Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do po¬ miaru posuwu suportu obrabiarek w skali metrycz¬ nej i calowej, które ma szczególne zastosowanie przy obróbce skrawaniem. 5 Urzadzenia do pomiarów w podwójnej skali sa uzywane w krajach przechodzacych z ukladu calo¬ wego na uklad metryczny. Dlatego tez niezbedne jest wyposazenie obrabiarek w podwójne skale ce¬ lem stopniowego przyzwyczajenia pracowników ob- io slugujacych maszyny do systemu metrycznegOk Stan techniki. Znane jest urzadzenie do pomiaru posuwu suportu Obrabiarki w skali melrycizinej i calowej, którego jedna skala jest napedzana bez- 15 posrednio od walka napedzajacego, zas druga skala jest napedzana za posrednictwem kola zebatego o uzebieniu zewnetrznym i zazebionym z uzebie¬ niem wewnetrznym pierwszej skali. Stosunek tych uzebien wynosi 127 -5- 125. Kolo zebate o uzebieniu 20 zewnetrznym jest osadzone mimosrodiowo wzgledem osi walka, a co za tym idzie imimosrodowo jest osadzona skala. Wzajemne mimosrodowe przesta¬ wienie skal stwarza mozliwosc nieprawidlowego odczytu, oraz brak jest mozliwosci ciaglego porów- 25 nywania wyników pomiarów w skali metrycznej i calowej. W omawianym urzadzeniu rekojesc jest trwale polaczona z walkiem i w przypadku obro¬ tów walka istnieje mozliwosc uderzenia pracow¬ nika obslugujacego obrabiarke przez obracajaca sie 30 2 rekojesc. Czyli nie mozna tutaj zastosowac szyb¬ kich przesuwów.Znane jest takze urzadzenie do pomiaru posuwu suportu obrabiarek w skali metrycznej i calowej, w którym obydwie skale sa wspólosiowe i sa osa¬ dzone na kolach zebatych o uzebieniu wewnetrz¬ nym, przy czym ilosci zebów wynosza odpowied¬ nio 127 i 125 i sa one zazebione z kolem posred¬ niczacym o bardzo malej srednicy.Urzadzenie to wprawdzie eliminuje czesc wad wspomnianego uprzednio urzadzenia, jednakze ze wzgledu na male rozmiary kola posredniczacego nie nadaje sie do szybkich posuwów. W przypadku wlaczenia szybkich posuwów ina malym posredni¬ czacym kole zebatym wystapilyby tak duze przy¬ spieszenia, ze mogloby to doprowadzic do wylama¬ nia zebów.Istota wynalazku. Urzadzenie do pomiaru obra¬ biarek wedlug wynalazku zawiera posredniczace zebate kola, które jest zaopatrzone w 114 zebów i jest osadzone obrotowo na mimosrodowej wzgle¬ dem osi walka stalej piascie przymocowanej do obsady wkretami, a która to piasta jednoczesnie stanowi lozysko slizgowe dla walka, z kolei zas do wspomnianej obsady jest trwale przymocowany wkretami wskaznik posiadajacy otwór dla jednej ze skal, natomiast dwa zebate kola o uzebieniu wewnetrznym maja na powierzchni gwint, na który 111 441111 441 3 20 sa nakrecane blokujace (nakretki i dalej na dwu wspomnianych zebatych kolach sa nalozone dystan¬ sowe pierscienie z ustalajacymi kolkami, przy czym kolki te sa usytuowane w rowkach tych zebatych kól. Na omawianym walku jest osadzona suwliwie 5 tuleja, w wydeciu której jest umieszczane jedno ramie dwuramiennej dzwigni, zas m piascie sa suw¬ liwie umieszczone kolki; a w jednym kole zebatym o uzebieniu wewnetrznym osadzonym na walku jest przesuwnie umieszczony popychacz, który jed- 10 nym koncem jest oparty o obsade pokretla, podczas gdy wspomniana tuleja, kolki i popychacz sa roz¬ dzielone od siebie pierscieniami osadzonymi prze¬ suwnie na walku urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku, na skutek osa- 5 dtzenia kola posredniczacego mimosrodowo na wal¬ ku napedzajacym, umozliwia (wspólosiowe usytuo¬ wanie skal przy jednoczesnej mozliwosci wlaczenia szybkich posuwów. Jednoczesnie w przypadku szyb¬ kich posuwów nastepuje wylaczenie pokretla przez odsuniecie od zazebionego z nim kola zebatego osa¬ dzonego na walku. Wylaczenie nastepuje poprzez obrót dzwigni, która poprzez przesuniecie tulei oraz ukladu kolków i popychacza wyzebia pokretlo. Na skutek zastosowania pierscieni dystansowych zabez- ** pieczonych przed obrotem kolkami ustalajacymi, mozliwe jest blokowanie wyskalowanych pierscieni bez ich przytrzymywania i bez poruszenia skali z jej polozenia zerowego. Wskaznik z otworem umozliwia latwe ustawienie skal w polozenie zero- M we, a jednoczesnie pozwala na dokonanie i porów¬ nanie pomiarów w ukladzie metrycznym i calo¬ wym.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest M uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 ukazuje przekrój poprzeczny urza¬ dzenia wzdluz jego osi, fig. 2 jest widokiem na urzadzenie, zas fig. 3 przedstawia wycinek skal wraz ze wskaznikami. 