Przedmiotem wynalazku jest pierscieniowy me¬ chanizm roboczy, zwlaszcza do hamulców tarczo¬ wych pojazdów samochodowych.Pierscieniowe, hydrauliczne albo pneumatyczne mechanizmy robocze stosowane sa powszechnie, zwlaszcza do halmuców tarczowych pojazdów sa¬ mochodowych, w takim wykonaniu, w którym miedzy ramionami ksztaltowymi cylindra o pro¬ filu litery U umieszczony jest pierscieniowy tlok nurnikowy. Wada tej konstrukcji jest to, ze tak na cylindrze, jak i na tloku trzeba wykonywac zewnetrzne (czopowe) oraz wewnetrzne powierzch¬ nie cylindryczne.Poza tym znane sa konstrukcje, w których cy¬ linder i tlok maja w zasadzie ksztalt litery Z albo L. Takie rozwiazanie stwarza mozliwosc wykony¬ wania na pierwszym lub drugim z nich tylko po¬ wierzchni czopowej albo tylko powierzchni w po¬ staci otworu.Niedogodnoscia tych rozwiazan jest to, ze na skutek ich cech konstrukcyjnych dlugosc mecha¬ nizmu przekracza dwukrotnie wielkosc uzytecznego skoku roboczego, a ponadto przenoszenie sily osio¬ wej wymaga skomplikowanych. rozwiazan .kon¬ strukcyjnych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedo¬ godnosci zwiazanych ze stosowaniem znanych me¬ chanizmów roboczych, a zadaniem wynalazku jest opracowanie konstrukcji mechanizmu roboczego, 10 15 20 25 30 zwlaszcza do hamulców tarczowych pojazdów sa¬ mochodowych, technologicznie prostego do wyko¬ nania i majacego dlugosc niewiele wieksza od war¬ tosci skoku roboczego.Cel ten spelnia pierscieniowy mechanizm robo¬ czy wedlug wynalazku, którego istote stanowi to, ze pierscieniowy tlok ma w przekroju poprzecz¬ nym ksztalt litery U, przy czym jego scianka ze¬ wnetrzna jest usytuowana pomiedzy sciankami cylindra, a ponadto wszystkie scianki tloka i cy¬ lindra zachodza na siebie wzajemnie, zas na we¬ wnetrznej powierzchni scianki zewnetrznej cylin¬ dra oraz na zewnetrznej powierzchni scianki we¬ wnetrznej tloka znajduja sie pierscienie uszczel¬ niajace, osadzone w obwodowych rowkach wyko¬ nanych w poblizu otwartych konców tych scia¬ nek.W korzystnym wykonaniu mechanizmu jego pierscieniowy tlok ma w przekroju poprzecznym ksztalt podwójnej litery U z jedna wspólna scian¬ ka srodkowa, pasowana slizgowo z powierzchniami dwóch cylindrów zewnetrznego i wewnetrznego, obejmujacych te scianke srodkowa, przy czym po¬ miedzy sciankami jednego z cylindrów znajduje sie scianka wewnetrzna tloka, a pomiedzy scian¬ kami drugiego z cylindrów znajduje sie scianka zewnetrzna tloka.Korzystnie ze wzgledów technologicznych scian¬ ki tloka i cylindra lub cylindrów sa róznej dlu- 112 347112 347 gosci, przy czym krótsze scianki ograniczaja ksztalt komory roboczej lub komór roboczych, zas dluzsze scianki tloka i cylindra lub cylindrów na swych czesciach, wystajacych poza scianki krót¬ sze, maja powierzchnie wykonane z wymagana dla pasowania slizgowego dokladnoscia i gladkos¬ cia, a ponadto na tych powierzchniach sa wykona¬ ne obwodowe rowki z umieszczonymi w nich pier¬ scieniami uszczelniajacymi.Powierzchnie krótszych scianek tloka i cylindra lub cylindrów, ograniczajace komore robocza lub komory robocze, sa powierzchniami stozkowymi, dzieki czemu zostaje znacznie zwiekszona wytrzy¬ malosc scianek na zginanie, a ponadto objetosc komory lub komór roboczych mozna zmniejszyc, bez ujemnego wplywu na dzialanie mechaniz¬ mu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pierscieniowy mechanizm w czescio¬ wym przekroju osiowym, fig. 2 — drugie wykona¬ nie mechanizmu równiez w czesciowym przekroju osiowym, oraz