Przedmiotem wynalazku jest uklad do cyfrowego po¬ miaru zuzycia paliwa pojazdów z silnikiem wysokoprez¬ nym, przeznaczony do mierzenia zuzycia w uzaleznieniu od przejechanej drogi oraz wskazywania aktualnej obje¬ tosci paliwa w zbiorniku glównym.Z polskiego opisu patentowego nr 52142 znane jest urzadzenie do pomiaru zuzycia paliwa cieklego przez wysokoprezne silniki spalinowe. Sklada sie ono z bez- stopniowej przekladni ciernej, przekladni slimakowej i polaczonego z nia cyfrowego licznika obrotów. Rolka przekladni ciernej jest polaczona za pomoca dzwigni z przesuwna listwa dawkowania paliwa, zas beben prze¬ kladni ciernejjest polaczony za pomoca walka gietkiego z walem krzywkowym pompy wtryskowej. Ilosc obrotów bebna zawsze jest taka sama jak ilosc obrotów walka krzywkowego. Natomiast ilosc obrotów bebna a zarazem licznika jest zalezna od polozenia ciernej rolki przesuwa¬ nej ruchem listwy na dlugosci tworzacych obu bebnów, przy czym listwa przesuwana jest w zaleznosci od potrzeby zwiekszenia lub zmniejszenia ilosci obrotów silnika, a co za tym idzie zwiekszania lub zmniejszania zuzycia paliwa. Ilosc wtryskiwanego paliwa zmienia sie liniowo w zaleznosci od polozenia listwy i w tej samej zaleznosci jest rejestrowana przez licznik, który jest wyskalowany w wagowych lub objetosciowych jednost¬ kach zuzycia paliwa.Licznik ten zlicza tylko ilosc calkowitego zuzywanego paliwa. Uklad pomiarowy moze wskazywacze znacznym nawet bledem spowodowanym przez poslizgi pomiedzy bebnem a cierna rolka, a takze wskutek niedokladnego ustawienia przelozenia bebnów poprzez rolke cierna przesuwana ukladem dzwigni. Zuzywanie sie czesci mechanicznych moze wplywac na pogorszenie doklad¬ nosci wskazan i zmiane charakterystyki miernika.Przedmiotem wynalazku jest uklad do cyfrowego pomiaru zuzycia paliwa pojazdów z silnikiem wysoko¬ preznym, wyposazony w liczniki cyfrowe. Istota wyna¬ lazku polega na tym, ze uklad ma dwie komory, komore przelewowa wlaczona miedzy pompe paliwowa a pompe wtryskowa i nadmiarowa komore wlaczona miedzy prze¬ wód nadmiarowy pompy wtryskowej a glówny zbiornik paliwa. W ukladzie sa ponadto dwa potencjometry, przy czym suwak pierwszego potencjometru jest sztywno polaczony z osia plywaka przelewowej komory, a suwak drugiego potencjometru jest sztywno sprzezony z osia dzwigni iglicowego zaworu nadmiarowej komory, przy czym dzwignia ta jest ponadto przylaczona poprzez spre¬ zyne do korpusu tej komory. Pomiedzy spolaryzowane przeciwnie wyjscia potencjometrów sa wlaczone, równo¬ legle w stosunku do siebie kompensacyjny rezystor i dwa jednakowe silniki o charakterystyce dobranej do charak¬ terystyk potencjometrów i wzajemnie przeciwnym kie¬ runku obrotów. Mechaniczne wyjsciejednego silnika jest sprzezone z nastawnym licznikiem objetosci, a drugiego silnika z licznikiem objetosci i zarazem z zerowanym licznikiem objetosci, obok którego ulokowany jest zero¬ wany licznik kilometrów, sprzezony ze skrzynia biegów.Uklad wedlug wynalazku umozliwia biezacy pomiar objetosci paliwa w zbiorniku, pomiar zuzycia paliwa od - momentu rozpoczecia eksploatacji pojazdu oraz pomiar3 114 176 4 zuzycia paliwa w odniesieniu do przejechanej drogi.Uklad zapewnia pomiar z dokladnoscia rzedu 0,1 litra, co przewyzsza znacznie dokladnosc pomiaru znanych ukla¬ dów. Mozliwosc okreslenia zuzycia paliwa na jednostke drogi pozwala na biezace kontrolowanie poprawnosci pracy silnika i uzyskanie szybkiej informacji o nieprawid¬ lowosci spalania, co umozliwia poprawe parametrów pracy silnika bezposrednio po zauwazonym przepale.Wskazania w czasie mierników sa praktycznie stale, poniewaz uklad nie zawiera elementów zuzywajacych sie szybko podczas eksploatacji,jak toma miejsce w znanym uklacfzie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym jest przedsta¬ wiony schemat polaczen ukladu.Przykladowe rozwiazanie wedlug wynalazku przedsta¬ wia sie nastepujaco. Uklad jest wyposazony w przele¬ wowa komore 1 wlaczona pomiedzypaliwowapompe 2 a wtryskowa pompe 3 oraz w nadmiarowa komore 4 wla¬ czona pomiedzy nadmiarowy przewód 5 wtryskowej pompy 3 a glówny zbiornik paliwa 6. Os plywaka 7 z iglica 8 ustawiona na wlocie do przelewowej komory 1 jest sztywno polaczona z suwakiem 9 pierwszego poten¬ cjometru 10 o charakterystyce liniowej, wlaczonego w obwód akumulatora 11 pojazdu. Os