Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny prze¬ lacznik bezstykowy, reagujacy na zmiane wlasci¬ wosci pola magnetycznego wywolana zblizaniem lub oddalaniem przedmiotów metalowych.Znany z opisu patentowego RFN nr 1 513 058 ele¬ ktroniczny przelacznik wymienionego rodzaju skla¬ da sie z generatora wytwarzajacego przemienne po¬ le magnetyczne za posrednictwem cewek indukcyj¬ nych, przy czym zblizanie i oddalanie przedmiotów metalowych od tych cewek zmienia parametry wy¬ tworzonego pola i w konsekwencji powoduje zmiane drgan wytworzonych przez generator. Amplituda drgan jest przy tym tlumiona w obwodzie drgaja¬ cym wraz z rosnacym zblizeniem przedmiotu az do calkowitego zaniku generacji. Uklad tego przelacz¬ nika charakteryzuje sie tym, ze posiada srodki do ksztaltowania sygnalu i nadzorowania, które przy braku lub wystapieniu podprogowj amplitudy drgan podejmuja dzialania przelaczajace dla wywolania sygnalu wyjsciowego przelacznika zblizeniowego.Przelacznik znany z wymienionego opisu patento¬ wego posiada dwa niezalezne wzmacniacze umozli¬ wiajace wytworzenie histerezy dzialania. Niedostat¬ kiem tego znanego przelacznika jest to, ze do wy¬ tworzenia efektu histerezy amplitudy sygnalu ste¬ rujacego stosuje sie dwa niezalezne uklady, które odpowiadajac w rózny sposób na takie same bodzce zewnetrzne np. zmiane temperatury otoczenia mo¬ ga lacznie powodowac zwezenie lub rozszerzenie po¬ la histerezy, zmieniajac tym samym stosunek war- 10 15 20 25 30 tosci progowych wlaczania i wylaczania przelacz¬ nika. W konsekwencji powoduje to zmiane odleglo¬ sci metalowego przedmiotu powodujacej zmiane stanu przelacznika.Celem wynalazku jest usuniecie tej niedogodno¬ sci, a zadaniem technicznym wiodacym do tego ce¬ lu jest opracowanie elektronicznego przelacznika bezstykowego, w którym histereze amplitudy syg¬ nalu sterujacego o stalej wielkosci pola uzyskuje sie za pomoca jednego ukladu, sluzacego równocze¬ snie do wyzwalania i zwalniania przelacznika.Cel ten osiagnieto w ukladzie, w którym dla wy¬ róznienia progu dzialania zastosowano uklad z hi- stereza wielkosci sygnalu sterujacego, zwlaszcza ty¬ pu przerzutnika Schmitta, zlozony z pierwszego re¬ zystora, poprzez który steruje sie baze pierwszego tranzystora, którego emiter jest polaczony z emi¬ terem drugiego tranzystora i poprzez trzeci rezystor dolaczony do potencjalu odniesienia zródla napiecia zasilajacego, przy czym kolektor pierwszego tran¬ zystora jest polaczony poprzez drugi rezystor z do¬ datnim potencjalem zródla napiecia zasilajacego i poprzez czwarty rezystor jest sprzezony z baza drugiego tranzystora, która jest polaczona poprzez piaty rezystor z potencjalem odniesienia, a kolektor drugiego tranzystora, z którego jest brany sygnal wyjsciowy ukladu jest dolaczony poprzez szósty rezystor do dodatniego potencjalu zródla napiecia zasilajacego. Wyjscie przerzutnika polaczone jest ze wzmacniaczem stanowiacym równoczesnie standa- 112 449112 449 3 4 ryzator poziomów logicznych, który zlozony jest z ósmego rezystora, polaczonego z baza trzeciego tranzystora, którego emiter jest polaczony bezpo¬ srednio z potencjalem odniesienia, a baza tego tran¬ zystora jest polaczona poprzez dziewiaty rezystor z potencjalem odniesienia. Kolektor trzeciego tran¬ zystora jest polaczony