Przedmiotem wynalazku jest srodek do ozna¬ czania porowatosci materialów ceramicznych, zwlaszcza wyrobów wapiennych i dolomitowych.Sposób okreslania porowatosci materialów ce¬ ramicznych metoda przeplywu elektrolitu przez pory materialu zostal opisany w pracy N.F. Ast- bury, V.J. Owen (X International Ceramic Com- gmeiss Trainciactiiicinis Sbockholrn 1906, 547). W poda¬ nej pracy stosowano 0.1 molowy roztwór wodny siiEirczaniu potasowego. Okreslono wielkiosc ciriaz roz¬ klad porów w ceglach budowlanych mulitowych oraz w kaflach sciennych.Opisany roztwór nie tnadaje sie do stosowania w wyrobach podatnych na dzialanie wody jak np. wyroby wapienne lub dolomitowe, gdyz nastepuje reakcja pomiedzy woda a tlenkami wyjsciowymi pozostajacymi w badanym materiale. W konsek¬ wencji jest rzecza niemozliwa uzyskanie wiary¬ godnych i powtarzalnych wyników.Celem wynalazku jest opracowanie srodka nie wchodzacego w reakcje z tlenkami pozostalymi w badanym maitieiriLale.Istota wynalazku polega na tym, ze srodek sta¬ nowi mieszanine 0,5 — 1,5 n -chlorku litu lub nad¬ chloranu litu w dwumetylofermamidzie, wzglednie mieszanine 0,5 — 1,5 n nadchloranu litu w cztero- butyrolaktanie.Dzieki zastosowaniu srodka, wedlug wynalazku, uzyskuje sie powtarzalne wyniki porowatosci ma¬ terialów ceramicznych. Ponadto mozliwy jest po^ 10 15 20 25 30 miar porowatosci materialów podatnych na dziala¬ nie wody jak np. wyrciby wapienne lub dolomi¬ towe.Oznaczanie porowatosci prowadzi sie przez po¬ miar kinetyki adsorpcji kapilarnej oraz szybkosci przeplywu roztworu elektrolitu przez próbke ba¬ danego materialu. Do oznaczania porowatosci ma¬ terialów ceramicznych wykorzystuje sie urzadze¬ nie do oznaczania porowatosci wedlug wzoru uzy¬ tkowego W-58 771. Zasada pomiaru jest nastepu¬ jaca: iroizitwór elektrolitu przepuszczal sie przez material ceramiczny umieszczony miedzy elektro¬ dami i mierzy zmiany natezenia pradu przeply¬ wajacego przez, uklad pomiarowy w funkcji czasu.Nastepnie bada sie szybkosc przeplywu elektro¬ litu pod wplywem przylozonego nadcisnienia.Zestaw równan z pnacy AsiLbujry^ego i Owen'a pozwala na wyliczenie: porowatosci calkowitej, najmniejszego i najwiekszego promienia porów, rozkladu porów wzgledem promienia, stosunek najwiekszego do najmniejszego promienia w da¬ nym porze, powierzchnie porów oraz wspólczyn¬ nik kretcsci osiowej porów. Chlorek litu oraz nad¬ chloran litu wykazuja w zastosowanych rozpusz¬ czalnikach duze przewodnictwo elektryczne. Roz¬ puszczalniki pozostaja obojetne w stosunku do badanego materialu i charakteryzuja sie odpo¬ wiednim dla badanego materialu wartosciami wspólczynnika lepkosci oraz napiecia powierzch¬ niowego. 112 7713 Przyklad I. Spiek tlenku wapnia w ksztal¬ cie walca o wymiarach 0 = 36 mm/h = 30 mm umieszcza sie pomiedzy elektrodami przyrzadu i przepuszcza przez naegia jedinomoliowy moizitiwór chlorku litu w dwumetyloformamidzie. Mierzy sie natezenie pradu w funkcji czasu. W czasie 1500 s zmiany natezenia pradu wynosily od 0 do 0,31 mA.Szybkosc pirzeplywu elektrolitu ipod miadcisndendiem 2 • 104 Ba wyinosdla 10 cm^niin.W oparciu o uzyskane wyniki pomiarów wyli¬ czono: najmniejszy promien porów fam) — 1,45 najwiekszy jHTomien porów fam) — 24,7 porowatosc calkowita (%) — 35,7 powierzchnie wlasciwa porów (cm2/g) — 50 wspólczynnik kretosci osiowej — 7,1 Przyklad II.. Próbke z przykladu I bada sie jednomolowym roztworem nadchloranu litu w .analogicznych warunkach jak w wyzej wymienio¬ nym przykladzie. Uzyskano powtórzenie wyników.Przyklad III. Sjpdek itlemjku magnezu w ksztalcie walca o wymiarach 0 = 35 mm, h = 30 mm umieszcza sie pomiedzy elektrodami przyrzadu i przepuszcza przez niego jediniomolowy roztwór nadchloranu litu w czterobutyrolaktanie.Mierzy sie natezenie pradu w funkcji czasu. W czasie 1250 s zmiany natezenia pradu wynosily od 0 do 33 mA. Szybkosc przeplywu elektrolitu pod nadosnieiniem '2 • 104 Pa iwytniosila 0 cm2/miin.W oparciu o uzyskane wyniki pomiarów wyli¬ czono: 2 771 4 -najmniejszy promien porów fam) — 1,30 najwiekszy promien porów fam) ' —* 19,6 porowatosc calkowita (%) — 20,3 powierzchnia wlasciwa porów (cm2/g) — 64,6 5 wspólczynnik kretosci osiowej — 4,2 Przyklad IV. Próbke z przykladu III bada sie znanym 0,1 molowym roztworem wodnym siar¬ czanu potasowego. Nie uzyskano zaleznosci czaso¬ wej natezenia pradu z powodu malej lepkosci roz- 10 tworu. Natezenie koncowe wynosi 1,30 mA. Szyb¬ kosc przeplywu wynosila 95 cm8/min. Próbka cze- scoioiwlo nozpuiszicza sde w rozitwioirze. Uzyskane wy¬ niki pozwalaja wyznaczyc tylko: porowatosc cal¬ kowita, powderzchnii^ wlasciwa li wspólczynnik kre- 15 tosci osiowej. ! iZas trziezenia patentowe 1. Srodek do oznaczenia porowatosci materia¬ lów ceramicznych zawierajacych zwiazek nieorga- 20 niczny, znamienny tym, ze stanowi go mieszanina 0,5 — 1,5 molowa chlorku litu w dwumetylofor¬ mamidzie. 2. Srodek do oznaczania porowatosci materia¬ lów ceramicznych zawierajacych zwiazek nieor- 25 ganiczny, znamienny tym, ze stanowi go mieszani¬ na 0,5 — 1,5 molowa nadchloranu litu w dwume¬ tyloformamidzie. 3. Srodek do oznaczania porowatosci materia¬ lów ceramicznych zawierajacych zwiazek nieorga- 30 niczny, znamienny tym, ze stanowi go mieszanina 0,5 — 1,5 molowa nadchloranu litu w czterobuty¬ rolaktanie.KSW Zakl. Graf. W-wa, Sretorna 16, z. 393-81/0 — 100 + 20 egz.Cen* 45 il PL