dzwigni 12 iglico¬ wego zaworu 13 nadmiarowej komory 4 jest sztywno sprzezona z suwakiem 14 drugiego potencjometru 15 o charakterystyce liniowej, zasilanego z dodatkowego aku¬ mulatora 16 ladowanego przez uklad elektryczny silnika.Dzwignia 12 jest ponadto polaczona za posrednictwem sprezyny 17 z korpusem nadmiarowej komory 4. Pomie¬ dzy przeciwnie spolaryzowane wyjscia potencjometrów" 10 i 15 wlaczony jest kompensacyjny rezystor 18 i dwa jednakowe silniki pradu stalego o charakterystyce linio¬ wej i wzajemnieprzeciwnym kierunku obrotów. Pierwszy silnik 19 ma os sprzezona, poprzez przekladnie 20 o stalym przelozeniu, z nastawnym mechanicznym liczni¬ kiem 21 wyskalowanym w litrach. Równolegle i przeciw- sobnie do pierwszego silnika 19wlaczonyjest drugi silnik 22, którego os sprzezona jest poprzez przekladnie 23 o stalym przelozeniu z dwoma licznikami, z licznikiem 24 wyskalowanym w litrach oraz z zerowanym licznikiem 25, równiez wyskalowanym w litrach. Obok zerowanego licznika 25 ulokowany jest zerowany licznik 26 wyskalo- wany w kilometrach sprzezony przez linke 27 ze skrzynia biegów. Pola odczytowe liczników 25 i 26obwiedzione sa wspólna ramka 28. Iglica 8 przelewowej komory 1,jak tez iglica 13 nadmiarowej komory 4, maja ksztalt dobrany z ksztaltem gniazda w ten sposób, ze utworzony zawór ma charakterystke liniowa.Paliwo tloczone przez paliwowa pompe 2 doprowa¬ dzane jest do przelewowej komory 1. W zaleznosci od zapotrzebowania silnika w paliwo, z przelewowej komory 1 odplywa mniej lub wiecej paliwa, co powoduje otwieranie lub przymykanie iglicy 8, odwzorowywane przez ruch suwaka 9 pierwszego potencjometru 10. W ukladzie przelewowej komory 1 nastepuje pomiar ilosci paliwa pobieranego przez silnik z glównego zbiornika 6.Paliwo z przelewowej komory 1 jest podawane do wtry¬ skowej pompy 3. Nadmiar paliwa nadmiarowym prze¬ wodem 5 kierowany jest do glównego zbiornika 6 poprzez komory 4. Pod wplywem cisnienia naplywaja¬ cego paliwa iglica 13 nadmiarowej komory 4 zmienia swoje polozenie w uzaleznieniu od charakterystyki spre¬ zyny 17, przy czym ruch iglicy 13 odwzorowany jest przez suwak 14 drugiego potencjometru 15. W ukladzie nad¬ miarowej komory 4 nastepuje pomiar ilosci nadmiaru paliwa wracajacego do glównego zbiornika 6. Na kom¬ pensacyjnym rezystorze 18 nastepuje odejmowanie wyjs¬ ciowych napiec potencjometrów 10 i 15. Róznica tych napiec, proporcjonalna do rzeczywistego zuzycia paliwa przez silnik, stanowi zródlo napiecia zasilajacego oba silniki 19 i 22, które obracaja sie w przeciwnych kierun¬ kach z predkoscia proporcjonalna do tego napiecia. Pier¬ wszy silnik 19 obracajacy sie w lewo obejmuje nastawiony uprzednio, po wlaniu paliwa do glównego zbiornika 6, stan nastawnego licznika 21, wskazujac na biezaco aktualna objetosc paliwa w tym zbiorniku 6.Drugi silnik 22 obracajacy sie w prawo, dodaje na bie¬ zaco stan zuzycia paliwa do licznika 24, wskazujaccalko¬ wite zuzycie paliwa od poczatku eksploatacji.Zastrzezenie patentowe Uklad do cyfrowego pomiaru zuzycia paliwa pojaz¬ dów z silnikiem wysokopreznym, wyposazony w liczniki cyfrowe, znamienny tym, ze ma dwie komory, przele¬ wowa komore (1) wlaczona miedzy paliwowa pompe (2) a wtryskowa pompe (3) i nadmiarowa komore (4) wla¬ czona miedzy nadmiarowy przewód (5) wtryskowej pompy (3) a glówny zbiornik (6) paliwa, oraz dwa poten¬ cjometry, przy czym suwak (9) pierwszego potencjome¬ tru (10) jest sztywno polaczony z osia plywaka (7) przelewowej komory (1), a suwak (14) drugiego potencjo¬ metru (15) jest sztywno sprzezony z osia dzwigni (12) iglicowego zaworu (13) nadmiarowej komory (4), która to dzwignia (12)jest ponadto przylaczona poprzez spre¬ zyne (17) do korpusu tej komory (4), natomiast pomiedzy spolaryzowane przeciwnie wyjscia potencjometrów (10, 15) sa wlaczone, równolegle wzgledem siebie, kompensa¬ cyjny rezystor (18) i dwa jednakowe silniki (19, 22) o charakterystyce dobranej do charakterystyki potencjo¬ metrów (10,15) i wzajemnie przeciwnym kierunku obro¬ tów, przy czym mechaniczne wyjscie jednego silnika (19) jest sprzezone z nastawnym licznikiem (21) objetosci, a drugiego silnika (22) z licznikiem (24) objetosci i zarazem zerowanym licznikiem (25) objetosci, obok którego ulo¬ kowany jest zerowany licznik (26) kilometrów, sprzezony ze skrzynia biegów.114 176 PL