fig. 3 przedstawia mechanizm z dwiema komorami roboczymi w czesciowym przekroju osiowym.Przedstawiony na fig. 1 mechanizm ma cylinder 1 o ksztalcie litery U w przekroju poprzecznym, którego cylindryczne scianki, zewnetrzna i we¬ wnetrzna sa jednakowej dlugosci. Tlok 2 tego me¬ chanizmu ma równiez ksztalt zblizony do litery U, a jego scianki cylindryczne, zewnetrzna i we¬ wnetrzna sa jednakowej dlugosci. Wewnetrzna po¬ wierzchnia robocza 3 scianki zewnetrznej cylindra 1 jest pasowana slizgowo z zewnetrzna powierzch¬ nia robocza scianki zewnetrznej tloka 2, zas ze¬ wnetrzna powierzchnia 4 scianki wewnetrznej tlo¬ ka 2 jest pasowana slizgowo z wewnetrzna po¬ wierzchnia scianki wewnetrznej cylindra 1. Na wewnetrznej powierzchni 3 scianki zewnetrznej cylindra 1 oraz na zewnetrznej powierzchni 4 scianki wewnetrznej tloka 2 sa wykonane obwo¬ dowe rowki 5, 6, w których osadzone sa pierscie¬ nie uszczelniajace 7, 8.Czynnik roboczy jest doprowadzany do mecha¬ nizmu przez promieniowy otwór gwintowany 9, wykonany w tloku.W przypadku stosowania hydraulicznego czynni¬ ka roboczego w promieniowo usytuowany w cylin¬ drze gwintowany otwór 10 wkreca sie srube, umo¬ zliwiajaca odpowietrzenie mechanizmu.Powierzchnia pierscieniowa o wymiarze promie- niowymR—r jest powierzchnia uzyteczna mecha¬ nizmu roboczego. Jak to wynika z rysunku, me¬ chanizm moze byc korzystnie stosowany przeciw wypadkowej sil reakcji, dzialajacej na promienie rk, przy czym rk 3 Rl-ro¬ sily reakcji moga stanowic"$ily skupione albo tez obciazenie ciagle, którego wypadkowa sila dziala na prorrieniurk. .Wewnetrzne i zewnetrzne faldowe pierscienie uszczelniajace 11, 12 sa zamocowane w obwodo¬ wych rowkach 13, 14, 15 i 16 swymi krawedziami, które sa docisniete do tych rowków za pomoca pierscieni sprezystych 17, 18, 19 i 20. Odcinek L 5 przedstawia maksymalna wartosc dlugosci suwu wzglednego tloka i cylindra.W przykladzie wykonania mechanizmu, pokaza¬ nym na fig. 2, cylinder roboczy 21 oraz tlok 22 ma¬ ja ksztalty pierscieni. W przekrojach poprzecznych 10 ich ksztalt jest zblizony do litery U o nierównych ramionach.Czesc 27 powierzchni scianki zewnetrznej 23 cy¬ lindra, bedacej dluzsza scianka, jest' pasowana. slizgowo z powierzchnia zewnetrzna 29 scianki ze- 15 wnetrznej 25 tloka, bedacej krótsza scianka, nato¬ miast powierzchnia wewnetrzna 30 scianki we¬ wnetrznej 26 cylindra, bedacej krótsza scianka, jest pasowana slizgowo z czescia 28 powierzchni zewnetrznej scianki wewnetrznej 24 tloka 22, be- 20 dacej dluzsza scianka. Okreslone wyzej czesci 27 i 28 powierzchni rozciagaja sie na dlugosci odcin¬ ka a, mierzonej osiowo, przy czym dlugosc odcin¬ ka a jest mniejsza od dlugosci odcinka b, stano¬ wiacego róznice w dlugosci scianek odpowiednio 25 cylindra i tloka.Tlok jest zaopatrzony w gwintowany otwór 31,. przeznaczony do doprowadzania czynnika robocze¬ go. W przypadku napedu hydraulicznego nieprzed- stawiona na rysunku sruba jest wkrecana w gwin¬ towany otwór 32, wykonany w cylindrze, na gle¬ bokosc zalezna od polozenia roboczego mechaniz¬ mu, w celu odpowietrzania.Powierzchnie czolowe cylindra i tloka stanowia powierzchnie robocze 33, 34, przenoszace sily reak¬ cji. Mechanizm jest zaopatrzony w faldowe pier¬ scienie uszczelniajace 35, 36, które swymi krawe¬ dziami 37, 38 sa wpasowane w obwodowe rowki 39 ,40 wykonane w cylindrze roboczym 21, zas kra- 40 wedziami 41, 42 sa wpasowane w obwodowe rowki 43, 44 wykonane w tloku 22.Na zewnetrznej powierzchni cylindra