Przedmiotem wynalazku jest sposób temperatu¬ rowej kompensacji zródla napiecia odriiesifcnla oraz uklad temperaturowej kompensacji napiecia wyj¬ sciowego w stabilizatorach napiecia stalego, majacy zastosowanie do plynnej kompensacji temperaturo¬ wych zmian napiecia, zródel napiecia zbudowa¬ nych na stabilitronach o dodatnich temperaturo¬ wych wspólczynnikach napiecia.Stan techniki. W dotychczasowych rozwiazaniach, najczesciej stosuje sie uklad szeregowej kompen¬ sacji zródla napiecia odniesienia. Uklad taki za¬ wiera diode Zenera, o dodatnim temperaturowym wspólczynniku napiecia, polaczona szeregowo z dioda zwykla, spolaryzowana w kierunku^ przewo¬ dzenia i posiadajaca ujemny wspólczynnik tempe¬ raturowy napiecia. Kompensacje temperaturowa napiecia odniesienia uzyskuje sie w przedziale tem¬ peratur, w którym jest spelniona równosc modulów temperaturowych wspólczynników napiecia diody Zenera i diody zwyklej. Niedogodnoscia opisanego ukladu jest koniecznosc dobierania diod o analo¬ gicznych charakterystykach temperaturowych. In¬ nym znanym rozwiazaniem (Z. Kulka, M. Nada- chowski — Liniowe uklady scalone i ich zastoso¬ wanie), stosowanym glównie w ukladach mono¬ litycznych, jest uklad kompensacji równoleglej.W ukladzie tym równolegle z dioda Zenera jest wlaczony tranzystor, którego emiter jest polaczony poprzez szeregowo polaczone dwie diody rozdzie¬ lone dwoma rezystorami. Dioda Zenera zasilana 10 15 jest pradem stalym, dostarczajac napiecie stabili¬ zowane o dodatnim wspólczynniku temperaturo¬ wym wynoszacym okolo +3 mV/°C. Sprowadzenie temperaturowego wspólczynnika do zera wymaga odpowiedniego dobierania rezystancji, rezystorów przylaczonych do punktów o przeciwnych dryftach temperaturowych. Niedogodnoscia opisanego ukladu jest stosunkowo niski przedzial napiec skompenso¬ wanych temperaturowo, jaki mozna otrzymac w tym ukladzie. Wada tego ukladu jest równiez zbyt skomplikowana jego budowa.Celem wynalazku jest stworzenie mozliwosci plynnej kompensacji dodatniego temperaturowego wspólczynnika napiecia Zenera w szerokim za¬ kresie jego zmian.Istota wynalazku. Sposób temperaturowej kom¬ pensacji zródla napiecia odniesienia polega na tym, ze nieskompensowanym generatorem pradu, o okreslonym temperaturowym dryfcie pradu zródlo¬ wego, polaryzuje sie wzmacniacz róznicowy. W wy¬ niku polaryzacji wywoluje sie spadki napiecia na rezystancjach wewnetrznych tranzystorów i na re¬ zystorach emiterowych. Tymi spadkami napiec, zmieniajacymi sie wraz ze zmiana temperatury ukladu, a pochodzacymi od zmieniajacego sie pradu zródlowego generatora, kompensuje sie temperatu¬ rowe zmiany napiecia diody Zenera. urfad tem¬ peraturowej kompensacji napiecia stalego, zawiera polaczony z dzielnikiem napiecia wyjsciowego wzmacniacz róznicowy, którego wyjscie jest pola- 1095393 10SK35 4 czone ze stopniem sterujacym i mocy oraz z czlo¬ nem zabezpieczenia. Niestabilny temperaturowo generator pradu jest polaczony z kolektorem jed¬ nego z tranzystorów wzmacniacza róznicowego, zas niestabilne temperaturowo zródlo napiecia odnie¬ sienia jest polaczone z baza drugiego z tranzysto¬ rów wzmacniacza róznicowego. W obwody emite¬ rów obu tranzystorów wzmacniacza sa wlaczone rezystory.Zaleta sposobu i ukladu temperaturowej kom¬ pensacji napiecia wyjsciowego w stabilizatorach napiecia stalego, wedlug wynalazku, jest uzyskanie wysokiego poziomu, powyzej 5,6 V, skompensowa¬ nego ftempefaturowo napiecia odniesienia, z wyko¬ rzystaniem diody Zenera o dowolnym dodatnim temperaturowo wspólczyjnniku napiecia. Uklad ten w odróznieniu od znanego ukladu kompensacji szeregowej umozliwia wykorzystanie kazdej, nieza¬ leznie od jego temperaturowej charakterystyki na¬ piecia diody Zenera. Uklad odznacza sie prostota konstrukcji, gdyz zostaly wykorzystane istniejace w stabilizatorze bloków, niezaleznie od zródla na¬ piecia odniesienia.Objasnienie rysunków. