Zelbeton uzywany do obudowy chodni¬ ków i szybów winien odpowiadac naste¬ pujacym wymaganiom. Musi sie dawac formowac na bryly okreslonego ksztaltu, latwe do przewozu wózkami, dajace sie latwo i szybko ustawiac, przyczem odcin¬ ki pierscienia musza byc odrazu zdolne do znoszenia obciazenia, winny byc sztywne, a przy wzrastajacym nacisku skal musza byc odporne w kierunku poprzecznym i podluznym, powinny umozliwiac wzmac¬ nianie obudowy juz gotowej, a jednocze¬ snie obudowa winna byc latwa do rozbie¬ rania i przenoszenia na inne miejsce. Je¬ zeli poza obudowa wydzielaja sie z wegla lub ze skal gazy wybuchowe, albo jezeli wegiel, znajdujacy sie za obudowa, jest latwozapalny, to obudowa powinna uszczel¬ niac oprawiona przestrzen od przyleglych skal w dostatecznym stopniu.Sluzace do obudowy wieloboki, luki lub pierscienie zelbetowe, które skladaja sie z dwóch lub trzech odcinków, wykony¬ wane sa bez wiekszych trudnosci, przy¬ czem po ustawieniu takie pierscienie mo¬ ga byc zaraz obciazone, lecz przy zmien¬ nym nacisku skal ich wytrzymalosc jest ograniczona, a przedewszystkiem odcinki nie sa sztywne ani szczelne.Luki i pierscienie zelbetowe do obudo¬ wy kopalnianej, skladajace sie tylko z dwóch lub trzech czesci, moga byc wpraw¬ dzie obciazone zaraz po ustawieniu, sa sztywne, szczelne i dostatecznie wytrzy-male na zmienny nacisk skal, lecz sa bar- PI^A^l^"e»l£pl ftrSfnia ich wyrób, unie- mcjzliwa iclT^MewtJz w szybach bez prze¬ ladowywania oraz ustawiania na miejscu bez pomocy dzwigników. To samo doty¬ czy ich rozbierania i ponownego ustawia¬ nia. Dotychczasowe obudowy zelbetowe nie odpowiadaja zatem wszystkim wyma¬ ganiom.Przedmiot wynalazku stanowi zelbeto¬ wa obudowa wyrobisk, skladajaca sie z oddzielnych pierscieni, utworzonych z od¬ cinków. Pierscienie, skladajace sie z kilku odcinków, mozna wyrabiac na powierzch¬ ni lub w odpowiedniem miejscu na dole, przyczem odcinki przy uzyciu ich do obu¬ dowy skladaja sie latwo i szybko w pier¬ scienie. Pierscienie sa osloniete opierze¬ niem takiego ksztaltu, ze pod naciskiem skal odksztalca sie i uszczelnia jego spoiny.Na rysunku fig. 1 wskazuje przekrój poprzeczny obudowy, wykonanej z zelbe¬ towych pierscieni, fig. 2 — przekrój po¬ dluzny, fig. 3 — miejsce polaczenia dwóch zelbetowych odcinków pierscieniowych w rzucie pionowym, a na fig. 4 — w rzucie poziomym.W chodniku a (fig. 1 i 2) na podkla¬ dach d polozone sa szyny c. Chodnik a winien byc obudowany wytrzymala i szczelna obudowa zelbetowa. Do tego celu sluzy zelbetowy pierscien e, skladajacy sie z dowolnej ilosci odcinków (dzwi¬ garów).Ilosc odcinków w pierscieniu zelbeto¬ wym dobiera sie tak, aby ich ciezar nie byl zbyt wielki, a tern samem ich przewóz latwy. Obudowa sklada sie np. z szesciu odcinków e i z pewnej liczby betonowych niecek h, które najlepiej wykonywa sie na powierzchni, a potem dopiero dowozi do tego miejsca, w którem maja byc uzyte.Wykonanie odcinków i niecek na po¬ wierzchni jest staranniej wykonane i la¬ twiej dozorowane, przyczem takie odcinki i niecki predzej wysychaja i twardnieja.Poniewaz obudowa powinna byc wy¬ trzymala na jednostronne obciazenie jak tez zmienne cisnienie i ciagnienie, odcinki pierscienia zaopatruje sie w zelazne uzbro¬ jenie /, g. Odcinki laczy sie w pierscienie w ten sposób, ze konce ich przylegaja do siebie, podczas gdy konce uzbrojenia ze¬ laznego / sa polaczone ze soba. Powstale w ten sposób pierscienie kolowe moga przylegac do siebie, albo tez rozmieszczo¬ ne sa w pewnych odstepach (fig. 2), za¬ leznie od wielkosci nacisku skal. Jezeli pierscienie e nie przylegaja do siebie, to na ich obwodzie uklada sie jeszcze betono¬ we niecki h, które przenosza nacisk skal / na pierscienie e.Niniejsza obudowa umozliwia takie wykonanie polaczen dzwigarów e, ze te polaczenia sa wytrzymale na cisnienie i ciagnienie, a wskutek tego znosza zmienne obciazenie