Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do spre¬ zystego sprzegania czesci napedzajacej z czescia napedzana.Znane sa rózne urzadzenia do sprzegania oparte na ogól lna zastosowaniu resorów metalowych, np. piórowych, srubowych, itd. lub elementów gietkich z elastomerów albo z róznych tworzyw- sztucz¬ nych.Urzadzenia te posiadaja nastepujace niedogod¬ nosci. Brak amortyzacji wywoluje dynamiczne lub niekontrolowane zetkniecia. Brak jest wytlumienia drgan i halasu, gdyz urzadzenia te posiadaja wy¬ soka sprezystosc w zasadzie jedynie w kierunku osiowym, podczas gdy w innych kierunkach prze¬ nosza drgania i halasy. Niedostateczna sztywnosc liniowa lub przesuniecie rfazowe, szczególnie przy elastomerach czy tworzywach sztucznych, które o- prócz trudnosci w tlumieniu drgan i halasu po¬ woduja trudnosci w ich stosowaniu w ukladach sterowania albo regulacji ze wzgledu na niesta¬ bilnosc i kolysanie.Znane sa amortyzatory linowe stosowane do ^sprzegania stanowiace przedmiot patentów fran¬ cuskich nr. 1 275 754 i 380 185.Jednakze zespoly zawierajace amortyzatory lino¬ we takie jak opisane w powyzszych patentach maja liczne niedogodnosci, które znacznie ograni¬ czaja ich zastosowanie, 10 15 25 3Q W.patencie francuskim nr 1275 754 zastosowanie posredniej czesci sprzegajacej miedzy szeregami przejsc plaskich w ruchu posuwisto-zwroteiyTm li¬ ny, rozmieszczonymi prostokatnie parami, zarów¬ no od strony napedzajacej jak i napedzanqj, po¬ woduje stany wibracji, które nie istnieja bez sprzegniecia. Ponadto, przylozeniu momentu skre¬ cajacego wzdluz osi silnika, towarzyszy zblizenie czesci napedzajacej i napedzanej, co wywoluje nie¬ pozadana sile zaklócajaca, uszkadzajaca czesci na¬ pedzajaca i napedzana.W patencie francuskim nr 1 380185 uniknieto czesciowo tych wad, ale przylozeniu momentu o- brotowego w osi silnika towarzyszy wówczas sila rdzciagajaco-scii&kajaca w jedynej uzytej linie lub w kolejnych odcinkach ulozonych obok siebie, u- mieszczonej na wielolboiku w tej samej plaszczyz¬ nie osi czesci napedzajacej i napedzanej. Wada te¬ go rozwiazania jest zle tlumienie drgan, niedo¬ stateczna sztywnosc liniowa ograniczajaca jago zastosowanie do bardzo malych odchylen kato¬ wych. W rezultacie lina poczatkowo zaczyna praco¬ wac na zginanie, a potem na rozciaganie, powo¬ duje to znaczna zmiane sztywnosci i trudnosci ste¬ rowania czy regulacji.W dziedzinie wsporników obciazania i amorty¬ zatorów drgan znane sa, dotad nie stosowane do przenoszenia momentu obrotowego, petle liny u- mieszczone równolegle lub zwoje w postaci spirali, 112 294 \3 112 294 4 W przedstawionym przykladzie wykonania u- rzadzenia do sprzegania wedlug wynalazku ma dwie tarcze 1 i 2, z których kazda moze byc po¬ laczona sztywno z czescia napedzajaca lub nape¬ dzana. ¦ * -i Na tarczy 1 przymocowane sa elementy w ksztal¬ cie korytka 3, a tarcza 2 ma na obwodzie obrzeze w ksztalcie obreczy 4, do której sa zamocowane elementy w ksztalcie pretów 5, których jestt tyle co i korytek, a kazdy pret jest umieszczony mie¬ dzy obrzezami korytka 3.Element 6 ze skrecona lina jest umieszczony miedzy kazda powierzchnia boiczirta 5a kazdego preta a lezacym naprzeciw bokiem wewnetrznym 3a odpowiedniego obrzeza Korytka.Zwoje lin 6a spirali sa umieszczone w plytkach 7 i 8 tworzac element 6. Jedna para zlaczonych ze soba plytek ma miedzy soba taika sama czesc kaz¬ dego zwoju i jest przymocowana na powierzchni 20 