Przy reakcjach miedzy cieczami w akcji endotermieznej moze sie okazac zu- podwyzszooej temperaturze ma wielkie pelnie zbyteczna. znaczenie ekonomiczne odzyskiwanie cie- Tego rodzaju odzyskiwanie ciepla pla z goracych produktów poreakcyjnych, praktykuje sie w róznych galeziach prze- Cieplo to zazwyczaj zuzytkowuje sie myslu chemicznego, np. przy katalizie do nagrzewania materjalów przeznaczo- bezwodnika siarkowego albo tlenku we- nych do reakcji; w tym celu produkty re- gla, przy syntezie amonjaku i alkoholu akcji oraz materjaly wyjsciowe przepro- metylowego. wadza sie przez wymieniacz ciepla. W ten Te wymieniacze ciepla bywaja umie- sposób ilosc ciepla, która jeszcze nalezy szczane nazewnatrz aparatury reakcyjnej, doprowadzic z zewnatrz, zostaje zreduko- lub tez moga wchodzic w jej sklad, lecz wana do minimum, zas w przypadku re- wszelkie dotychczas stosowane wymie-niacze zadanie swe spelnialy w stopniu niedostatecznym,. szczególniej zas dotyczy to wymieniaczy, stanowiacych czesc skla¬ dowa aparatury reakcyjnej, poniewaz apa¬ ratura ta wogóle nadaje sie tylko do re¬ akcyj egzotermicznych, a w tym przypad¬ ku nawet slaba wymiana ciepla moze o- czywiscie odpowiadac celowi.Aparat wedlug wynalazku sluzy do wykonywania reakcyj miedzy cieczami w podniesionej temperaturze i jest tak skon¬ struowany, ze cieplo nagromadzone w pro¬ duktach reakcji odzyskuje sie prawie cal¬ kowicie i zuzytkowuje do ogrzania gazów lub cieczy przeznaczonych do reakcyj lub do innych celów.Aparat przedstawiono na rysunkach na fig. 1 — w przekroju pionowym, na fig. 2 — w odpowiednim widoku zgóry; fig. 3 i 4 przedstawiaja inna odmiane, zas fig. 6 i 7—szczególy.Oczywiscie wynalazek nie ogranicza sie do aparatów przedstawionych na ry¬ sunkach, lecz obejmuje równiez wszelkie aparaty zbudowane podobnie.Na rysunkach aparat ma ksztalt cylin¬ dryczny, lecz wogóle ksztalt jego moze byc dowolny.Na fig. 1 i 2 zewnetrzna scianke apa¬ ratu oznaczono przez A, przestrzen reak¬ cyjna — przez B, zas przez C i D — dwie pokrywy hermetycznie zamykajace apa¬ rat. Do górnej pokrywy C przymocowane sa dwie scianki cylindryczne a, b skiero¬ wane ku dolowi, a do pokrywy D przymo¬ cowane sa scianki cylindryczne c, d, od¬ dzielone od scianek a i b. Oczywiscie ilosc scianek, umocowanych na tych dnach, mo¬ ze byc rózna.Pomiedzy temi sciankami umieszczona jest przegroda E, poprzez która odbywa sie wymiana ciepla. Jest ona zbudowana z metalu i moze byc czesciowo lub calko¬ wicie wypelniona malemi okruchami albo rurkami albo innym materjalem zdatnym do wspóldzialania przy przenoszeniu cie¬ pla. W przykladzie urzadzenia przedsta¬ wionym na rysunku przegroda ta sklada sie z pieciu wspólsrodkowych scian e, f, g, h, i, polaczonych kazda z nastepna i z poprzednia zapomoca dwóch tarcz pier¬ scieniowych, z których jedna przytwier¬ dzona jest na dolnej krawedzi, druga do górnych krawedzi wymienionych scian, jak to zreszta widac na fig. 1, gdzie pier¬ scienie te oznaczone sa literami m, m, o, p.Zimne ciecze przeznaczone do reakcji moga wchodzic np. przy 1 i przechodzic poprzez przestrzen, zawarta miedzy scia¬ nami A i e, f oraz c, c i g, h oraz d, d i i; w ten sposób dostaja sie one do przestrze¬ ni srodkowej B, w której odbywa sie re¬ akcja, stad zas, przechodzac przez prze¬ strzen zawarta miedzy scianami h i b b oraz /, g i a a oraz e, wydostaja sie