Przedmiotem wynalazku jest hybrydowy filtr piezcceraimiczny o s selektywnosci, przeznaczony do stosowania w torze posredniej czestotliwosci radiowych odbior¬ ników sujperliefterodynowych.Stan techniki. Znane sa hybrydowe filtry pie- iioceramiczne zawierajace jeden lub kilka rezona¬ torów piezoceramicznyeh oraz strojone obwody rezonensowe LC. W filtrach tych do symetryzacji krzywej selektywnosci stosuje" sie zwykle sprze¬ zenie zwrotne miedzy odpowiednimi obwodami iiltru, ja-k to ma na przyklad miejsce w filtrach hybrydowych firm Philips i Stemag oraz w fil¬ trach produkcji krajowej wykonanych wedlug polskiego opisu patentowego nr 95107. Wymienio¬ ne wyzej filtry sa przystosowane do sterowania z pradowego zródla sygnalu i zawieraja z reguly dwa strojone rezonansowe obwody LC. W fil¬ trach tych w niezadowalajacym stopniu wykorzy¬ stane sa fizyczne wlasciwosci rezonatorów piezo- ceramicznych.Istota wynalazku. Istota wynalazku polega na za^tosowandu w filtrze jednej lub kilku par czlonów rezonansowych zawierajacych rezonatory piezoceraimiczne, przy czym • kazda z tych par .sklada sie z dwóch wzajemnie antysyonctryczmych czlonów rezonansowych, a mianowicie z czlonu rezonansowego kondensator — rezonator oraz 10 i? 20 czlonu rezonansowego rezonator — kondensator.Czlony te skladaja sie z polaczonych szeregowo rezonatora i kondensatora, przy czyim w czlonie kondensator — rezonator z. rezonatorem o czesto- tkiwosci rezonansu szeregowego fri i czestotliwosci antyrezenansu fai wejscie stanowia wodne kon- cówki polaczonych szeregowo kondensatora i rezo¬ natora, a wyjscie koncówki rezonatora, natomiast w czlonie rezonaitor — kondensator z rezonato¬ rem o czestotliwosci rezonansu szeregowego fF2 i awtyrezemarisu f32 wejscie stanowia wolne kon¬ cówki polaczonych szeregowo rezonatora i kon¬ densatora, a wyjscie koncówiki kondensatora., Amtysymetria czlonów rezonansowych danej pary, polega na tym, ze rezonatory i kondensatory w. obu czlonach sa zamienione miejscami, p«rzy czym rezonatory te sa tak dobrane, ze czestotliwosci ich rezonansów wlasnych fri, fai i fr2, faa w stosuniku do srodkowej czestotliwosci pasma .przenoszenia filtru f0 spelniaja warunek: frl + fa2 frt + ^al 25 Warunek ten oznacza dobór rezonatorów o syme¬ trycznym polozeniu czestotliwosci rezonansów wlasnych oznaczonych fri i fa2 oraz Ut i fai wzgledem sredkowej czestotliwosci pasma prze¬ noszenia filtru f0 oraz równosc rozstawów rezo- 30 nansów wlasnych tych rezonatorów, tj. równosc 114 652r 3 114 652 4 róznic czestotliwosci : antyrezonansu i rezonansu szeregowego obu rezonatorów . Afl = fal — f<¦! = Af2 = fa2 — *rl W filtrze hybrydowym wedlug wynalazku wymie¬ nione wyzej pary czlonów rezonansowych wspól¬ pracuja z polaczoffiyimk z nimi w sposób kaska¬ dowy jednym lub 'kilkoma równoleglymi obwo¬ dami rezonansowymi *; LC dostrojonymi w pfzy- blazetnNu. do srodkcwej; czestotliwosci pasma prze¬ noszenia- filtru f0. Obwody te moga byc wlaczone y^]l7ty g.ntfygyimo^nryryzfnyim.i CZloinaimi reZOnanSO- ^^ili^^je^nejTP&TJ^ czlonów rezonansowyeh,. jak. |ówniez na'icih"*wAJciii lub wyjsciu./ Dla uzyskania ntcizUiiwiJe malego tlumienia fil- ftru'*w*'p»sim';e. przenicszemia Wartosci' poj£miniosci- *4eeaadej3satorów wystepujacych w poszczególnych czlonach rezoliaTlSowyoh zawierajacych rezonato¬ ry powinny byc równe lub bliskie wartosciom pojemnosci! statycznych rezonatorów wystepuja¬ cych w tych czlonach.Aiby pirzy miiniirnialnyim tlumieniu w zakresie paisma