W dotychczas uzywanych zapalnikach czasowych stosuje sie do napedu i regulo¬ wania ruchu mechanizmu zapalnika zwój sprezynowy; poza tern uzywa sie do na¬ stawiania na czas zwyklych tarcz lub be¬ benków tak, ze przyrzad wyzwalajacy igli¬ ce wykonac moze najwyzej jeden obrót w nastawionym czasie. Wywiera to bezpo¬ sredni wplyw na wielkosc podzialki do na¬ stawiania na czas, która musi byc dosto¬ sowana tylko do jednego obrotu i wypada wskutek tego bardzo gesta. Najmniejszy odstep pomiedzy czesciami podzialki od¬ powiada wzglednie znacznemu okresowi czasu i wskutek tego powstaje niescislosc w nastawianiu na czas i niedokladnosc dzialania mechanizmu zapalnika, gdyz przyrzad wyzwalajacy iglice posuwa sie w bardzo malych granicach.Powyzszych wad nie posiada zapalnik wedlug niniejszego wynalazku. Naped me¬ chanizmu zapalnika uskutecznia sie zapo- moca przekladni zebatej, zawierajacej dwie zebnice p1 i p2 (fig. 1 i 2), zaopatrzo¬ ne w ciezarki i prowadzone w dwóch od¬ cinkach 1 i 2. Zebnice te mieszcza sie jed¬ na ponad druga, pomiedzy niemi znajduje sie plytka wkladkowa D; pod dzialaniem sily odsrodkowej podczas wirowania po¬ cisku zebnice obracaja kólko zebate, uru¬ chomiajac w ten sposób mechanizm, nape¬ dzajacy z jednej strony tarcze K2, naleza¬ ca do przyrzadu wyzwalajacego, z drugiej zas strony kólko zebate m, które poruszaprzyrzad regulujacy. Tarcza K2 na górnej stronie zaopatrzona jest w rowek spiral¬ ny, posiadajacy^d^olna ilosc zwojów. W tym rpwku* porfosza sie trzpien zapory Z, która przesuwa sie przytem w wyzlobieniu nieruchomej tarczy K± oraz tulejki O.Tarcza K2 obraca sie jednostajnie, gdyz jej ruch jest regulowany. W chwili, gdy trzpien zapory z dojdzie do konca f spi¬ ralnego rowka, wylacza sie zapora dzieki dzialaniu sily odsrodkowej i wyzwala wskutek tego odsade n iglicy u, przecho¬ dzacej przez mechanizm. Przy wystrzale bowiem sprezyna iglicy zostala napieta si¬ la bezwladnosci dwu par odcinków S1 i S2 (fig. 1 i 5), które przesuwaja sie, przyczem napiecie tej sprezyny, opierajacej sie na odsadzie n, zabezpiecza nasuniecie sie wskazanych odcinków na stozek t i wej¬ scie dzieki sile odsrodkowej w wyciecie wkladki /.Powyzsza budowa przyrzadu wyzwala¬ jacego umozliwia nastawianie czasu w sposób nastepujacy: przy obracaniu wkre¬ conej w tulejke O glowicy h, umocowanej zapomoca zatyczki, obraca sie wraz z ta tulejka tarcza Kx (nieruchoma po wystrza¬ le) i przymocowany do niej cylinder v, przyczem tarcza K2 (ruchoma po wystrza¬ le) pozostaje w stanie spoczynku. Oczy¬ wiscie dzieki temu ustala sie droge, która po wystrzale przebiega trzpien zapory z, i w ten sposób wyznacza sie czas od wy¬ strzalu do wybuchu. Cylinder v jest zao¬ patrzony w podzialke srubowa, której licz¬ ba zwojów odpowiada liczbie zwojów tar¬ czy K2, oraz w odpowiedni rowek srubo¬ wy, w którym porusza sie trzpien wskaz¬ nika i. Ten wskaznik przesuwa sie w wy¬ zlobieniu kadluba zapalnika po podzialce.Przyrzad regulujacy (fig. 3), napedzany przez