Przedmiotem wynalazku jest uklad sterujacy lacznika tyrystorowego pradu stalego zlozonego z tyrystora glów¬ nego lub grupy tyrystorów polaczonych równolegle oraz dwóch tyrystorów pomocniczych w obwodzie komuta¬ cyjnym, który umozliwia wytwarzanie okreslonej liczby zalaczen i wylaczen obwodu glównego lacznika, przy regulowanym w szerokich granicach czasie zalaczenia oraz czasie wylaczenia miedzy kolejnymi zalaczeniami (impulsami), a takze regulowanym czasie przerwy mie¬ dzy grupa impulsów, przy mozliwosci wylaczenia i zala¬ czenia zdalnego, a takze po przekroczeniu zadanej wartosci pradu w obwodzie glównym.Znane sa uklady laczników pradu stalego zlozone z trzech tyrystorów: jednego w obwodzie glównym i dwóch w obwodzie komutacyjnym, z których jeden sluzy do przylaczenia kondensatora komutacyjnego do obwodu glównego, a drugi umozliwia ponowne ladowanie tego kondensatora rozladowanego lub przeladowanego w procesie komutacji obwodu glównego. W czasie pracy takiego lacznika tyrystory musza byc wlaczone w okres¬ lonej kolejnosci, przy zachowaniu stalych, badz regulo¬ wanych przesuniec w czasie, w zaleznosci od wymagan stawianych lacznikowi co do czestotliwosci laczen i war¬ tosci sredniej napiecia na odbiorniku.Znane sa takze uklady sterujace takich laczników tyry¬ storowych pradu stalego, w których wykorzystano przy¬ rzady pólprzewodnikowe i elementy bierne dyskretne, które ze wzgledu na znaczna ich liczbe charakteryzuja sie duza liczba polaczen miedzy tymi elementami i przyrza¬ dami pólprzewodnikowymi, co stanowi o duzych kosz¬ tach montazu sterowników i mafcj ich niezawodnosci.Znane sa równiez uklady wykorzystujace uklady hybry¬ dowe oraz scalone uklady cyfrowe TTL o mafcj skali integracji. Wiekszosc znanych rozwiazan dotyczy ste¬ rowników stosowanych przy pracy impulsowej ciaglej, kiedy nie zachodzi koniecznosc odliczania liczby impul¬ sów, a takze sterowników falowników o komutacji indy¬ widualnej, kiedy lacznik pradu stalego stanowi element bardziej zlozonego ukladu falownika i wymaga innego typu sterowania.Celem wynalazku jest uzyskanie takiego ukladu stero¬ wania lacznika tyrystorowego, zlozonego z tyrystora glównego lub grupy tyrystorów polaczonych równolegle oraz dwóch tyrystorów pomocniczych w obwodzie kumutacyjnym, w którym mozliwa bylaby zarówno praca impulsowa ciagla, praca impulsowa o regulowanej przerwie po wykonaniu zadanej liczby laczen, a takze jednorazowe wykonanie zadanej liczby laczen, przy czym przy kazdym rodzaju pracy mozliwe byloby nastawienie której trzy pozostale wejscia maja stany „1", wiec na wyjsciu Q przerzutnika D2 pojawi sie stan „T. Poniewaz wyjscie to jest polaczone z wejsciem B przerzutnika P», zostanie on odblokowany i na jego wyjsciu Q, a tym samym i na wyjsciu bramki mocy 16 pojawi sie impuls.Spowoduje to zalaczenie tyrystora Ty2, gdyz do bramki 16 jest przylaczony tranzystorowy uklad wytwarzajacy impuls pradowy w obwodzie bramka-katoda Tyi. Po uplywie czasu komutacji na wyjsciu bramki 19 pojawi sie114 631 4 stan „1**, gdyz przerzutnik P3. którego wejscie B jest polaczone z wyjsciem bramki 15. zakonczy generowanie impulsu. Nastapi wówczas wlaczenie tyrystora Ty3 i ponowne ladowanie kondensatora Cj.Po uplywie przerwy miedzy kolejnymi impulsami na wyjsciu Q przerzutnika Pu polaczonym z wejsciem A przerzutnika P* pojawi sie ponownie stan r,0~ i przerzut¬ nik P4 zostanie odblokowany w rezultacie czego na jego wyjsciu Q oraz na wyjsciu bramki 20 pojawi sie stan „1".Tyrystor Tyi zostanie wlaczony. Po uplywie czasu impulsu na~ wyjsciu Q przerzutnika P4, polaczonym z wejsciem* A przerzutnUcaTl pojawi sie ponownie stan „O*4.Przerzutnik Pi zostanie ponownie odblokowany i na jego wyjsciu Q pojawi sie stan ., I*4. Tyrystor Ty2 zostanie wiec wlaczony powodujac rozladowanie C3 i wylacznik Ty 1. W ten sposób rozpoczyna sie