Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pomiaru zmian objetosci próbek gruntu, znajdujace zastosowanie w laboratoriach pomiarowych mechaniki gruntów.Z ksiazki A. Biszop, D. Henkel pt. „Opredielenije swojstw gruntów w triechosnych i spytanijach", Moskowa 1961, s. 87-91, znane jest urzadzenie do pomiaru zmian objetosci próbek gruntu, skladajace sie z aparatu trójosiowego sciskania, którego komora jest polaczona z wylotem samokompensujacej sie, gietkiej U-rurki wypelnionej rtecia. U-rurka jest wyposazona w podzialke pomiarowai w sprezyne regulacyjna, na której jest zawieszony zbiornik rteci, stanowiacy zakonczenie jednego z ramion U-rurki. Zbiornik ten jest polaczony gietkim przewodem z akumulatorem cisnien. Zmiany objetosci próbki gruntu, umieszczonej w komorze apa¬ ratu trójosiowego sciskania, powoduja przemieszczanie U-rurki i zmiane poziomu rteci w U-rurce. Wartosc prze¬ mieszczenia poziomu rteci jest odczytywana na podzialce pomiarowej.Znane urzadzenie umozliwia pomiar zmian objetosci próbek jedynie o stosunkowo duzych objetosciach, gdyz w przypadku malych objetosci próbek, straty wody powodowane nieszczelnoscia komory aparatu trójosio¬ wego sciskania sa rzedu zmian objetosci próbek. Urza¬ dzenie wymaga ponadto dostosowania sprezyny regula¬ cyjnej do wymiarów geometrycznych U-rurki, co dla malych objetosci próbek jest trudne do zrealizowania.Wynalazek dotyczy urzadzenia do pomiaru zmian objetosci próbek gruntu, zawierajacego aparat trójosio¬ wego sciskania, którego komora jest polaczona z poje¬ mnikiem z rtecia. Istota wynalazku polega na tym, ze w komorze aparatu trójosiowego sciskania jest umie¬ szczony zbiornik, wewnatrz którego zamocowany jest styk elektryczny wlaczony w obwód zasilania sygnaliza¬ tora. Wnetrze zbiornikajestpolaczone poprzezpojemnik z rtecia z pompka tlokowa, która jest wyposazona w czujnik pomiarowy. Dzieki temu objetosc rteci wtloczo¬ nej do komory aparatutrójosiowego sciskaniajest równa zmianie objetosci próbki umieszczonej w komorze aparatu.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia dokladny pomiar zmian objetosci próbek o róznych wymiarach, przy uzyciu typów aparatów trójosiowego sciskania.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat ideowy urzadzenia do pomiaru zmian objetosci próbki gruntu o srednicy 38 mm.Przykladowe urzadzenie wedlug wynalazku zawiera komore 1 aparatu trójosiowego sciskania, która jest wyposazona w zbiornik 2, umieszczony centrycznie i wykonany ze szkla organicznego. Wewnatrz zbiornika 2, miedzy dwoma tlokami, znajduje sie badana, walcowa próbka 3 gruntu, oslonieta gumowa oslona. W górnej czesci wnetrza zbiornika 2 jest zamocowany metalowy pierscien 4, wlaczony w obwód zasilania kontrolnej zarówki 5. Przestrzen zawarta miedzy próbka 3a zbiorni¬ kiem 2 jest polaczona z wnetrzem zamknietego poje¬ mnika 6 wypelnionego rtecia. Pojemnik 6 jest ponadto113 389 polaczony z dolna czescia wnetrza tlokowej pompki 7, która jest napedzana recznie za posrednictwem sruby wspólpracujacej z tlokiem pompki 7. Górna powierzch¬ nia tloka pompki 7 jest polaczona sztywnym pretem z zegarowym czujnikiem 8. Wnetrze tlokowej pompki 7 jest polaczone z wnetrzem drugiej tlokowej pompki 9, przy czym wnetrza obu pompek 7 i 9 sawypelnione woda.Do wnetrza zbiornika 2 komory 1 aparatu trójosio- wego sciskania za pomoca pompki 9 wtlacza sie rtec wypelniajaca pojemnik 6, do momentu calkowitego wypelnienia zbiornika 2. Rtec w zbiorniku 2 styka sie z metalowym pierscieniem 4, powodujac zamkniecie obwodu zasilania kontrolnej zarówki 5. Nastepnie do komory 1 aparatu trójosiowego sciskania doprowadza sie wode pod cisnieniem, co powoduje zmiane objetosci próbki 3 gruntu. Poziom rteci otaczajacej próbke 3 obniza sie, obwód zasilania kontrolnej lampki 5 zostaje rozwarty. Za pomoca tlokowej pompki 7 wtlacza sie rtec do zbiornika 2, do momentu ponownego zaswiecenia sie kontrolnej lampki 5. Przemieszczenie tloka pompki 7, odpowiadajace objetosci ponownie wtloczonej rteci do zbiornika 2, a wiec zmianie objetosci próbki 3Jest odczy¬ tywane na zegarowym czujniku 8. Zmiane objetosci próbki 3 wyznacza sie w oparciu o znajomosc przekroju tloka pompki 7 i wartosc zmierzonego przemieszczenia tloka.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do pomiaru zmian objetosci próbek gruntu, zawierajac aparat trójosiowego sciskania, któ¬ rego komorajest polaczona z pojemnikiem wypelnionym rtecia, znamteuie tym, ze w komorze (1)aparatu trójosio¬ wego sciskania jest umieszczony zbiornik (2), wewnatrz którego jest zamocowany elektryczny styk (4) wlaczony w obwód zasilania sygnalizatora (5), natomiast wnetrze zbiornika (2)jest polaczone poprzezpojemnik (6) z rtecia z tlokowa pompka (7) wyposazona w pomiarowyczujnik (•). 9 8 Prac. Poligraf. L P PUL naklad 120+ 18 Cena 45 zl PL