5a preta 5, a druga para zlaczonych ze soba ply¬ tek, przeciwlegla, ma miedzy soba podobna czesc kazdego zwoju i jest zamocowana odipowiednio do boku 3a obrzeza rozwazanego korytka 3.Na figurach 1, 2 i 4 spirale srubowe sa równo¬ legle do osi geometrycznej x—x przechodzacej przez wal napedzajacy i napedzany, ale ich kie¬ runek moze byc równiez inny, np. prostopadly do tej osi (fig. 5), ukosny do tej oisi, lub spirale mo¬ ga byc umieszczone w odmiennych kierunkach.Na figurach 4 i 5 pokazno schematycznie linia¬ mi osiowymi 6—6 co najmniej dwa elementy ze spiralami srubowymi ze skreconej liny, umieszczo¬ ne równolegle do osi x—x (fig. 4) lub proistopadle do tej osi (fig. 5).W innym przykladzie wykonania (nie pokaza¬ nym) spirale srubowe sa zastapione przez szereg niezaleznych petli.Na figurach 1, 2 i 6 powierzchnie boczne 5a pre- ^ tów 5 i boki wewnetrzne 3a korytek 3 sa ulozone promieniowo, ewentualnie z przesunieciem, ale ich kierunek moze byc inny, nip. styczny do okreslo¬ nego kola wewnetrznego (fig. 7) albo styczny z pewnym przesunieciem. 45 Przylozenie momentu obrotowego do urzadzenia wywoluje sily w plaszczyznie petli usilujacej roz¬ sunac lub .przyblizyc plytki zaleznie od kierunku momentu obrotowego, przy czym osie plytek po¬ zostaja równolegle. Przy taJkim ruchu petla liny 50 sie odksztalca i dziala jak sprezyna. Suche tarcie miedzy odksztalcanymi nitkami liny zapewnia- a^ mortyzacje. Ogólnie okreslajac, amortyzacja urza¬ dzenia ma charakter tlumiacy.Odlaczeniu momentu obrotowego towarzyszy 55 ^powrót do polozenia równowagi poczatkowej.¦Rozwiazanie wedlug wynalazku moze miec za¬ stosowanie do sprzegania sprezystego miedzy u- rzadzeniem napedzajacym i napedzanym, lezacymi lub nielezacymi na przedluzeniu. w których amortyzacja nastepuje dzieki tarciu miedzy zylami petli.Celem wynalazku jest urzadzenie, w którym wykorzystanoby podobne petle lub zwoje spirali do przeniesienia momentu obrotowego. Cel ten osiagnieto przez wykonanie urzadzenia do sprezy¬ stego sprzegania czesci napedzajacej z czescia na¬ pedzana, zawierajacego elementy sprezyste umiesz¬ czone miedzy czescia napedzajaca i czescia nape¬ dzana, utworzonej z 'petli liny. Istota wynalazku polega na tym, ze petle liny sa polaczone za po¬ srednictwem równoleglych plytek tworzac ele¬ menty sprezyste, przy czym petle liny w kazdym elemencie sa wspólosiowe i równolegle wzgledem siebie, natomiast kazdy element umieszczony mie¬ dzy tarcza napedzajaca i tarcza napedzana ma dwa punkty mocowania kazdej petli liny do plytek, usytuowane na osi prostopadlej do osi napedu tarcz.Jedna plytka kazdego elementu jest polaczona z tarcza napedzajaca za posrednictwem wspornika utworzonego przez korytko, natomiast druga taka sama plytka kazdego elementu sprezystego jest polaczona z tarcza napedzana za posrednictwem preta umieszczonego miedzy bokami wewnetrzny¬ mi korytka. Elementy sprezyste sa usytuowane równolegle lub prostopadle do tarcz napedzajacej i napedzanej,, albo sa usytuowane wzUedem nich pod kateirflostryim.Prety i korytka przymocowane do tarcz sa roz¬ mieszczone promieniowo w równych odstepach katowych i skierowane stycznie do kola wewnetrz¬ nego.Petle liny sa nawiniete srubowo w elementach sprezystych albo sa utworzone przez szereg nie¬ zaleznych petli.Elementy sprezyste moga sie odksztalcac Jinio- wo lub katowo, przy czym zesipól przyjmuje stan poczatkowy po ustaniu dzialania sily lufo momen¬ tu skrecajacego.Rozwiazanie wedlug wynalazku daje korzysci w ' postaci lepszej amortyzacji, dobrego wytlumienia drgan i halasów dzieki duzej elastycznosci w sze¬ sciu mozliwych stopniach swobody, duzej sztywno¬ sci liniowej i amortyzacji o charakterze tlumia¬ cym proporejonailinyim do szybkosci, zdolnosci do tolerowania ustawienia nieliniowego albo inimo- srodkowego, zadawalajacego dizialania bez wzgledu na srodowisko i warunki cieplne, oraz w postaci zapewniajacej ciaglosc przewodnosci elektrycznej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym *fig. 1 przedstawia urzadzenie do sprezystego sprzegania, w widoku z przodu, fig. 2 ¦— urzadzenie z fig. 1, w widoku perspektywicznym, fig. 3 — element ze zwojami liny w widoku perspektywicznym, fig. 4 i ^5 — mozliwe polozenia elementów ze zwojami liny, oznaczonych linia osiowa, w widoku perspek¬ tywicznym, fig. 6 — wzajemne polozenie ejementu prowadzonego i prowadzacego urzadzenia do sprze¬ gania, w przekroju poiprzeoznym, fig. 7 — inny przyklad wzajemnego polozenia elementu prowa¬ dzonego i prowadzacego, w przekroju poprzecz¬ nym, J ,,..-,.^ Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do sprezystego sprzegania czesci napedzajacej z czescia napedzana, zawierajace e- lemenit sprezysty umieszczony miedzy czescia na- 10 13 20 25 30 35 40 45 50 55 605 112 294 6 pedzajaca i czescia napedzana utworzony z petli liny, znamienne tym, ze petle liny (6a) sa polaczo¬ ne za posrednictwem równoleglych plytek (7, 8) tworzac elementy (6), przy czym petle liny (6a) w kazdym elemencie (6) sa wspólosiowe i równo¬ legle wzgledem siebie, a nastepnie kazdy element (6) umieszczony miedzy tarcza napedzajaca (1) i tarcza napedzana (2), ma dwa punkty mocowania kazdej petli liny (6a) do plytek (7, 8), usytuowane na osi prostopadlej do osi napedu tarcz (1, 2). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze plytka (7) kazdego elementu (6) jest polaczona z tarcza napedzajaca (1) za posrednictwem wspor-' nika -utworzonego przez korytko (3), a natomiast druga plytka (7) kazdego elementu (6) jest pola¬ czona z tarcza napedzana (2) za posrednictwem preta (5) umieszczonego miedzy bokami wewnetrz¬ nymi (3a) koirytka (3). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elementy (6) sa usytuowane równolegle do tar¬ czy napedzajacej (1) i do tarczy napedzanej (2). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. l, znamienne tym? 10 15 20 ze elementy (6) sa usytuowane prostopadle do tar- czy napedzajacej (1) i tarczy napedzanej (2). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elementy (6) tworza kat ostry z tarcza napedza¬ jaca (1) i tarcza napedzana (2). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze pjeity (5) i korytka (3) przymocowane do tarcz (1, 2) sa rozmieszczone promieniowo-. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze prety (5) i korytka (3) przymocowane do tarcz (1, 2) sa skierowane stycznie do kola wewnetrzne¬ go. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze prety (5) i korytka (3) przymocowane do tarcz (1. 2) sa rozmieszczone w~ równych odstepach ka¬ towych. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze petle liny (6a) sa nawiniete srubowo w ele¬ mentach (6). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze petle liny (6a) sa utworzone przez szereg nie-i zaleznych petli.FIG.1.FIG.3.112 294 ' 1 FIG.2 FIG.6.N FK3.Z FIG.5.DN-3, z. 425/81 Cena 45 zl PL