drugi cykl pracy ukbdu. Pro¬ ces ten powtarza sie cyklicznie az do wylacznika W|.Jezeli wylacznik W2 zostanie otwarty i W3 jest tez otwarty, wówczas po wykonaniu okreslonej liczby cykli w ukladzie komparatora na wszystkich wyjsciach suma¬ torów Si i S2 (moze ich byc oczywiscie wiecej) otrzymuje sie stany „1" i na wyjsciu bramki 6, polaczonym z wejs¬ ciem A przerzutnika, stan „0". Powoduje to odblokowa¬ nia P2 na wyjsciu Q, którego pojawi sie stan „l*4 i „0" na wyjsciu Q, a wiec spowoduje to z kolei zablokowanie P4, gdyz wejscie B jest polaczone z Q przerzutnika P2. Rów¬ noczesnie stan .,1" na wyjsciu Q przerzutnika P2polaczo¬ nym z wejsciem 21 powoduje, po uzyskaniu stanu ,T na wyjsciu 13, wyzerowanie przerzutnika Di. Na jego wyjs¬ ciu Q pojawi sie stan „O14, co powoduje zablokowanie wejscia B przerzutnika Pi, a takze poprzez bramki 22 i 3 wyzerowanie P4. Powoduje to, ze nawet po uplywie czasu przerwy, kiedy stan wyjsc P2 zmienia sie, zarówno Pijak i P2 sa trwale zablokowane. Aby ponownie u nic ho mic uklad nalezy wówczas Wi wycisnac i ponownie zalaczyc, co spowoduje ponowne pojawienie sie stanu „ l"4 na wyjs¬ ciu Q przerzutnika Di i odblokowanie Pi i P4.Przy pracy impulsowej z przerwami po grupie impul¬ sów nalezy zamknac wylacznik W3 przy otwartym W2.Wówczas po uplynieciu czasu przerwy miedzy grupa impulsów na wyjsciu Q przerzutnika P2, który jest teraz polaczony z bramka 11 pojawi sie stan „l44, a wiec i na wyjsciu 12 stan .,1*, co spowoduje przesterowanie prze¬ rzutnika Di i ponowne pojawienie sie na jego wyjsciu Q stanu „l*4. Tym samym rozpocznie sie nowy cykl odlicza¬ nia zadanej liczby impulsów, gdyz liczniki Li i L2 byly uprzednio wyzerowane w chwili pojawienia sie stanu „l44 na wyjsciu Q przerzutnika P2. w szerokim zakresie czasu trwania zalaczenia tyrystora glównego, przerwy miedzy kolejnymi zalaczeniami, a takze czasu przerwy po okreslonej liczbie zalaczen, przy wykorzystaniu ukladów scalonych TTLo malej i sredniej skali integracji, który zapewnia wylaczenie obwodu glównego w przypadku przekroczenia zadanej wartosci pradu.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie logi¬ cznego ukladu sekwencyjnego, zbudowanego z elemen¬ tów TTL o sredniej i malej integracji, zlozonego miedzy innymi z przerzutników monostabilnych, które generuja impulsy prostokatne o dlugosci zaleznej od stalej czaso¬ wej obwodu przylaczonego z zewnatrz do tych przerzutników.Uklad sterujacy lacznika tyrystorowego pradu stalego wedlug wynalazku sklada sie z kilku przerzutników monostabilnych polaczonych w ten sposób, ze jedno wejscie pierwszego przerzutni ka jest polaczone z jednym wyjsciem przerzutnika czwartego, a wyjscie przerzutnika pierwszego jest pouczone z wejsciem przerzutnika czwartego tworzac tym samym generator impulsów pro¬ stokatnych o regulowanej czestotliwosci i wypelnieniu.Wyjscie przerzutnika czwartego jest polaczone z bram¬ kowym ukladem tranzystorowym tyrystora pierwszego, a wyjscie przerzutnika pierwszego jest polaczone z ukla¬ dem bramkowym tyrystora drugiego oraz wejsciem dru¬ gim przerzutnika trzeciego, którego wejscie pierwsze jest na stale polaczone z masa, a wyjscie pierwsze z ukladem bramkowym tyrystora trzeciego. Wejscie przerzutnika drugiego jest polaczone z wyjsciem komparatora, na wejsciu którego znajduje sie wylacznik drugi blokujacy zaliczanie impulsów, oraz wylacznik trzeci przylaczony do wyjscia przerzutnika drugiego umozliwiajacy prace ukladu z przerwami miedzy grupami impulsów.Wynalazek jest blizej wyjasniony w przykladach wyko¬ nania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat pradowy lacznika tyrystorowego pradu stalego, fig. 2 przedstawia bramkowy uklad tranzystorowy, fig. 3 przedstawia schemat ideowy logicznego ukladu sekwen¬ cyjnego.Tyrystor Tyi lub grupa tyrystorów polaczona równo¬ legle w obwodzie glównym