Przedmiotem wynalazku jest elektryczny lacz¬ nik wtykowy, zawierajacy zespól gniazda i zespól wtykowy polaczone ze soba elektrycznie poprzez dociski sprezyny.Znany jest elektryczny lacznik wtykowy za¬ wierajacy wiele zestyków promieniowych roz¬ mieszczonych wokól osi styku i w okreslonej od¬ leglosci od tej osi. Zestyki promieniowe dociskane sa za pomoca spiralnej sprezyny pierscieniowej w kierunku do osi "styku. Zespól wtykowy lacznika obejmuje wtyk wprowadzany w otwór o mniej¬ szej srednicy uformowany przez dociskane spre¬ zyna zestyki promieniowe. Miedzy wtykiem a ze¬ stykami promieniowymi wytwarzany jast styk elektryczny. W lacznikach dociskowych wykorzy¬ stuje sie jedna luib wiecej powierzchni stykowych, które dociskane sa do siebie czolowo dla uzyska¬ nia styku elektrycznego.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji lacznika elektrycznego wykorzystujacego zestyk o konstrukcji bedacej polaczeniem zestyku promie¬ niowego i czolowego.Cel wynalazku osiagnieto przez zaprojektowanie lacznika, w którym zespól gniazda zawiera podluz¬ ny, przewodzacy . prad elektryczny styk gniazda, na którego jednym koncu usytuowana jest po¬ wierzchnia stykowa oraz wiele przewodzacych prad zestyków promieniowych usytuowanych wokól wzdluznej osi styku gniazda w okreslonej od niej odleglosci. Jeden koniec kazdego .z zestyków pro¬ mieniowych pozostaje w styku elektrycznym ze stykiem gniazda, a drugi koniec zestyku promie¬ niowego stanowi czesc krzywkowa. Zestyki pro¬ mieniowe i powierzchnia stykowa styku gniazda 5 tworza gniazdo wtykowe. Lacznik zawiera równiez elementy do sprezystego promieniowego dociska¬ nia zestyków promieniowych w kierunku do osi wzdluznej styku gniazda. Zespól wtykowy zawiera podluzny, przewodzacy prad elektryczny wtyk, na io którego jednym koncu usytuowana jest powierz¬ chnia stykowa oraz odsunieta od niej wzdluznie powierzchnia krzywkowa, nachylona ku wzdluznej osi styku i usytuowana na koncowych czesciach wtyku. Podczas styku elektrycznego wtyk jest 15 umieszczony w gniezdzie wtykowym zespolu gnia¬ zda, a powierzchnia stykowa wtyku jest docisnieta do powierzchni stykowej styku gniazda. Krzyw¬ kowa czesc gniazda i krzywkowa powierzchnia wtyku wspólpracuja ze soba dla przetworzenia 20 odsrodkowej promieniowej sily nacisku dociskanych sprezyna styków promieniowych na sile osiowa do¬ ciskajaca wtyk do powierzchni stykowej — styku gniazda., Wtyk ma czesc w ksztalcie stozka scietego skie- 25 rowanego wierzcholkiem w strone zespolu gniaz¬ da, której powierzchnia jest polaczona z promie¬ niowymi zestykami dla uzyskania polaczenia elek¬ trycznego, w którym przy zamykaniu lacznika obwód elektryczny zamyka sie najpierw.przez po- 20 wierzchnie stozkowej czesci i zestyki promieniowe, 110 330110 330 3 4 a przy otwieraniu lacznika prad elektryczny naj¬ dluzej plynie przez to polaczenie.Powierzchnia stykowa styku gniazda ma stoz¬ kowe wglebienie, a powierzchnia stykowa wtyku ma postac stozka scietego. Obie powierzchnie styku stykaja na powierzchni pierscieniowej.Styk gniazda i wtyk maja oprawa kabla z wkre¬ tem ustalajacym wkreconym promieniowo do opra¬ wy kabla oraz wglebienie usytuowane naprzeciw wkreta ustalajacetgo wzdluz jego osi.W laczniku wedlug wynalazku pojedyncze zesty¬ ki promieniowe mozna w prosty sposób wymie¬ niac, a ich konstrukcja jest taka, ze zestyki te przy zamykaniu lacznika jako pierwsze tworza styk elektryczny, a przy otwieraniu lacznika jako ostatnie zostaja odlaczone od wtyku.Lacznik wtykowy- o dociskowe-promieniowej konstrukcji zestyku moze zostac zamkniety w obu¬ dowie dla zapewnienia bezpiecznej pracy w sro¬ dowisku wybuchowym.•Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia elektryczny lacznik wtykowy z ze¬ stykiem o konstrukcji dociskowo-promieniowej, w widoku z boku z czesciowym przekrojem poprzecz¬ nym, z uwidocznieniem zespolów gniazda i wtyku w stanie zamkniecia zestyku elektrycznego, fig. 2 — styk gniazda od strony jego zakonczenia, z uwidocznieniem usytuowanych na obwodzie zesty¬ ków promieniowych i spiralnej sprezyny pierseie- nioweij, fig. 3 — .styk gniazda i czesc kabla elek¬ trycznego w widoku perspektywicznym z czescio¬ wym wycieciem, przy czym czesc kabla zamoco¬ wana jest w styku gniazda dzieki odksztalceniu mechanicznemu spowodowanemu wkreceniem wkre¬ ta ustalajacego w kierunku usytuowanego naprze¬ ciw tego wkreta wglebienia, fig. 4 — czesc lacz¬ nika wedlug wynalazku w powiekszeniu, przy czym linia przerywana oznaczone jest polozenie wtyku wzgledem gniazda, gdy zestyki promieniowe sa maksymalnie wygiete na zewnatrz, a fig. 5 — czesc lacznika z fig. 4 w powiekszeniu, przy czym wtyk jest calkowicie wcisniety w gniazdo uformo¬ wane przez styk gniazda i zestyki promieniowe, dociskane przez sprezyne.Lacznik wtykowy 10 przedstawiony zostal przy¬ kladowo jako lacznik dwubiegunowy, jednak lacz¬ nik wtykowy majacy konstrukcje zgodna z wyna¬ lazkiem moze zostac równiez wykorzystany w kon¬ figuracji jedno lub wielobiegunowej.Lacznik wtykowy 10 (fig. 1) ma zespól 1- gnia¬ zda i zespól wtykowy 14. Zespól 12 gniazda Barie¬ ra podluzny, przewodzacy prad elektryczny ^tyk 16 gniazda. Styk 16 gniazda (fig. 3) skfcda ,$K z podluznej oprawy katda oraz z wkreta ust; la¬ jacego 20 odksztalcajacego kabel. Naprzeciw wkre¬ ta 20 usytuowane jest wglebienie 22, do którego wciskany jest kabel. Po umiejscowieniu przewo¬ dów 24 kabla wewnatrz oprawy 18 dokreca sie wkret ustalajacy 20 tak, ze przewody 24 kabla zostaja wcisniejte we wglebienie 22. Takie rozwia¬ zanie konstrukcyjne zapewnia mechaniczne zamo¬ cowanie kabla w styku 16 gniazda przy zachowaniu malej rezystancji polaczenia kabla ze stykiem 16 gniazda.W korzystnym # przykladzie wykonania (fig. 3)- zakonczenie styku 16 Gniazda stanowi szpulowa glowica 26, majaca pierscieniowy rowek 28 o pro¬ filu lukowym i -stozkowe wglebienie 30. Wokól 5 wzdluznej osi styku 16 gniazda (fig. 1, 2) i w pew¬ nej stalej odleglosci od tej osi usytuowanych jest wiele przewodzacych prad elektryczny zestyków promieniowych 32.Przekrój wzdluzny kazdego, z przewodzacych prad elektryczny zestyków promieniowych 32 ma ksztalt litery S (fig. 4 i 5). Jeden koniec 32a kazdego z zestyków promieniowych 32 osadzony jest w rowku 28 glowicy szpulowej 26 i utrzymy¬ wany w nim za pomoca srubowej sprezyny pier¬ scieniowej 34. Drugi koniec 32b zestyku 32 stanowi czesc krzywikowa, dociskana promieniowo, w kie¬ runku osi wzdluznej styku 16 gniazda za pomoca srubowej sprezyny pierscieniowej. 36. Stykowe ze¬ styki promieniowe 32 i stozkowe wglebienie 30 stanowia razem gniazdo wtykowe 38 dla zespolu wtykowego 14 lacznika elektrycznego.Zespól wtykowy 14 lacznika (fig. 1, 2 i 5) zawiera podluzny, przewodzacy prad elektryczny wtyk 40 przystosowany do wprowadzania w gniazdo wty¬ kowe 38 w zespole 12 gniazda lacznika elektrycz¬ nego. Zakonczenie wtyku 40 ma czesc 42 o ksztal¬ cie scietego stozka i pierscieniowa czesc 44 o srednicy zmniejszajacej sie ze wzrostem odleglosci do konca wtyku. Zakrzywione konce zestyków 32 opieraja sie o powierzchnie pierscieniowej czesci 44 wtyku 40, której srednica maleje ze wzrostem odleglosci od konca wtyku 40. Poniewaz zestyki promieniowe 32 sa dociskane promieniowo w kie¬ runku osi wzdluznej styku 16 gniazda za pomoca sprezyny pierscieniowej 36, obwodowy koniec kaz¬ dego z zestyków promieniowych 32 oddzialywane na powierzchnie czesci pierscieniowej 44 jak krzywka, przy czym