Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadze¬ nie do pomiaru elementów sprezystych plaskich, zwlaszcza dla konstrukcji czujników i urzadzen rejestrujacych drgania sejsmiczne w geofizyce poszukiwawczej.W budowie czujników i urzadzen rejestrujacych drgania moga byc stosowane elementy sprezyste plaskie posiadajace liniowa charakterystyke ugie¬ cia i funkcji obciazenia.Dotychczas znany sposób pomiaru ugiecia ele¬ mentów sprezystych plaskich polega na obciaza¬ niu elementu ciezarkami i odczytywaniu wartosci ugiecia na skali liniowej. Sposób ten jest bardzo niedokladny i nie moze byc stosowany przy usta¬ laniu ugiec elementów sprezystych plaskich sto¬ sowanych w konstrukcjach czujników i urzadzen rejestrujacych.Istota sposobu pomiaru ugiecia elementów spre¬ zystych plaskich wedlug wynalazku polega na tym, ze element sprezysty plaski jest uginany z sila, regulowana naciskiem dzwigni o zmiennej dlugosci ramienia, a wielkosc ugiecia okreslana jest znanymi metodami pomiaru liniowego. Istota Urzadzenia do pomiaru ugiecia elementów sprezy¬ stych plaskich wedlug wynalazku jest konstruk¬ cja, w której na podstawie z regulowanymi nóz¬ kami jest umocowana obrotowo na walku slima¬ kowego ukladu uchylna plyta oparta na wspor¬ nikach. Na plycie tej zamocowany jest oswietlacz ukladu optycznego zerujacego z podzialka liniowa 10 15 20 25 30 2 i przesuwne na srubie mikromatrycznej gniazdo na elementy sprezyste oraz zespól kolumny, na której umieszczona jest obrotowo na glowicy dzwignia z umocowanymi przegubowo pokretlami.Jedno z pokretel stanowi przesuwna w obu kie¬ runkach mase obciazajaca, a drugie mase wyró¬ wnujaca.Zaleta sposobu i urzadzenia wedlug wynalazku jest mozliwosc dokladnego ustalania ugiec elemen¬ tów sprezystych plaskich lub zespolów tych ele¬ mentów pod róznymd katami, dzieki temu, urza¬ dzenia w których stosuje sie te elementy sa pre¬ cyzyjne w dzialaniu. Ma to zasadnicze znaczenie w konstrukcjach czujników i urzadzen rejestru¬ jacych.Wynalazek zostanie wyjasniony na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku czolowym, fig. 2 — urzadzenie w wido¬ ku z boku, a fig. 3 — fragment plyty uchylnej w widoku z góry. Urzadzenie sklada sie z pod¬ stawy 1 z wkreconymi nózkaimi 2 stanowiacymi sruby o regulowanej dlugosci, do której zamoco¬ wana jest obrotowo na walku 3 slimakowego ukladu 4 podnoszenia, uchylna plyta 5 oparta na dwóch wspornikach 6 wyposazonych w odchylane trzpienie 22 z dociskowymi nakretkami 28. Uklad podnoszenia uruchamiany przy pomocy tarczowego pokretla 21, obraca uchylna plyte 5 wokól osi walka 3 slimakowego ukladu. Wielkosc obrotu o kat zawarty w przedziale od 0° do 90°, okres- 110 0833 110 083 4 lana jest dzialkami katowymi na czolowej plycie 20, przymocowanej na podstawie 1. Do ustalenia polozenia uchylnej plyty 5 podczas podnoszenia lub opuszczania, sluzy zaciskowa sruba 19 prze¬ mieszczajaca sie w wycieciu czolowej plyty 20 w miare obracania uchylnej plyty 5. Na uchylnej plycie 5 ustawiona jest kolumna 11 wyposazona w glowice 12, w której na lozysku osadzona jest dzwignia 13. Na obydwu koncach dzwigni 13 umo¬ cowane sa przegubowo pokretla 14, 15, z których jedno stanowi mase obciazajaca 14, a drugie mase wyrównujaca 15. Odkrecenie pokretla masy obcia¬ zajacej 14 powoduje wydluzenie ramienia dzwigni 13 i zwiekszenie momentu sily naciskajacej na uginany element 21 sprezysty plaski lub zespól posiadajacy takie elementy. Nacisk