jest zalaczana w chwili poda¬ nia impulsu na bramke, co nastepuje jezeli na wejsciu ukladu tranzystorowego pojawi sie napiecie dodatnie.Wylaczenie tyrystora Tyi nastapi po zalaczeniu tyry¬ stora komutacyjnego Ty2 powodujacego rozladowanie kondensatora C3 w obwodzie pierwotnym transforma¬ tora Tr komutacyjnego. Po wylaczeniu Tyi po pewnym czasie zanika równiez prad w obwodzie pierwotnym transformatora Tri tyrystor Ty 2 przechodzi w stan bloko¬ wania. Wówczas po uplywie czasu „tt44, który powoduje zamkniecie obwodu ladowania oscylacyjnego, rozlado¬ wanego w procesie wylaczania Tyi, kondensatora C3. Od chwili zalaczenia Ty2jest liczony na czas przerwy miedzy impulsami i po jego uplywie tyrystor Tyi zostaje ponow¬ nie wlaczony.Od chwili podania napiecia zasilajacego przez okres ok. 0,1 s utrzymuje sie na wyjsciu bramki mocy 3 stan „O44, a tym.samym zostaja wyzerowane przerzutniki. Przy pracy impulsowej ciaglej W2 jest zamkniety i na wyjsciu bramki 8 utrzymuje sie stale stan „O44, co oznacza zablo¬ kowanie liczników Li i L2. Wówczas na wyjsciu bramki 6 pojawia sie stan „l44 powodujac zablokowanie przerzut¬ nika P2. którego wejscie A jest polaczone z wyjsciem 6.Uruchomienie ukladu logicznego nastepuje po przycis¬ nieciu Wi, kiedy na wejsciu ukladu eliminujacego drgania styków Wi zlozonego z przerzutników P6 i P7 i bramek 9 i 10, pojawi sie napiecie zasilajace. Na wyjsciu bramki 9 pojawi sie stan ,%V. Poniewaz jest ona polaczona miedzy innymi z wejsciem D przerzutnika Di oraz do bramki 11,114631 Z chwila przekroczenia zadanej wartosci pradu w obwodzie glównym lacznika tyrystorowego sia wejsciu przerzutnika D2 pojawi sie impuls napiecia otrzymany z komparatora analogowego ukladu zabezpieczania nad- pradowego. Na wyjsciu Qprzerzutnika D2 pojawi sie stan .,1~. O ile w tym czasie nie ma stanu „0'* na wyjsciu Q przerzutnika PJt na wyjsciu 14 pojawi sie stan , na wyjsciu 16 stan „1** i tyrystor Ty2 zostanie wlaczony.Równoczesnie wyjscie Q przerzutnika D2jest polaczone z wejsciem bramki 5 co powoduje, ze stan ,0~ na wyjsciu Q spowoduje sytuacje analogiczna jak gdyby komparator wykazal odliczenie zadanej liczby impulsów. Wyjscie Q przerzutnika D2 jest takze przylaczone do bramki 11 powodujac trwale zablokowanie wejscia I przerzutnika Di.Ponowne zalaczenie ukladu moze nastapic po przycis¬ nieciu W4, kiedy ma miejsce wyzerowanie D2.Zastrzezenie patentowe Uklad sterujacy lacznika tyrystorowego pradu stalego zlozonego z tyrystora glównego lub grupy tyrystorów polaczonych równolegle oraz dwóch ty ry storo w pomoc¬ niczych w obwodzie komutacyjny m. /. których jeden sluzy do przylaczenia kondensatora k* mutacyjnego do obwodu obciazenia lub przez transformator, a drugi jest umieszczony w obwodzie ladowania te^j kondensatora, znamienny tym, ze sklada sie z przerzutników monosta- bilnych (Pi i P4) polaczonych w ten spoób. ze wejscie (A) przerzutnika (Pi) jest polaczone z wyjsciem (Q) przerzut¬ nika (P4), a wyjscie (Q) przerzutnika (P,) jest polaczone z wejsciem (A) przerzutnika (P4) tworzac tym samym gene¬ rator impulsów prostokatnych o regulowanej czestotli¬ wosci i wypelnieniu, przy czym wyjscie (Q) przerzutnika (P4) jest polaczone z bramkowym ukladem tranzystoro¬ wym tyrystora (Tyi), a wyjscie (Q) przerzutnika (Pi) jest polaczone z ukladem bramkowym tyrystora (Ty2) oraz wejsciem (B) przerzutnika (P3), którego wejscie (A)jest na stale polaczone z masa, a wyjscie (Q) z ukladem bramko¬ wym tyrystora (Tyj) natomiast wejscie (A) przerzutnika (P2), jest polaczone z wyjsciem komparatora, na wejsciu którego znajduje sie wylacznik (W2) blokujacy zliczanie impulsów oraz wylacznik (W3) przylaczony do wyjscia przerzutnika (P2), umozliwiajacy prace ukladu z przer¬ wami miedzy grupa impulsów.U RG.1 Rk114 631 FIG. 2 feLja Prac. Poligral. LP PRL. Naklad 120 cg/, (cna I (KI A PL