poprzez dziesiaty rezystor z dodatnim potencjalem zródla napiecia zasilajacego oraz poprzez diode jest polaczony z baza czwar¬ tego tranzystora wzmacniacza. Emiter czwartego tranzystora jest polaczony bezposrednio z potencja¬ lem odniesienia, a baza jest polaczona poprzez je¬ denasty rezystor z potencjalem odniesienia. Kolek¬ tor czwartego tranzystora bedacy wyjsciem przela¬ cznika jest polaczony poprzez dwunasty rezystor z dodatnim potencjalem zródla napiecia zasilajacego Rezystancje obciazenia o mocy odpowiedniej do mo¬ cy wyjsciowej przelacznika korzystnie jest wlaczac pomiedzy kolektor czwartego tranzystora a dodatni potencjal zródla napiecia zasilajacego. W celu umo¬ zliwienia sterowania zewnetrznego uklad wzmac¬ niacza ma wejscie blokujace, które poprzez siódmy rezystor jest polaczone z baza trzeciego tranzystora.Zaleta ukladu przelacznika wedlug wynalazku jest to, ze obok uzyskania istotnego zmniejszenia rozrzutu wartosci progowych wywolanych wply¬ wami zewnetrznymi na przyklad zmiana tempera¬ tury, pozwala na znaczne zmniejszenie liczby zasto¬ sowanych elementów w ukladzie, przez co uzyskuje sie zarówno wyzsza jego niezawodnosc, jak i obni¬ zenie kosztów wykonania. Niezaleznie od tego prze¬ lacznik umozliwia uzyskiwanie zmiany swego stanu zawsze przy tych samych odleglosciach okreslonego przedmiotu, co ma istotne znaczenie w zastosowa¬ niach pomiarowych, regulacyjnych, ukladach zabez¬ pieczen, wylacznikach krancowych.Uklad elektronicznego przelacznika bezstykowego wedlug wynalazku wyjasniono blizej w przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunku, który przed¬ stawia schemat ideowy ukladu, na którym G ozna¬ cza znany generator wysokiej czestotliwosci pola¬ czony w znany sposób z detektorem sygnalu D.Wyjscie detektora D jest polaczone poprzez pierw¬ szy rezystor Rl z baza pierwszego tranzystora Tl, którego emiter jest polaczony z emiterem drugiego tranzystora T2 i poprzez trzeci rezystor R3 dola¬ czony do potencjalu odniesienia OV zródla napiecia zasilajacego, przy czym kolektor tranzystora Tl jest polaczony poprzez drugi rezystor R2 z dodatnim potencjalem zródla napiecia zasilajacego i poprzez czwarty rezystor R4 jest sprzezony z baza tranzy¬ stora T2, która jest polaczona poprzez piaty rezy¬ stor R5 z potencjalem OV, a kolektor tranzystora T2, z którego jest brany sygnal wyjsciowy ukladu, jest dolaczony poprzez szósty rezystor R6 do poten¬ cjalu dodatniego zródla napiecia zasilajacego i po¬ przez ósmy rezystor R8 jest polaczony z baza trze¬ ciego tranzystora T3. Emiter tranzystora T3 jest polaczony bezposrednio z potencjalem OV zródla napiecia zasilajacego. Baza tranzystora T3 jest po¬ laczona poprzez dziewiaty rezystor R9 z potencja¬ lem odniesienia OV i poprzez siódmy rezystor R7 jest polaczona z wejsciem blokujacym. Kolektor tranzystora T3 jest polaczony poprzez dziesiaty rezy¬ stor RIO z dodatnim potencjalem zródla napiecia zasilajacego oraz poprzez diode Dl jest polaczony z baza tranzystora wyjsciowego T4. Emiter tranzy¬ stora T4 jest polaczony bezposrednio z potencjalem odniesienia, a baza tranzystora T4 jest polaczona po- 5 przez jedenasty rezystor Rll z potencjalem OV.Kolektor tranzystora T4 bedacy wyjsciem przela¬ cznika jest polaczony poprzez dwunasty rezystor R12 z potencjalem dodatnim zródla