naze- wnatrz przy 2. Analogicznie mozna cie¬ cze zimne wprowadzac do urzadzenia przy 2, zas odprowadzac przy 1.Jezeli reakcja odbywajaca sie w B jest endotermiczna lub tylko slabo egzo¬ termiczna, to mozna np. przestrzen zawar¬ ta miedzy sciankami d oraz i zaopatrzyc w ogrzewacz elektryczny, np. spirale, jak to uwidoczniono na fig. 3, gdzie zimne ciecze wprowadza sie przy 1. Ogrzewacz elektryczny mozna równiez umiescic w srodkowej czesci aparatu, jak widac w przykladzie urzadzenia przedstawionego na fig. 4.Szczególnie korzystnem okazalo sie w praktyce urzadzenie przedstawione na fig. 5, 6 i 7. Fig. 5 wyobraza przekrój pionowy aparatu, fig. 6 — przekrój pionowy oraz fig. 7 — przekrój poziomy jednego z glów¬ nych elementów tworzacych aparat.Czesc aparatu wyobrazona na fig. 6 i 7 sklada sie z dwóch czlonów cylindrycz¬ nych r, r', polaczonych zapomoca tarczy pierscieniowej l orfeiz zaopatrzonych w kryzy y, vlf znajdujace sie na róznych po¬ ziomach. Jest waznem by uszczelnienia — 2 —przy kryzach znajdowaly sie w chlodniej¬ szej czesci aparatu, W celu mozliwie calkowitego odzyski¬ wania ciepla zawartego w goracych pro¬ duktach poreakcyjnych, wystarczy zmie¬ nic ilosc oraz powierzchnie przegród, po¬ przez które odbywa sie wymiana ciepla, co jest zreszta widoczne z samej budowy urzadzenia.Druga zaleta urzadzenia jest moznosc otrzymania regularnego spadku tempera¬ tury od wewnatrz ku zewnatrz. Ma to wiel¬ kie znaczenie, szczególniej jesli aparat podlega dzialaniu cisnienia, poniewaz w tym przypadku scianka Af podlegajaca ci¬ snieniu w nizsze] temperaturze, wykazuje wieksza wytrzymalosc mechaniczna. W niektórych przypadkach ten spadek tem¬ peratur zabezpiecza od wplywów che¬ micznych, których dzialanie mogloby na¬ stapic w wyzszej temperaturze.Ciecze, pomiedzy któremi odbywa sie wymiana ciepla, prowadzi sie w przeciw- pradzie, a wiec w sposób najodpowied¬ niejszy do osiagniecia szybkiej i calkowi¬ tej wymiany ciepla.Sciany a, b, c, d moga byc wykonane nie koniecznie z materjalu nieprzewodza- cego ciepla, poniewaz róznica miedzy tem¬ peratura cieczy, znajdujacych sie po obu stronach tych scian, jest zbyt mala zeby ilosc ciepla, któraby przez nie mogla prze¬ niknac, byla znaczna. Skutkiem tego caly aparat moze byc wykonany z metalu.Rozszerzanie sie aparatu pod wply¬ wem ciepla nie moze spowodowac uszko¬ dzen ani przerw w pracy, pomimo, ze a- parat pozbawiony jest oliwiarek oraz zlacz rozsuwalnych, co znacznie upraszcza budowe oraz ulatwia montowanie i roz¬ montowywanie aparatu.Wreszcie nalezy zaznaczyc, ze jezeli jedna z cieczy przeznaczonych do reakcji znajduje sie w postaci pary, albo jesli to jest ciecz otrzymana przez stopienie sub¬ stancji, która w zwyklej temperaturze jest cialem stalem, to mozna, jesli oczywiscie gorace produkty poreakcyjne zawieraja odpowiednia ilosc ciepla, wprowadzac te substancje w odpowiednim punkcie na drodze cieczy przeznaczonych do reakcji, tak zeby stapianie jak równiez odparowy¬ wanie tych substancyj odbywalo sie ko¬ sztem ciepla odzyskanego z goracych pro¬ duktów poreakcyjnych.Jest oczywistem, ze aparat doskonale nadaje sie do wykonywania reakcyj kata¬ litycznych, jak równiez i niekatalitycz- nych. W razie stosowania katalizatora mozna go zaladowywac wzglednie wyla¬ dowywac przez otwory w pokrywach C i D, przyczem mozna to wykonywac bez zdejmowania pokryw. PL