40 Przyklad realizacji wynalazku. Urzadzenie ma napedzajacy walek 1, na (którym jest trwale osa¬ dzone zebate kolo 2 i dodatkowo polaczone z nim przy pomocy wpustu 3. Kolo zebate 2 ma uzebienie wewnetrzne o 127 zebach, zas na jego powierzchni zewnetrznej osadzony jest obrotowo pierscien 4 ze skala,*calowa, której polozenie jest ustalone zacis¬ kowe przy pomocy nakretki 5 za posrednictwem pierscienia 6. Pierscien 6 ma ustalajacy kolek 7, który wchodzi w rowek kola zebatego. Na zebatym M kole 2 osadzone jest obrotowo zebate kolo 8 z uze¬ bieniem wewnetrznym o 125 zebach. Na zebatym kole 8 osadzone sa identycznie jak na zebatym kole 2 pierscien 9 ze skala metryczna, pierscien 6 a nakretka 5. 43 55 Obydwa zebate kola 2 i 8 sa zazebione z posred¬ niczacym zebatym kolem 10 osadzonym na mimo- srodowej piascie 11. Piasta 11 jest osadzona obro¬ towo na walku 1. Zebate kolo 10 jest zabezpieczone eo przed zsunieciem sie z piasty 11 z jednej strony kolnierzem 12, zas z drugiej strony podkladka 13 i osadczym pierscieniem 14. Piasta 11 jest przy¬ mocowana do obsady 15 wkretami 16. Obsada 15 jest mocowana do korpusu obrabiarki. W obsadzie 65 15 na walku 1 jest umieszczona przesuwna tule¬ ja 17, w wyciecie której wchodzi jedno ramie dwu- ramiennej dzwigni 18. W mimosrodowej piascie 11 umieszczone sa przesuwnie kolki 19. W zebatym kole 2 umieszczony jest przesuwnie popychacz 20, który siwym koncem opiera sie o obsade 21 pokret¬ la 22.Tuleja 17, kolki 18 i popychacz 19 rozdzielone sa pierscieniami 23 osadzonymi przesuwnie na wal¬ ku 1. Pokretlo 22 jest polaczone z zebatym kolem'2 klami 24. Docisk pokretla 22 do zebatego kola 2 zapewnia sprezyna 25 oparta o podkladke 26. Do obsady 15 przymocowany jest wskaznik 27 wkre¬ tami 28.Przy poslugiwaniu, sie urzadzeniem wedlug wy¬ nalazku nalezy najpierw wyskalowane pierscienie 4 i 9 ustawic w polozenie zerowe wzgledem wskaz¬ nika 27 jak to pokazano na fig. 3, po czym nalezy je zablokowac nakretkami 5.Nastepnie obracajac pokretlem 22 dokonujemy obrotu walkiem 1 i zebatym kolem 2. Równoczes¬ nie z zebatym kolem 2 bedzie sie obracal zabloko¬ wany na nim pierscien 4, który na skali bedzie wskazywal wielkosc przesuniecia. Jednoczesnie be¬ dzie sie takze obracac zebate kolo 8 za posredni¬ ctwem posredniczacego kola 10, a z nim wyskalo¬ wany pierscien 9.W przypadku wlaczenia szybkiego -mechanicznego posuwu nastepuje równoczesnie obrót dzwigni 18 poprzez tuleje 17, pierscien 23, kolek 19, pierscien 23 i popychacz 20 nastepuje wyzebienie obsady 21 pokretla 22. Przy posuwie mechanicznym obrót kól zebatych i zwiazanych z nimi wyskalowanych pier¬ scieni jest taki sam jak przy posuwie recznym.'Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pomiaru posuwu suportu obra¬ biarki w skali metrycznej i calowej, napedzane walkiem, z recznym pokretlem osadzonym na walku, z kolami zebatymi o uzebiendu wewnetrz¬ nym o ilosci zebów 127 i 125 i osadzonymi na nich odpowiednio pierscieniami ze skala, przy czym jedno z tych kól zebatych jest osadzone trwale na walku i stanowi piaste dla drugiego kola, zas oby¬ dwa kola zebate sa zazebione z kolem posrednicza¬ cym o uzebieniu zewnetrznym, znamienne tym, ze posredniczace zebate kolo (10) jest zaopatrzone w 114 zebów i jest osadzone obrotowo na mimosro¬ dowej wzgledem osi walka (1) stalej piascie (11) przymocowanej do obsady (15) wkretami (16) a któ¬ ra to piasta (11) jednoczesnie stanowi lozysko sliz¬ gowe dla walka (1), z kolei zas do wspomnianej obsady (15) jest trwale przymocowany wkretami (28) wskaznik (27) posiadajacy otwór dla jednej ze skal, natomiast zebate kola (2 i 8) o uzebieniu we¬ wnetrznym maja na powierzchni gwint, na który sa nakrecane blokujace nakretki (5) i dalej na wspom¬ nianych zebatych kolach (2 i 8) sa nalozone dystan¬ sowe pierscienie (6) z ustalajacymi kolkami (7), przy czym kolki te sa usytuowane w rowkach ze¬ batych kól (2 i 8). 2, Urzadzenie wedlug zastrz, 1, znamienne tym,111 441 5 6 ze ma osadzona suwliwie na walku (1) tuleje (17) walku, jest przesuwnie umieszczony popychacz (20), w wycieciu której jest umieszczone jedno ramie który jednym koncem jest oparty o obsade (21) dwuramiennej dzwigni (18), zas w piascie (11) pokretla (22), przy czym tuleja (17), kolki (19) i po- umieszczone sa suwliwie kolki (19), a w kole zeba- pychacz (20) sa rozdzielone od siebie pierscieniami tym (2) o uzebieniu wewnetrznym osadzonym na 5 (23) osadzonymi przesuwnie na walku (1).Figi111 441 Fig3 ZGK Oddz. 2 Chorzów, zam. 6423/81 — 100 egz.Cena 45 zl PL