powierzchnia ta spelnia fun¬ kcje powierzchni krzywkowej. W ten sposób skie¬ rowana promieniowo do wewnatrz sila oddzialy¬ wania dociskanego sprezyna zestyku promieniowe¬ go 32 zostaje przetworzone na sile dzialajaca wzdluz osi styku 16, która wymusza elektryczne zetkniecie stykowej powierzchni 46 wtyku 40 z powierzchnia wglejbienia 30 w styiku 16 gniazda.Jesli powierzchnia wglebienia 30 w styku 16 gnia¬ zda jest powierzchnia stozkowa powierzchnia sty¬ ku miedzy tymi dwoma docisnietymi elementami ma ksztalt pierscienia. Pierscieniowa powierzchnia styku zapewnia wydzielanie sie mniejszej ilosci energii cieplnej oraz wytwarzanie mniejszego spad¬ ku napiecia na zlaczu niz w przypadku punkto¬ wego zestyku wytworzonego przez docisniecie dwóch plaskich elementów.W przykladzie wykonania styk 16 gniazda ma stozkowa powierzchnie stykowa a wtyk 40 ma powierzchnie stykowa w ksztalcie stozka scietego, jednak wynalazek nie ogranicza sie takiego roz¬ wiazania. Ogólnie rozwiazanie wedlug wynalazku dotyczy polaczenia dociskowej i promieniowej kon¬ strukcji zestyków. Styki, zarówno gniazda jak i wtyku 40, moga zostac skonstruowane w dowolny sposób odmienny od przedstawionego zestawienia powierzchni stozkowej i stozka scietego. Na przy¬ klad powierzchnia stykowa wtyku 40 moze miec 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60110 330 ksztalt scieitej pólkuli, dzieki czemu ciaglosc pier¬ scieniowego styku moze zostac utrzymana takze w przypadkju niewspólosiowego wstawienia styku 16 gniazda i wtyku 40. Mozliwa jest równiez kon¬ strukcja odwrotna. Styk 16 gniazda moze miec powierzchnie stykowa w postaci wglelbienia kuli¬ stego 30, gdy powierzchnia stykowa wyitku 40 ma w dalszym ciagu ksztalt scietego stozka. Inne kon¬ figuracje powierzchni stykowych gniazda i wty¬ ku 40, obejmujace dwie plaskie powierzchnie, rów¬ niez moga zoistac wykorzystane jako czolowe ze¬ styki w laczniku wtykowym z zestykiem o kon¬ strukcji dociskowo-promieniowej,, zgodnej z wyna¬ lazkiem.Zestyki promieniowe 32 bocznikuja elektrycznie glówny zestyk dociskowy miedzy wtykiem 40 i wglebieniem 30 styku 16 gniazda, dzieki czemu uzyskuje sie zwiekszenie wytrzymalosci pradowej lacznika. Ponadto obwód elektryczny przy zamy¬ kaniu lacznika zamyka sie najpierw przez zestyki promieniowe 32, a przy otwieraniu lacznika prad elektryczny najdluzej plynie równiez przez zestyki 32. Poniewaz zestyki promieniowe 32 mozna w prosty sposób wymieniac, wykorzystuje sie je z powodzeniem jako elementy gaszace luk elektrycz¬ ny w laczniku. .Powyzszy opis dotyczy konstrukcji i dzialania glównych elementów skladowych lacznika wtyko¬ wego 10 wedlug wynalazku. Te elementy sklado¬ we moga wspóldzialac z wieloma materialami izo¬ lacyjnymi, z powietrzem jako osrodkiem izola¬ cyjnym wlacznie. W korzystnym przykladzie wy¬ konania lacznika 10 (fig. 1) glówne elementy skla¬ dowe zostaly zamocowane w obudowie zabezpie¬ czajacej dla uzyskania przeciwwybuchowego zafeez** pieczenia lacznika.Styk 16 gniazda zestyki promieniowe 32 i spre¬ zyny pierscieniowe 34, 36 sa usytuowane i zamoco¬ wane w nagwintowanej meltalowej obudowie 48 w sposób umozliwiajacy ich rozlaczenie. Elementy skladowe sa utrzymywane w metalowej ofbudo- wie 48 i odizolowane od niej za pomoca glównego izolatora 50 gniazda i oporowego krazka izoluja¬ cego 52. Na 0'budowe 48 lacznika nakrecona jest nagwintowana metalowa tulejka 54 podtrzymujaca ruchomy izolator przepustowy 56. Izolator przepu¬ stowy 56 jest nagwintowany dla wkrecania na¬ kretki dlawikowej 58. Zabezpieczenie izolacji ka¬ bla 60 przed wilgocia zapewniaja gietka rurka 62, scisliwa uszczelka 64 i pierscien uszczelniajacy 66.Podobna konstrukcja zostala zastosowana w ze¬ spole