oraz na wewnetrznej powierzchni tloka znajduja sie pro¬ mieniowe zebra 45, 46, sluzace do odprowadzania 45 ciepla, wytwarzanego na powierzchniach roboczych 33, 34.Powierzchnia zewnetrzna 47 sciaki wewnetrznej 26 cylindra, bedacej krótsza scianka oraz po¬ wierzchnia wewnetrzna 48 scianki zewnetrznej 25 50 tloka, bedacej krótsza scianka, lezace naprzeciw siebie w pewnej stalej odleglosci promieniowej, sa powierzchniami stozkowymi.Tlok stanowi wypelnienie komory roboczej me¬ chanizmu dzieki czemu jest znacznie zmniejszona ilosc czynnika roboczego potrzebna do wypelnie¬ nia komory roboczej mechanizmu.W obwodowym rowku 49 cylindra 21 oraz w ob¬ wodowym rowku 50 tloka 22 sa umieszczone pier- 60 scienie uszczelniajace 51, 52. W znany, sposób do¬ biera sie ksztalt i objetosc pierscieni uszczelniaja¬ cych oraz ksztalt i wymiary obwodowych rowków, tak ze pierscienie uszczelniajace znajduja sie w stanie wstepnego naprezenia, przy czym dzieki 05 odpowiedniemu doborowi materialu na pierscie- 30 35 55112 347 nie uszczelniajace uzyskuje sie kompensacje wszel¬ kich luzów w trakcie eksploatacji mechanizmu.Mechanizmy wedlug fig. 1 i fig. 2 zostaja uru¬ chomione wtedy, gdy sily pojawiajace sie w wy¬ niku dzialania cisnienia czynnika roboczego prze¬ ciwko oporowi wywolanemu silami reakcji, prze¬ stana byc w równowadze. Nastapi wówczas wzgledne przemieszczenie tloka i cylindra.Podczas tego ruchu wzglednego pierscienie uszczelniajace odksztalcaja sie sprezyscie, na sku¬ tek dzialania sil tarcia, w kierunku suwu na powierzchni tloka, wywolanych ich wstepnym naprezeniem oraz sily wypadkowej od cisnienia czynnika roboczego. Sila powstajaca na skutek odksztalcenia i dzialania w kierunku suwu powo¬ duje przemieszczenie tloka z powrotem w kierun¬ ku przeciwnym do kierunku suwu, po ustaniu dzialania cisnienia czynnika roboczego. Przemie¬ szczanie to trwa tak dlugo, az wynikajace z od¬ ksztalcenia dzialania sil oraz przeciwdzialajacy mu opór nie zrównaja sie. Samoczynny powrót tloka do polozenia wyjsciowego zapewnia istnienie szcze¬ liny wymaganej dla stanu spoczynku, we wszyst¬ kich fazach, i utrzymanie jej stalej wartosci, co oznacza równiez staly suw, jesli jest on krótszy od calkowitej, mozliwej dlugosci suwu.Jak pokazano na fig. 3 tlok 53 ma ksztalt po¬ dwójnej litery U, ze wspólna srodkowa scianka 54, o dlugosci wiekszej od scianek, zewnetrznej 55 i wewnetrznej 56, bedacych krótszymi sciankami tloka. Krótsze scianki 59, 60 cylindrów roboczych, zewnetrznego 57 i wewnetrznego 58 wystaja poza scianki tloka. Srednice powierzchni zewnetrznej 61 oraz czesci 62 powierzchni wewnetrznej tloka 53 sa pasowane slizgowe ze srednicami czesci 66 po¬ wierzchni zewnetrznej i powierzchni wewnetrznej 65 cylindra zewnetrznego 57.Podobnie, srednice czesci 67 powierzchni ze¬ wnetrznej oraz powierzchni wewnetrznej 63 tloka sa pasowane slizgowo ze srednicami powierzchni zewnetrznej 67 i czesci 68 powierzchni wewnetrz¬ nej cylindra wewnetrznego.Na czesci 66 powierzchni zewnetrznej cylindra zewnetrznego 57 oraz na czesci 68 powierzchni we¬ wnetrznej cylindra wewnetrznego 58 sa wykonane obwodowo rozciagajace sie rowki, z umieszczony¬ mi w nich pierscieniami uszczelniajacymi 69, 72.Podobnie, na czesci 62 powierzchni zewnetrznej tloka oraz na czesci 64 powierzchni wewnetrznej tloka sa wykonane obwodowo rozciagajace sie row¬ ki, z umieszczonymi w nich pierscieniami uszczel¬ niajacymi 70, 71.W celu przetloczenia czynnika- roboczego w cze¬ sci 73 podwójnego tloka sa