napiecia zasi¬ lajacego.Przelacznik wedlug wynalazku dziala w nastepu¬ jacy sposób: przedmiot metalowy P zblizany lub oddalany od czola przelacznika powoduje zmiane sprzezenia obwodu czujnikowego generatora G, zmieniajac wartosc amplitudy generowanego napie¬ cia wysokiej czestotliwosci, przy czym omplituda drgan jest tlumiona wraz z rosnacym zblizeniem przedmiotu, az do calkowitego zaniku generacji.Usrednione w detektorze D generowane napiecie steruje przerzutnikiem Schmitfa powodujac zmia¬ ne jego stanu dla okreslonych progowych wartosci usrednionego napiecia. Napiecie wyjsciowe prze- rzutnika brane z kolektora tranzystora T2 jest po¬ dawane na wejscie dwustopniowego wzmacniacza wyjsciowego zbudowanego na tranzystorach T3 i T4.Jezeli w poblizu czola przelacznika w strefie jego czulosci nie ma przedmiotu metalowego, w obwo¬ dzie kolektora tranzystora wyjsciowego T4 nie ply¬ nie prad i na wyjsciu ukladu wy istnieje dodatni potencjal, a jezeli przedmiot P znajduje sie blisko czola przelacznika w strefie jego czulosci, to plynie prad w obwodzie kolektora tranzystora T4 i na wyjsciu ukladu wy istnieje potencjal bliski zera.Zastrzezenia patentowe 1. Elektroniczny przelacznik bezstykowy zlozony z generatora drgan wysokiej czestotliwosci, detek¬ tora sygnalu i z co najmniej jednego ukladu ksztal¬ towania sygnalu wyjsciowego, tranzystorów, rezy¬ storów i diody, znamienny tym, ze ma jako uklad wyrózniania progu dzialania uklad z histereza wiel¬ kosci sygnalu sterujacego, zwlaszcza typu przerzut- nika Schmitfa zlozony z pierwszego rezystora (Rl), poprzez który sygnal wejsciowy jest podawany na baze pierwszego tranzystora (Tl), którego emiter jest polaczony z emiterem drugiego tranzystora (T2) i poprzez trzeci rezystor (R3) jest dolaczony do po¬ tencjalu odniesienia (OV) zródla napiecia zasilaja¬ cego, przy czym kolektor pierwszego tranzystora (Tl) jest polaczony poprzez drugi rezystor (R2) z do¬ datnim potencjalem i poprzez czwarty rezystor (R4) jest sprzezony z baza drugiego tranzystora (T2), która jest polaczona poprzez piaty rezystor (R5) z potencj-alem odniesienia (OV), a kolektor drugiego tranzystora (T2), z którego jest brany sygnal wyj¬ sciowy uikladu jest dolaczony poprzez szósty rezy¬ stor (R6) do dodatniego potencjalu i poprzez ósmy rezystor (R8) polaczony jest z baza trzeciego tran¬ zystora (T3), przy czym baza trzeciego tranzystora (T3) jest polaczona poprzez dziewiaty rezystor (R9) z potencjalem odniesienia, a kolektor trzeciego tran¬ zystora (T3) jest polaczony poprzez dziesiaty rezy¬ stor (RIO) z dodatnim potencjalem oraz poprzez dio¬ de (Dl) jest polaczony z baza tranzystora wyjscio- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 112449 6 wego (T4), którego emiter jest polaczony z poten¬ cjalem (OV), a baza tranzystora wyjsciowego (T4) jest polaczona poprzez jedenasty rezystor (Rll) z po¬ tencjalem (OV), natomiast kolektor tranzystora wyj¬ sciowego (T4) bedacy wyjsciem przelacznika jest polaczony poprzez dwunasty rezystor (R12) z do¬ datnim potencjalem zródla napiecia zasilajacego. 2. Elektroniczny przelacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze posiada wejscie blokujace, któ¬ re poprzez siódmy rezystor (R7) jest dolaczone do bazy trzeciego tranzystora (T3). owy HNC rv 0 "0 "Yy '"D I -O0/ bl PL