przenoszenia) uzyskac mozliwie ,duza storo-, mosc ziboczy wypadkowej charakterystyki, prze¬ noszenia filtru, rozstaw rezonansów wlasnych za¬ stosowanych rezonatorów powinien byc w przy¬ blizeniu równy wartosci szerokosci paisma pr,ze- noisize|nia filtru. W friliirach hybrydowych wyko¬ nanych wedlug podanych wyzej zasad zbocza wy¬ padkowej charakterystyki przenoszenia ksztalto¬ wane sa glównie przez bardzo stromy przebieg charakterystyk przemoczenia rezonatorów piezcce- ramicznych w zakresie czestotliwosci miedzy cze- sfotliwc^iaimi' ich rezonansów wladnych, nato- miaist' przebieg ¦• czestotliwosciowej charakterystyki przenoszenia filtru w zakresie pasma przenosze^ nia'ksztaltowany jest przez odpowiedni 'dobór wy¬ padkowych dobroci czlonów rezonansowych za^ wferajacycih rezonatory piezoceramiezne oraz przez dobór wypadkowej dobroci i czestotliwosci do^ sitrojehik zaistOBOwanych w tych filtrach obwodów rezoinainfeowycih LC. - Istotnymi zaletami filtru wedlug wynalazku sa bardzo dobra symettria czestotliwosciowej charak¬ terystyki przenoszenia filtru, bez stosowania ja¬ kichkolwiek dodatkowych sprzezen zwrotnych miedzy poszczególnyimi obwodami filtru, bardzo duzy wspólczynnik prostokatnosci ksztaltu tej. charakterystyki i -bardzo mala nderównomiernosc jej przefoiiegu w zakresie pasma' przenoszenia filtru. 1 Objasnienie figur, rysunku, Przedmiot wynalaz¬ ku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania. na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sche¬ mat elektryczny trójobwodowego filtru hybrydo¬ wego, a fig. 2 uzyskana charakterystyke czestotli¬ wosciowa przenoszenia filtru.Przyklad wykonania wynalazku. Filtr przedsta¬ wiony ha rysunku jest trójofowodowym filtrem pasmowym z jednym obwodem rezonansowym LC i dwoimai czlonaimi rezonansowymi zawieraja¬ cymi rezonatory piezoceramicizne. Obwód rezo* nansoiwy LC sklada* sie z regulowanej imdukcyj- nosci 1 oraz pojemnosci £ i jest wlaczony pomie¬ dzy aotysymetryezne czlony rezonansowe pary czlonów rezonansowych zlozonyclh z pouczonych szeregowo rezonatorów i kcndensaitorów.Pierwszy czlon rezonansowy skladia sie z kon- 5 densatora 3 i rezonatora 4, przy czym napiecie pobudzajace cbwód rezonansowy /LC pobierane jest z rezonatora 4,; poprzez pojemnosc 5. Pierw¬ szy czlon rezonansowy moze byc': poi-budzany ze zródla napieciowego o malej, ale vscfsle '•' okreslo- 10 nej rezystancji" wewnetrznej, która w oniawianym przykladzie wynosi 200Qj wlaczonego' miedzy za¬ ciski wejsciowe A — B, Juto ze zródla pradowego wlaczonego miedzy zaciski C — B, przy ; czym w tym przypadku wyprowadzenie A nalezy po- 15 laczyc galwanicznie z wyprowadzeniem B, a mie¬ dzy zaciski C — B wlaczyc dddsfokowO rezystor o scisle okreslonej ' stosunkowo duzej wartosci, np. 1,5 kQ.Drugi czlon rezonansowy, skladajacym sie z re- 20 zonatora piezcceramicznego 7 i kondensatora 8 polaczony jest w sposób kaskadowy/-z obwodem rezonansowym LC i sterowany napieciowo za pomoca cewki sprzegajacej 6. Napiecie wyjsciowe pobierane jest. z kondensaitc'rav^, „przy czym rów- 25 nolegle do tego kondensatora, tj. miedzy zaciski D — B nalezy wlaczyc rezystancje obciazenia- o scisle okreslonej wartosci, która w omawianym przykladzie wynosi l,5kQ. W ukladzie tym we¬ wnetrzna rezystancja zródla i rezystancja obcia- 30 zenia spelniaja funkcje rezystancji tlumiacych czlony rezonansowe z rezonatorami, zapewniajac uzyskanie malej nierównomiernosci przebiegu charakterystyki w zakresie pasma