Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru srednic otworów wiertniczych wykonywanych pTzy badaniach geofizycznych i urzadzenie do stoso¬ wania tego sposobu.Znany sposób pomiaru srednio otworów wiert- 5 niczych na róznych glebokosciach, poHega na po¬ miarze napiecia niezrównoiwazenia mostka prajdu stalego, w którym rezystancja jednego ramienia zmienia sie proporcjonalnie do zmian srednicy otworu wiertniczego. Znane urzadzenie do stoso- ]o wania tego sposobu sklada sie z urzadzenia na¬ ziemnego', kabla karotazowego i przyrzadu wgleb¬ nego.Urzadzenie naziemne zawiera mostek pomiaro¬ wy, którego wejscie polaczone jest z generatorem 15 napieciowym, a wyjscie z woltomierzem i reje¬ stratorem. Przyrzad wglebny wyposazony jest w rezystor o regulowanej rezystancji* i urzadzenie mechaniczne, które przy pomocy dzwigni mecha¬ nicznych przeksztalca zmiany srednicy otworu 20 wiertniczego na proporcjonalne zmiany rezystancji tego rezystora. Rezystor umieszczony w przyrza¬ dzie wglebnym polaczony jest z mostkiem pomia¬ rowym znajdujacym sie w urzadzeniu naziemnym przy pomocy wielozylowego kabla karotazowego. 25 W stosowanym sposobie i urzadizeniu wystepuja bledy pomiaru spowodowane zmienna w funkcji temperatury rezystancja kabla laczacego pr-zestra- jany rezystor z mostkiem pomiarowym i zakló¬ ceniami przemyslowymi, na które mostek jest 39 wrazliwy, zas umieszczenie w przyrzadzie wgleb¬ nym przestrajanego rezystora i izespolu mecha¬ nizmów przy ograniczonej srednicy przyrzadu wy¬ maga stosowania w nim kompensacji cisnienia.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na po¬ miarze róznicy spadków napiec na impedancjach sterowanych pradowo rezystorów lub cewek in¬ dukcyjnych lub kondensatorów, przy tym impe- dancja jednego z tych elementów zmieniana jest proporcjonalnie do zmian srednicy otworu wiert¬ niczego.Istota urzadzenia wedlug wynalazku skladaja¬ cego sie z panelu naziemnego, kabla karotazowego i przyrzadu wglebnego polega na tym, ze panel naziemny wyposazony jest w sinusoidalny gene¬ rator pradowy o dwu isynfazowych i separowa¬ nych wyjsciach, które polaczone sa z wejsciami róznicowego woltomierza selektywnego. Przyrzad wglebny na dwie szeregowo polaczone cewki in¬ dukcyjne, pomiarowa i kompensujaca oraz me¬ chaniczne urzadzenie transformujace wielkosc mierzonej srednicy na proporcjonalna wartosc indukcyjnosci cewki indukcyjnej pomiarowej.Cewki indukcyjne polaczone sa z wyjsciami gene¬ ratora pradowego wielozylowym kablem karota- zowym.Rozwiazanie wedlug wynalazku eliminuje blad pomiaru spowodowany zmianami rezystancji kabla laczacego panel naziemny z przyrzadem wglebnym oraz zmniejsza blad spowodowany .zaklóceniami 114 6473 114 647 4 przemyslowymi, zas zastosowanie bezstykowo przestrajanej indukcyjnosci w przyrzadzie wgleb¬ nym eliminuje koniecznosc stosowania w nim kompensacji cisnienia.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku przedstawia¬ jacym schemat blokowy urzadzenia, które sklada sie z naziemnego panelu 1, karotazowego kabla 2 i wglebnego przyrzadu 3. Naziemny panel 1 wy¬ posazony jest w pradowy generator 4 % separo¬ wanymi i synfazowymi wyjsciami 5 i 6, które po¬ laczone isa z wejsciami pomiarowego urzadzenia 7.Pomiarowe urzadzenie 7 izawiera róznicowy i se¬ lektywny wzmacniacz 8 polaczony poprzez pro- Js^^mk :T"T^ejSKJem woltomierza 10 i rejestra- | tora^ 11."fW^ejbny przyrzad 3 wyposazony jest w | pomiarowa indukcyjna cewke 12, kompensujaca | indukcyjna .cewka 13 oraz znane mechaniczne ! urzad-zenie 14, ktfcre przeksztalca wielkosc mie¬ rzonej^re&nicy^nS proporcjonalna wartosc induk¬ cyjnosci pomliarowej indukcyjnej cewki 12. /Wgleb¬ ny przyrzad 3 polaczony jest z naziemnym pane¬ lem 1 karotazowym kablem 2, przy -tym pomiaro¬ wa indukcyjna cewka 12 wlaczona jest miedzy wyjscie 5 i mase pradowego generatora 4, nato¬ miast kompensujaca indukcyjna cewka 13 miedzy wyjscie 6 i mase pradowego generatora 4.Sposób przeprowadzania pomiarów urzadzeniem wedlug wynalazku gest nastepujacy. Mechaniczne urzadzenie 14 ustala sie w polozeniu, które odpo¬ wiada minimalnej mierzonej srednicy, a nastep¬ nie poprzez zmiane wartosci pradu w jednym z wyjsc pradowego generatora 4 kompensuje sie spadki napiec na rezystancjach indukcyjnych ce¬ wek 12 ii 13, po czym mechaniczne urzadzenie 14 odblokowuje sie, a wglebny przyrzad 3 umieszcza sie w otworze wiertniczym. Napiecie, które poja¬ wia sie na wyjsciu róznicowego i selektywnego wzmacniacza 8 proporcjonalne do srednicy otworu wiertniczego mierzy sie woltomierzem 10 i reje- 5 struje rejestratorem 11.Zastrzezenia patentowe I. Sposób pomiaru srednic otworów wiertni- 10 czych, znamienny tym, ze wykonuje sie pomiar róznicy spadków napiec na sterowanych pradowo impedancjach dwójników biernych, przy tym im- pedancja jednego z nich zmieniana jest proporcjo¬ nalnie do zmian srednicy otworu wiertniczego. 16 2. Urzadzenie do pomiaru srednic otworów wiertniczych skladajace sie z panela naziemnego, kalbla karotazowego i' przyrzadu wglebnego, zna¬ mienne tym, ze naziemny panel (1) zaopatrzony jest w sinusoidalny pradowy generator <4) z se- 20 parowanymi i synfazowymi wyjsciami (5) i (6), które polaczone sa z wejsciami pomiarowego urza¬ dzenia '(7), skladajacego sie z róznicowego i selek¬ tywnego wzmacniacza (8) polaczonego' poprzez prostownik (9) z woltomierzem (10) i rejestrato- 25 rem (11), zas wglebny przyrzad (3) polaczony wie¬ lozylowym karotazowym kablem <2) z naziemnym panelem (1) wyposazony jest w pomiarowa induk¬ cyjna cewke (12) polaczona szeregowo z kompen¬ sujaca cewka (13) oraz w znane mechaniczne urza- 30 dzenie (14) przeksztalcajace wielkosc mierzonej srednicy na proporcjonalna wartosc indukcyjnosci pomiarowej indukcyjnej cewki (12), przy tym in¬ dukcyjne cewki <12) i .(13) polaczone sa z wyjscia¬ mi (5) i (6) pradowego generatora (4), a punkt po- 35 laczenia otou indukcyjnych cewek (12) i (13) z masa naziemnego panelu (1). 1 £ 6 5 r t 13 "TI 7\ 8 H 9 10 11 12 14 PZGraf. Koszalin D-365 105 egz. A-4 Cena 45 zl PL