wtykowytm 14 lacznika elektrycznego. Wtyk 40 urniejiacowiony jest wewnatrz metalowej obu¬ dowy 68 tak, ze mozna go w niej wymontowac.Wtyk 40 zamocowany jest wewnatrz obudowy 68 za pomoca izolatora 70 i oporowego krazka izolu¬ jacego 72. Na obudowe 68 nakrecony jest metalo¬ wy uchwyt 74. Uchwyt 74 jest nagwintowany dla wkrecania nakretki dlawikowej 76. Zabezpieczenie izolacji kabla 78 przed wilgocia zapewniaja gietka rurka 80, pierscien dociskany 82, uszczelka 84 i dlawik 86.Obudowy 4fc i 74 gniazda i wtyku sa polaczone ze soba za pomoca ruchomego polaczenia sru/bo- wego 88 (fig. li). Obudowa 48 gniazda ma korzy¬ stne otwory 90, poprzez które mozna przelozyc trzpien klódki 92. W przypadku, gdy klódka 92, zalozona jest tak, jak przedstawiono to linia prze¬ rywana na fig. 1, ruchome polaczenie srubowe 5 88 nie moze zostac usuniete.Zastrzezenia patentowe 1. Elektryczny lacznik wtykowy, zawierajacy ze¬ spól gniazda oraz zespól wtykowy polaczone ze 10 soba elektrycznie poprzez docisk sprezyny, zna¬ mienny tym, ze zespól (12) gniazda zawiera pod¬ lozony przewodzacy prad elektryczny styk (16) gniazda, na którego jednym koncu usytuowana jest powierzchnia stykowa, wiele przewodzacych 15 prad elektryczny zestyków promieniowych (32) usytuowanych wokól wzdluznej osi styku (16) gnia¬ zda w okreslonej od niej odleglosci, przy czym jeden koniec (32a) kazdego z zestyków promie¬ niowych (32) pozostaje w styku elektrycznym ze 20 stykiem (16) gniazda a drugi koniec (32b) zestyku promieniowego (32) stanowi czesc krzywkowa, zas zestyki promieniowe (32) i powierzchnia stykowa styku (16) gniazda tworza gniazdo wtykowe (38) wraz z elementami do sprezystego promieniowego 25 dociskania zestyków promieniowych (32) w kie¬ runku osi wzdluznej styku (16) gniazda, zas ze¬ spól wtykowy (14) zawiera podluzny, przewodzacy prad elektryczny wtyk (*0) na którego jednym koncu usytuowana jest powierzchnia stykowa oraz. 30 odsuniecia od niej wzdluznie powierzchnia krzyw¬ kowa .nachylona ku wzdluznej osi styku usytuo¬ wana na koncowych czesciach (42, 44) wtyku (40), przy czym podczas styku elektrycznego wtyk (40) jest umieszczony w gniezdzie wtykowym (38) ze- 35 spolu (12) gniazda, a powierzchnia stykowa wty¬ ku (40) jest docisnieta do powierzchni stykowej styku (16) gniazda, zas krzywkowa czesc zespolu (12) gniazda i krzywkowa powierzchnia wtyku (40) wspólpracuja ze soba dla przetworzenia dosród- 40 kowej, promieniowej sily nacisku dociskanych sprezyna zcstyków promieniowych (32) na sile osiowa dociskajaca wtyk (40) do powierzchni sty¬ kowej styku (16) gniazda. 2. Lacznik Wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 45 wtyk (40) ma czesc (42) w ksztalcie scietego stoz¬ ka skierowanego wierzcholkiem w strone zespolu (12) gniazda, której powierzchnia jest laczona pro¬ mieniowymi zestykami (32) dla uzyskania polacze¬ nia elektrycznego, w którym przy zamykaniu la- 50 cznika obwód elektryczny zamyka sie najpierw przez powierzchnie stozkowej czesci (42) i zestyki promieniowe (32), a przy otwieraniu lacznika prad elektryczny najdluzej plynie przez to polaczenie. 3. Lacznik wedlug zastrz^ 1, znamienny tym, ze 55 powierzchnia stykowa styku (16) gniazda ma stoz¬ kowe wglebienie (30), a powierzchnia stykowa wtyku (40) ma postac stozka scietego, przy czym obie powierzchnie styku stykaja sie na powierzchni pierscieniowej. 60 4. Lacznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze styk (1.6) gniazda jak i wtyk (40) maja oprawe (18) kabla z wkretem ustalajacym (20) wkreconym pro¬ mieniowo do oprawy (18) kabla oraz wglebienie (22) usytuowane naprzeciw wkreta ustalajacego (20), 65 wzdluz jego osi.110 330 PZGraf. Koszalin D-53 120 egz. A-A Cena 45 zl PL PL PL