wykonane w jednej plaszczyznie otwory 74, 75 pokazane w nalozeniu na siebie, od których kanal 76 prowadzi czynnik roboczy do zewnetrznej komory roboczej 77, a ka¬ nal 78 do wewnetrznej komory roboczej 79. Otwo¬ ry 80 i 81, sluzace do odpowietrzania, sa na swych koncach zaopatrzone w gwint przeznaczony do wkrecania zaslepki z gwintem.Faldowe pierscienie uszczelniajace 82, 83, 84 sa przeznaczone do ochrony przed zanieczyszczeniami mechanicznymi z otoczenia i sprezyscie przeciw- 10 stawiaja sie wzglednym ruchom czy suwom tloka i cylindrów.Mechanizm wedlug wynalazku moze byc stero¬ wany przykladowo jako zespól dwuobwodowego ukladu hamulcowego pojazdu samochodowego.Obie komory robocze sa zasilane w sposób ciagly jednakowymi objetosciami czynnika roboczego, po¬ chodzacymi z niezaleznych wzgledem siebie zródel zasilania i odpowiadajacymi pojemnosci suwu, w ilosciach i o cisnieniach wystarczajacych do za¬ poczatkowania hamowania.Zastrzezenia patentowe 15 05 35 40 50 55 65 1. Pierscieniowy mechanizm roboczy, zwlaszcza do hamulców tarczowych pojazdów samochodo¬ wych, zawierajacy pierscieniowy cylinder roboczy majacy w przekroju poprzecznym ksztalt litery U oraz pierscieniowy tlok przemieszczajacy sie osio¬ wo w cylindrze i majacy powierzchnie pasowane slizgowe z powierzchniami cylindra, oraz zawiera¬ jacy komore robocza lub komory robocze utworzor ne pomiedzy tlokiem i cylindrem, znamienny tym, ze pierscieniowy tlok (2, 22, 53) ma w przekroju poprzecznym ksztalt litery U lub podwójnej litery U, przy czym jego scianka zewnetrzna (25) jest usytuowana pomiedzy sciankami (23, 26) cylindra (1, 21), a ponadto wszystkie scianki tloka i-cylindra zachodza na siebie wzajemnie zas na wewnetrznej powierzchni (3, 27) scianki zewnetrznej (23) cylin¬ dra (1, 21) oraz na zewnetrznej powierzchni % (4, 28) scianki wewnetrznej (24) tloka (2, 22) znajduja sie pierscienie uszczelniajace (7, 8, 51, 52), osadzone w obwodowych rowkach (5, 6, 49, 50), wykonanych. w poblizu otwartych konców tych scianek. 2. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tymr ze pierscieniowy tlok (53) majacy w przekroju po¬ przecznym ksztalt podwójnej litery U z jedna, wspólna scianka srodkowa (54), pasowana slizgo¬ wo z powierzchniami dwóch cylindrów zewnetrz¬ nego (57) i wewnetrznego (58), obejmujacych te scianke srodkowa, przy czym pomiedzy sciankami jednego z cylindrów (57) znajduje sie scianka we¬ wnetrzna (56) tloka (53), a pomiedzy sciankami, drugiego z cylindrów (58) znajduje sie scianka ze¬ wnetrzna (55) tloka (53). 3. Mechanizm wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ ny tym, ze scianki tloka (22, 53) i cylindra (21) lub cylindrów (57, 58) sa róznej dlugosci, przy czym krótsze scianki (25, 26, 55, 56, 59, 60) ograniczaja ksztalt komory roboczej lub komór roboczych, zas dluzsze scianki tloka i cylindra lub cylindrów na swych czesciach, wystajacych poza scianki krótsze,, maja powierzchnie (27, 28, 62, 64, 66, 68) wykona¬ ne z wymagana dla pasowania slizgowego doklad¬ noscia i gladkoscia, a ponadto na tych powierzch¬ niach sa wykonane obwodowe rowki (49, 50) z umieszczonymi w nich pierscieniami uszczelnia¬ jacymi (51, 52, 69—72). 4. Mechanizm wedlug zastrz. 3, znamienny tym,. ze krótsze scianki (25, 26, 55, 56, 59, 60) tloka i cy¬ lindra lub cylindrów, maja powierzchnie (47,_48)* ograniczaj[ace komore robocza lub komory robo¬ cze, które sa powierzchniami stozkowymi.V112 347 Figi Fig.2 62 6S Fig 3 Cena 45 zl ZGK 5, Btm. zam. 9125 — 120 egz. PL