przenoszenia.Czestotliwosci rezonansu szeregowego i antyre- 35 zonansu zastosowanych w opisanym przykladzie filtru rezonatorów, piezocerairniicznych 4 i 7 wy¬ nosza odpowiednio: fn = 456 kHz, fai = 466 kHz i fr* = 464 kHz, fa2 = 474 kHz. Wartosci pojem¬ nosci 3 i 8 sa w przyblizeniu-, równe wartosciom 40 pojemnosci statycznych rezonatorów i wynosza, okolo 500 pF. Obwód rezonansowy LC dostrojo¬ ny jest do czestotliwosci srodkowej pasma prze¬ noszenia filtru, która w rozpatrywanymi przykla¬ dzie wynosi 465 kHz. 45 Opisany : powyzej trójobwodowy hybrydowy, filtr piezoceramiiczny przeznaczony jest do- stoso¬ wania w radiofonicznych . su/perhetercdynowych odbiornikach AM* 50 Filtr ten posiada duza symetrie ksztaltu cha¬ rakterystyki przenoszenia przedstawionej na fig- 2 i doibra selektaincje S±9 kHz ! 40 d duza wartosc wspólczynnika prostokatnosci 2Af3dB *$ P =—¦ - = 0,65 i stosunkowo szerokie pasmo* 2 A f20dB przenoszenia' 2 A f3dB ^ 9 1kHz.: Mozliwe jest wykonanie filtru, w którym czlo¬ ny rezonansowe jednej pary polaczone sa ze so- 0 ba bezposrednio', ale wtedy pierwszym czlonem musi byc zawsze czlon rezonator — kondensator* a drugim czlon kondensator — rezonator, gdyzL w przeciwnym, przypadku wskutek galwanicznego polaczenia, ze, soba dwóch rezonatorów wystepó- fi5 waloby miedzy nimi zbyt silne oddzialywanie.114)552 Zastrzezenia patentowe 1. Hybrydowy filftr piezoceraimicziny, zawiera¬ jacy rezonatory piezocerairniiczne, pojemnosci i indukcyjinosci, znamienny tym, ze zastosowane 5 w -filtrze rezonatory priezoceraimiczne* (4, 7) wraz z odpowiednimi kondensatorami (3, 8) stanowia jedna lub kilka par szeregowych czlonów rezo¬ nansowych, z których kazda sklada sie z dwóch wzajemnie antysymetrycznych czlonów rezonan- 10 sowych, a mianowicie z czlonu rezonansowego kondensator (3) — rezonator (4) craz czlonu re¬ zonansowego rezonator (7) — kondensator (8), gdzie w czlonie kondensator — rezonator z re¬ zonatorem (4) o czestotliwosci rezonansu szerego- 15 wego fri i czestotliwosci antyrezonansu fai wej¬ scie stanowia wolne koncówki polaczonych szere¬ gowo' kondensatora (3) i rezystora (4) a wyjscie koncówki rezonatora (4), natomiast w czlonie re¬ zonator — kondensator z rezonatorem (7) o cze- 2o stotLiwosci rezonansu szeregowego fr2 i antyre- zomansu fa2 wejscia stanowia wolne koncówki polaczonych w szereg rezonatora (7) i kondensa¬ tora' (8), a wyjscie koncówki kondensatora (8), przy czym rezonatory (4, 7) sa tak dobrane, ze 25 6 czestotliwosci ich rezonansów wlasnych fri, fai frl + fa2 oiraz fr2, f32 spelniaja warunek «* fr2 + f a ;f0, gdzie f0 jest srodkowa czestotli¬ woscia pasma przenoszenia filtru. 2. Hybrydowy filtr piezoceraimicziny wedlug zaiskrz. 1, znamienny tym, ze miedzy czlonami rezonansowymi jednej pary jest wlaczony obwód rezonansowy LC (1, 2). 3. Hybrydowy filtr piezoceraimic'zny wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kondensatory (3, 8) zastosowane w czlonach rezonansowych maja wartosci pojemnosci równe lub bliskie wartos¬ ci cim pojemnosci statycznych rezoinaitorów pdezoce- ramicznych (4, 7) zastosowanych w tych czlonach. 4. Hybrydowy filtr pieizoceramdcziny wedlug zastrz. i, znamienny tym, ze zastosowane w nim rezonatory piezoceramiczne (4, 7) maja wartosc rozstawu rezonansów wlasnych w przyblizeniu równa wartosci szerokosci pastma przenoszenia filtru.Fia. 1 0r Yf n mu 1U\ ?d— i TQ\— \ Am— w «L ~m H i"' to 1 *-- R F 1 urn \L / l 74m f" L I 1 N wA 440 450 460 470 480 490 F/9. 2 PL