zewnetrzne, niezaleznie od jego kierunku i wielkosci.Zewnetrzne i wewnetrzne uzbrojenia zelazne /, g musza byc polaczone ze soba (z naprezeniem przedwstepnem), przy¬ czem do wykonania tych polaczen sluza wglebienia k, które po wykonaniu polaczen wypelnia sie cementem. Wykonany w ten sposób pierscien posiada podwójne uzbro¬ jenie, moze zatem znosic obciazenia zmienne.Na fig. 3 i 4 pokazano sposób wykona¬ nia takiego polaczenia. Wglebienia k, slu¬ zace do wykonania polaczenia zelaznego uzbrojenia /, g, sa umieszczone w srodku na osi obojetnej pierscienia. Wglebienia sa wykonane w ten sposób, ze po zlozeniu pierscienia powstaja pomiedzy koncami m odcinków e wglebienia k, które w pla¬ szczyznie pierscienia sa otoczone betonem ze wszystkich stron. W tern wglebieniu wystaja wolne konce wewnetrznych i ze¬ wnetrznych uzbrojen f, g, które laczy sie z naprezeniem wstepnem, a potem wypel¬ nia wglebienie cementem. W tern pola¬ czeniu powierzchnie cisnienia sa od siebie — 2 --znacznie oddalone, wskutek czego sily ci¬ snace i ciagnace, oddzialywajace na kon¬ cach odcinków pierscienia, dzialaja na dluzszych dzwigniach, a tern samem daja wieksze momenty oporu, co wplywa ko¬ rzystnie na sztywnosc polaczenia.Konce uzbrojen zelaznych /, g moga byc równiez np. spawane lub laczone sru¬ bami. Konce zelaznego uzbrojenia w ksztalcie ucha n sa tak dlugie, ze ucha przeciwleglych konców zachodza na siebie.W otwór o, ograniczony zewnetrznemi lu¬ kami uch n, wbija sie klin, wskutek czego uzbrojenia /, g otrzymuja naprezenie wstepne. Aby to naprezenie uzbrojen ze¬ wnetrznych i wewnetrznych bylo równo¬ mierne, wstawia sie pomiedzy ucha o i klin p wkladki r. Polaczenie latwo sie wykony¬ wa, jezeli dostep jest mozliwy od strony czolowej pierscienia. W tym celu wkladki r sa ulozone promieniowo, a ucha na kon¬ cach uzbrojenia /, g maja takie polozenie, nadane im juz w formach do ubijania be¬ tonu, ze wymagane zalozenie wkladek jest mozliwe.Jezeli obudowa ma sluzyc w danem miejscu tylko czasowo, a potem winna byc przeniesiona na inne miejsce, to wglebie¬ nia na polaczeniach wypelnia sie gorszym betonem, a oprócz tego smaruje powierzch¬ nie wglebienia k mazia, niedopuszczajaca do wiazania sie betonu ze sciankami wgle¬ bienia. Po usunieciu betonu, wypelniajace¬ go wglebienia k i rozlaczeniu uzbrojenia /, g, pierscien rozbiera sie na czesci i prze¬ nosi na inne miejsce bez trudnosci.W celu uszczelnienia obudowy umie¬ szcza sie miedzy otaczajaca skala i pier¬ scieniem betonowe niecki h, które siegaja ' od pierscienia do pierscienia, opieraja sie na nim i oddzielaja calkowicie wnetrze chodnika a od skal i. Gdy wegiel jest latwo zapalny, to chodnik, przez który przeplywa powietrze, musi byc dokladnie uszczelniony od pokladu wegla, aby na tenze nie oddzialywal tlen powietrza.Przestrzen, zawarta miedzy scianka, u- tworzona przez niecki h i pokladem wegla, wypelnia sie odlamkami skal. Obudowa musi byc równiez szczelna, gdy skaly za¬ wieraja gazy wybuchowe, przyczem u- szczelnienie winno byc szczególnie doklad¬ ne wtedy, gdy na obudowe naciskaja ota¬ czajace skaly. Znane dotad sposoby u- szczelnienia nie byly dostatecznie pewne przy wiekszym nacisku skal, bo w obudo¬ wie ulegajacej odksztalceniom powstawa¬ ly szczeliny, przez które gazy lub po¬ wietrze moglo sie latwo przedostawac.Odksztalcenie obudowy wyzyskuje sie w tym celu, by osiagnac tern wieksza szczelnosc, przyczem betonowe niecki h posiadaja swoisty ksztalt.Te niecki A maja w przekroju ksztalt lukowy; pod naciskiem skal splaszczaja sie tak, ze ich szerokosc wzrasta, wskutek czego szczeliny miedzy nieckami zmniej¬ szaja sie, a wreszcie ich krawedzie stykaja sie ze soba. Im wieksze jest cisnienie ze¬ wnetrzne, tern silniej przyciskane sa ku so¬ bie te krawedzie, a tern samem szczelnosc staje sie lepsza tak, ze nacisk skal nietylko nie zmniejsza szczelnosci obudowy, lecz powieksza ja. PL