na element 27 sprezysty plaski lub zespól posiadajacy takie elementy wywiera trzpien 16 ustawiajacy sie sa- lioczynnie w gniezdzie oporowym w osi prosto¬ padlej do uginanego elementu 27 sprezystego plaskiego lub zespolu posiadajacego takie elemen¬ ty. Okrecenie pokretla masy wyrównujacej 15 zwieksza wartosc momentu sily wyrównujacej moment sily nacisku.Na uchylnej plycie 5 obok kolumny 11 ustawio¬ ny jest wspornik 23 zawierajacy tuleje 30 nakre¬ cona na srube 9 mikrometryczna, na której za¬ mocowane jest gniazdo 10, sluzace do osadzania uginanych elementów 27 sprezystych plaskich lub zespolów posiadajacych takie elementy. Uginany element 27 sprezysty plaski osadzony jest w pierscieniu 17, a zespól posiadajacy takie elemen¬ ty w odpowiednim ukladzie. Wielkosc pionowego przesuniecia gniazda 10 w obydwu kierunkach okreslana jest przez wskazania dzialek na tulei 30 uruchamianej tarczowym pokretlem 18. Do dzwigni 13 przymocowana jest wskazówka 25 oraz lusterko 24 stanowiace element ukladu optycznego zerujacego, w sklad którego wchodzi ponadto blok sygnalizacyjny 26 oraz oswietlacz 7 umocowane na uchylnej plycie 5, na której znajduje sie jesz¬ cze poziomica 29 i podzialka 8 liniowa.W czasie ustalania ugiecia elementów 27 spre¬ zystych plaskich, dzwignia 13 sprowadzana jest do pozycji poziomej przy pomocy pokretel mikro- metrycznych masy obciazajacej 14 i wyrównuja¬ cej 15. Przez przesuniecie masy obciazajacej 14, a tym samym wydluzeniu ramienia nastepuje poprzez trzpien 16 nacisk na uginany element 27 i jego ugiecie o okreslona wartosc odpowiadajaca okreslonemu naciskowi dzwigni 13. Przesuniecie gniazda 10 z uginanym elementem 27 sprowadza dzwignie 13 do pozycji poziomej i pozwala odczy¬ tac wartosc ugiecia na srubie mikrometrycznej.Do dokladnego ustalenia wartosci ugiecia w funk¬ cji obciazenia sluza sruby mikrometryczne masy obciazajacej 14 i gniazda 10 oraz uklad optyczny zerujacy. Uchylna plyta 5 urzadzenia umozliwia pomiary uginanych elementów 27 pod róznymi katami w zakresie od 0° do 90°. W przypadku tym, pokretla masy obciazajacej 14 i wyrównu¬ jacej 15 sa ustawiane na przegubach równolegle do plaszczyzny podstawy 1. W miare podnoszenia plyty 5 uchylnej, kat pochylenia plyty 5 uchylnej do podstawy 1 jest równy katom, jakie z osia wzdluzna dzwigni 13 tworza pokretla masy obcia¬ zajacej 14 i wyrównujacej 15 po wyrównaniu momentów sily nacisku i sily wyrównujacej.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób pomiaru ugiecia elementów sprezy¬ stych plaskich, znamienny tym, ze element spre¬ zysty plaski ugina sie z sila, regulowana naciskiem dzwigni, o zmiennej dlugosci ramienia, a wielkosc ugiecia okresla sie znanymi metodami pomiaru liniowego. 2. Urzadzenie do pomiaru ugiecia elementów sprezystych plaskich, znamienne tym, ze na pod¬ stawie (1) z regulowanymi nózkami (2) jest umo¬ cowana obrotowo na walku (3) slimakowego ukla¬ du (4) uchylna plyta (5), oparta na wspornikach (6), na której zamocowany jest oswietlacz (7) ukladu optycznego zerujacego z podzialka (8) linio¬ wa i przesuwne na srubie (9) mikrometrycznej gniazdo (10) na elementy sprezyste oraz zespól kolumny (11), na której umieszczona jest obrotowo na glowicy (12) dzwignia (13) z umocowanymi przegubowo pokretlami, z których jedno stanowi przesuwna w obu kierunkach mase obciazajaca (14), a drugie mase wyrównujaca (15). 10 15 20 25 3Q 35 40110 083 15 12 13 16 14 A A-A Fig.1 26 29 Fig. 3 Fig.2 PL