, Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi udoskonalona szczotka oraz opraw¬ ka szczotki do maszyn lub innych urza¬ dzen elektrycznych. Szczotki weglowe nie daja sie wykonywac tak dokladnie, aby po osadzeniu we wlasciwej oprawie metalo¬ wej scisle przylegaly do niej. Wobec tego szczotki weglowe, docisniete do czesci ru¬ chomej, przechylaja sie w jedna lub druga strone.Uwidocznia to wykres podany na fig. 4 rysunku, uwidoczniajacy widok konco¬ wy szczotki weglowej, dociskanej do ko¬ lektora pradnicy, przyczem linje przery¬ wane wskazuja polozenia luzno osadzonej szczotki podczas obrotów kolektora w jed¬ na lub druga strone. Jest rzecza pozada¬ na, by szczotki pradnicy zachowywaly na kolektorze polozenie promieniowe, szcze¬ gólnie w przypadku szczotek pomocni¬ czych lub trzecich szczotek, stosowanych w pradnicach samoczynnie regulowanych, zwlaszcza w pradnicach do oswietlania wagonowych, napedzanych to w jednym to w drugim kierunku.Przedmiot wynalazku stanowi szczot¬ ka, zlozona z dwu lub kilku czesci o po¬ wierzchniach scietych skosnie nakszta-lt klinów. Czesci te zostaja przylozone do siebie powierzchniami pochylemi. Tak zlo¬ zona szczotke osadza sie w oprawce i wy¬ wiera sie nacisk w jej kierunku konco-wym, wskutek czego powierzchnie te prze¬ suwaja sie po sobie i dociskajac sie wza¬ jemnie powiekszaja szerokosc szczotki, która dzieki temu zawsze szczelnie przyle¬ ga do oprawy i nie moze sie odchylac. Do nacisku w kierunku koncowym szczotki nadaja sie najlepiej sprezyny plaskie.Szczotki dociska sie do kolektora lub do powierzchni stykowej zapomoca ramion sprezynujacych, wykonanych w ten spo¬ sób, aby umozliwialy wzajemne zaklino¬ wanie szczotek, a nacisk w kierunku ku do¬ lowi rozdzielal sie jednostajnie na cala powierzchnie szczotek.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do szczotek kolektorów w pradnicach lub silnikach elektrycznych, lecz moze byc stosowany równiez w innych przyrzadach, np. w regulatorach i nastawnikach.Przyklad urzeczywistnienia wynalazku przedstawia rysunek, na którym fig. 1 u- widocznia przekrój oprawy szczotki, fig. 2 — widok jej zgóry, fig. 3 — widok per¬ spektywiczny. Litera a oznacza oprawke, obejmujaca szczotke weglowa, skladajaca sie z dwu czesci klinowych 66, których skosnie sciete powierzchnie cc moga sie po sobie przesuwac. Do kazdej szczotki jest przynitowana gietka koncówka d. Do o- prawki e przymocowane sa wygiete spre¬ zyny plaskie f srubami g, przechodzacemi przez otwory, znajdujace sie wpoblizu konca sprezyny. Sprezyny te wywieraja jednostajnie rozlozony nacisk koncowy na szczotki. Sprezyny g mozna zastapic inne- mi. Czesci szczotki 6 zostaja docisniete do siebie w taki sposób, ze rozpieranie po¬ wierzchni c powoduje rozszerzanie sie szczotki i scisle jej przyleganie do opraw¬ ki. Szerokie powierzchnie szczotek zostaja przytem tak blisko docisniete do szero¬ kich scianek oprawki, ze pochylanie sie szczotek w oprawce zostaje uniemozli¬ wione.Szczotke przyciska do kolektora h sprezyna m oraz dzwignia kolankowa k, osadzona na sworzniu /. Na fig. 1 sprezy¬ na m dociska dzwignie x do szczotki, na fig. 3 sprezyna otrzymuje dzwignie pod¬ niesiona. Wewnatrz spiralnej sprezyny m znajduje sie trzpien n, polaczony przegu¬ bowo z dzwignia k i luzno przechodzacy przez otwór o w oprawce, Dzwignia kolan¬ kowa wywiera nacisk zapomoca przegubo¬ wo do niej przymocowanej dzwigni dwura- miennej p, zaopatrzonej dla zmniejszenia tarcia w krazki r. Dzwignia ta rozdziela jednostajnie nacisk na poszczególne cze¬ sci szczotki, przyczem dzieki krazkom r nacisk ten nie przeszkadza przesuwaniu sie poszczególnych czesci 6 szczotek wzgledem siebie.Pokazane na fig. 5 dzwignie s, dociska¬ jace czesci 6 szczotek ku dolowi, sa umie¬ szczone prostopadle do szerokiego boku szczotek. Dzwignie s moga sie wahac do¬ kola sworznia t, osadzonego w czesci, sta¬ nowiacej przedluzenie oprawki w kierun¬ ku bocznym. Konce dzwigni sa rozwidlone celem osadzenia krazków u, zaokraglo¬ nych, na obwodzie.Krazki te wywieraja cisnienie na cien¬ kie plyty metalowe v, przymocowane do czesci 6 szczotek.Zamiast dwóch dzwigni s mozna uzyc jednej, jak na fig. 6. Koniec dzwigni zao¬ patrzony jest w otwór w, w którym moze byc wahliwie osadzona oska x. Na kon¬ cach tej osi umieszczone sa krazki y, zmniejszajace tarcie podczas dociskania czesci 6 szczotki. Krazki y dociskaja do konców osi sprezyny z. W celu dociskania czesci szczotek ku dolowi, przy jednocze¬ snym mozliwie jednostajnym podziale te¬ go cisnienia, mozna stosowac inne urzadze¬ nia, któreby nie przeszkadzaly poza tern wzajemnemu ruchowi czesci szczotek wzgledem siebie.Fig. 7 i 8 przedstawiaja widok zgóry oraz zboku oprawki szczotki weglowej, zbudowanej zgodnie z niniejszym wyna¬ lazkiem, a uzytej w dzwigni kontaktu sli- — 2 —zgowego regulatora elektrycznego lub na¬ stawnika silnika. Dzwignia /, która przy obrotach moze sie przesuwac ponad kon¬ taktami 2, posiada oprawke 3, zawieraja¬ ca klinowate czesci bb szczotek. Plaskie sprezyny 4 wywieraja na poszczególne czesci szczotek cisnienie w kierunku kon¬ cowym, przyczem czesci szczotek sa doci¬ skane wdól do kontaktów 2 zapomoca sprezyn 5, zaopatrzonych w krazki 6.Podzial szczotek na dwie lub wiecej czesci przynosi jeszcze jedna korzysc.Mianowicie, prady, plynace w szczotkach w chwili, gdy one krótko zwieraja dwie sa¬ siednie dzialki kolektora, napotykaja na wieksza opornosc w przypadku szczotek, skladajacych sie z dwóch lub wiecej czesci. PL