronizacji obrotów, zawierajacy wzorcowy generator 1 impulsów, który wytwarza ciag impulsów o czestotliwosci N razy wiekszej, na przyklad N=100, niz czestotliwosc impulsów odczytywanych ze sciezki podzialowej 2 naniesionej na wirujacym kregu 3, licznik modulo N 4, uklad porównujacy 5 oraz uklad sterowa¬ nia 6 silnikiem 7, który napedza wirujacy krag 3, — tor odczytu/impulsów ze sciezki podzialowej 2, zawierajacy glowice 8 odczytujaca, wzmacniacz odczytu 9 impulsów ze sciezki podzialowej 2 oraz uklad formujacy 10, — tor odczytu impulsu poczatku liczenia, zawierajacy glowice 11 odczytujaca impuls poczatku liczenia ze sciezki 12 naniesionej na wirujacym kregu 3, wzmacniacz odczytu 13 impulsu poczatku liczenia oraz uklad formujacy 14, — tor odczytu impulsu konca liczenia, zawierajacy glowice 15 odczytujaca impuls konca liczenia ze sciezki 16 naniesionej na wirujacym kregu 3, wzmacniacz odczytu 17 impulsu konca liczenia oraz uklad formujacy 18, — tor licznika, zawierajacy uklad sterowania 19 wyposazony w przelacznik 20, licznik modulo N 21, deko¬ der 22 polaczony z koncowa czescia wyswietlacza 23 wyswietlajaca wynik podzialu dzialki podstawowej, — tor licznika zgrubnego, zawierajacy licznik 24 oraz detektor 25 polaczony z czescia wyswietlacza 23 wyswietlajaca wynik zliczania liczby dzialek podstawowych.Impuls poczatku liczenia odczytany przez glowice 11 ze sciezki 12, wzmocniony we wzmacniaczu odczytu 13 i uformowany w ukladzie formujacym 14, jest przekazywany do ukladu sterowania 19, który steruje liczni¬ kiem 21 i inicjuje zliczanie impulsówz wzorcowego generatora 1 w obrebie kolejnych dzialek podzielni odczyty¬ wanych jako impulsy przez glowice 8 ze sciezki podzialowej 2. Kazdy kolejny impuls odczytany ze sciezki 2, po wzmocnieniu we wzmacniaczu odczytu 9 i uformowaniu w ukladzie formujacym 10 jest kierowany do ukladu sterujacego 19, a nastepnie zerujac licznik 21 jest sygnalem rozpoczecia zliczania przez wspomniany licznik 21 kolejnej grupy, na przyklad od 0 do N, impulsów z wzorcowego generatora 1.Z chwila odczytania impulsu konca liczenia przez glowice 15 ze sciezki 16, wzmocnionego nastepnie we wzmacniaczu odczytu 17 i uformowanego w ukladzie formujacym 18, wspomniany impuls zostaje skierowany do ukladu sterujacego 19, gdzie powoduje zatrzymanie zliczania przez licznik 21.Liczba zliczonych przez licznik 21 impulsów z wzorcowego generatora 1 odpowiada czesci dzialki stano¬ wiacej róznice pomiedzy ostatnim impulsem odczytanym ze sciezki podzialowej 2 a impulsem konca liczenia odczytanym ze sciezki 16. Wielkosc ta moze byc wyswietlona w sposób trwaly na dwu ostatnich pozycjach wyswietlacza 23, po recznym wysterowaniu przelacznika 20.Zastrzezenie patentowe Sposób podzialu dzialki podstawowej zapisanej na sciezce podzialowej naniesionej na ruchomym nosniku, dokonywany przy pomocy generatora wzorcowego, przy czym dzialki podzielni odczytywane jako impulsy ze sciezki podzialowej sa zliczane przez licznik jako impulsy podzialki zgrubnej, znamienny tym, ze impulsy ze sciezki podzialowej, odpowiadajace dzialkom podzielni, sa synchroniczne z podwielokrotnoscia czestotliwosci generatora wzorcowego, a impulsy z generatora wzorcowego w obrebie kolejnych dzialek podziel¬ ni sa zliczane jako wielkosci dzielace dzialke podstawowa na okreslona liczbe czesci, przy czym krotnosc podzialu dzialki podstawowej jest wyznaczona stosunkiem czestotliwosci impulsów z generatora wzorcowego do czestotliwosci impulsów odczytywanych ze sciezki podzialowej.115 468 *T eci\fl \i % 1000,00 ^~\J£ PL