kólko m, sklada sie z dwóch kólek r1 i r2 o szczególnych zebach, pomiedzy które zapadaja dwa wychwyty T, porusza¬ ne dwoma wahadelkami y, z których kaz¬ de jest zaopatrzone w ciezarek wyrów¬ nawczy mlf wyciecie dla swobodnego po¬ ruszania sie wychwytu T i trzpien l2 do przejmowania pchniec wychwytu T. Wy¬ chwyty T sa zaopatrzone w trzpienie llf zapobiegaj ace dowolnemu odchylaniu sie tych wychwytów, lecz tylko w granicach wyrównanych odchylen wahadelek.Zastosowanie tego urzadzenia wahadlo¬ wego w skladzie, podlegajacym dzialaniu sily odsrodkowej, jest mozliwe, wskutek istnienia ruchu wahadlowego przy dziala¬ niu sily odsrodkowej. Jezeli przypuscic, ze masa wahadla bez ciezarka m1 jest w taki sposób wyrównana zapomoca ciezar¬ ka m1!, iz polozenie tego wahadla w obra¬ cajacym sie ukladzie jest obojetne, wten¬ czas ruch tego ukladu odbywa sie wylacz¬ nie od ciezarka mlf na skutek dzialania na niego sily odsrodkowej.Na fig. 4 litera Sx oznacza, punkt srod¬ kowy wirowania pocisku, litera S2 — punkt srodkowy zawieszenia wahadelka, a linja Sx S2 równa / oznacza stala odleglosc dwóch tych srodków, linja r oznacza od¬ leglosc jakiejkolwiek masy m punktu wa¬ hadla od osi wahania sie, kat cp oznacza kat odchylenia sie wahadelka, kat to o- znacza kat dzialania sily odsrodkowej, li¬ tera p oznacza zmienna odleglosc punktu wahadla od osi wahania sie, litera cp o- znacza kat pokrecenia sie pocisku, litera tyx oznacza odnosna szybkosc katowa po¬ cisku.Sila dosrodkowa lub sila odsrodkowa oznaczona litera C = mp.ft . . . 1.Jej skladowa c jest jednoczesnie sila momentu obrotowego masy m, przyczem c=C. cos. [ y — (cp — to)J —Csin(cp—co).. 2.Z trójkata Sx S2 m wynika: sin. (cp — co) = —. sin cp . . . . . 3.Jezeli równania 1 i 3 wstawic w równa¬ nie 2, otrzyma sie c = m. m. fv l = R, otrzymuje sie c = X. sincp 5.Jezeli wstawic moment bezwladnosci wahadla M, to otrzymuje sie dla momen¬ tu przyspieszania nastepujace równanie ruchu: M. cp" = — K. r. sin cp . . . 6.Oznaczajac, - K . r = 0, otrzymuje sie, M. cp" = + Q sin cp =0 7. czyli równanie podstawowe ruchu waha¬ dlowego bez uwzglednienia oporu tarcia.Calkujac równanie 7 po pomnozeniu przez równanie 2dcp = 2cp' dt, otrzymuje sie pierwsza calke: 2 /' M cp' = — 2Q | sincpdcp = 2Q coscp + Ci Okresla sie c1 pod warunkiem, ze 2 cp' = 0 cx = — 2Q. cos cp0 Dalej wynika i 2Q. cos cp — 2Q cos cp0.M czyli dt=±j/M .y-f d cp czyli znana eliptyczna calka pierwszego rzedu, która rozwiazana byc moze przez rozwiniecie w szereg. cos Dla bardzo malego okresu wahania wy¬ nika wtenczas czas tego okresu podobny do czasu przy zwyklym ruchu wahadlowym: h-.A 8. czyli innemi slowy ruch miarowy.Dla dowolnego okresu wahania a wy¬ nika wtenczas czas okresu ze zwykla po¬ prawka: = «/£• [ » + <«¦-* | + (E sta ^+....]. . . 9.Równanie 9 wskazuje zarazem, ze ze wzgledu na wielkosc Q z równania Q=r.m.l ty2! wahadlo tez przy zmianie ilosci obrotów pocisku, czyli przy zmianie sily pchniecia, jest znacznie wyrównane. PL