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wynalazku na ry¬ sunku, ,na którym fig. 1 — przedstawia schemat blokowy stabilizatora napiecia stalego z kompenso¬ wanym temperaturowo zródlem napiecia odnie¬ sienia, a fig. 2 — ilustruje sposób kompensacji temperaturowego dryftu napiecia diody Zenera.Przyklad wykonania. Uklad zawiera generator pradu 1, w którym szeregowo polaczone diody, po¬ laryzuja baze tranzystora, generujacego prad.Generator pradu 1 jest polaczony z kolektorem tranzystora, znajdujacego sie w róznicowym wzmac¬ niaczu bledu 2. Natomiast baza drugiego tranzy¬ stora we wzmacniaczu bledu 2 jest polaczona z nieskorrpensowanym temperaturowo zródlem na¬ piecia odniesienia 3. Ponadto generator pradu jest polaczony z czlonem sterowania i mocy 4, który laczy sie poprzez czlon zabezpieczenia 5 z dziel¬ nikiem napiecia wyjsciowego 6. Przykladowy spo¬ sób zilustrowany na fig. 2 polega na tym, ze gene¬ rator pradu 1 charakteryzuje sie temperaturowym dryftem pradu zródlowego o wartosci A\J A Jc2 (T) = a T Ri 2 Ri gdzie zlJce(T) oznacza temperaturowy dryft zródla pradu ^tTp temperaturowy wspólczynnik napiecia 7^ przewodzenia diody Ri rezystor wlaczony w obwód emitera w generatorze pradu Zmniejszanie sie pradu zródlowego ze wzrostem temperatura prowadzi do zmniejszenia napiecia UB^E. Ubytek pradu w galezi emiterowej E uzu¬ pelniony jest wzrostem pradu lei w lewej galezi wzmacniacza róznicowego, oznaczonym symbolicz¬ nie jako ^Lci(T). Ten wzrost pradu prowadzi do wzrostu napiecia UB E W efekcie, miedzy punk¬ tami baz BiB2 nastepuje wzrost napiecia zgodnie • z równaniem: AUB1B!(T = AIc1 + Re1) + Alc2 10 przy zalozeniu: ^\\\x = hiiba = hiib Rei = Re, = Re gdzie hub — parametry tranzystorów wzmacniacza 11 Re — rezystor w obwodzie emitera Napiecie dryftu temperaturowego wzmacniacza wyraza sie wzorem: 20 ^BlB2 25 ~7t Przy dobraniu wartosc rezystorów Re tak aby spelniona byla zaleznosc: A\Jz (T) _ AUBA(T) AT AT otrzymuje sie skompensowane temperaturowe na¬ piecie Uc a co za tym idzie, napiecie U^y stabi- l0 lizatora gdzie A\J'JT) oznacza temperaturowy dryft napie¬ cia diody Zenera, a Uo — skompensowane napiecie odniesienia.Zastrzezenia patentowe 35 1. Sposób temperaturowej kompensacji zródla napiecia odniesienia, znamienny tym, ze nieskom- pensowanym generatorem pradu, o okreslonym temperaturowym dryfcie pradu zródlowego, pola- 40 ryzuje sie wzmacniacz róznicowy, w wyniku czego wywoluje sie spadki napiecia na rezystancjach wewnetrznych tranzystorów i na rezystorach emi- 1erowyeh, przy czym tymi spadkami napiec, zmie¬ niajacymi sie wraz ze zmiana temperatury ukladu, 41 a pochodzacymi od zmieniajacego sie pradu zród¬ lowego generatora, kompensuje sie temperaturowe zmiany napiecia diody Zenera. 2. Uklad temperaturowej kompensacji napiecia wyjsciowego w stabilizatorach napiecia stalego, 60 zawierajacy polaczony z dzielnikiem napiecia wyj¬ sciowego, wzmacniacz róznicowy, którego wyjscie jest polaczone ze stopniem sterujacym i mocy oraz z czlonem zabezpieczenia, znamienny tym, ze nie- H stabilny temperaturowo generator pradu (1) jest polaczony z kolektorem jednego z tranzystorów wzmacniacza róznicowego (2), zas niestabilne tem¬ peraturowo zródlo napiecia odniesienia (3) jest po¬ laczone z baza drugiego z tranzystorów wzmacnia¬ lo cza (2), przy czym w obwody emiterów obu tran¬ zystorów wzmacniacza (2) sa wlaczone rezystpry (He4 i »e,)-109 535 Fig. I *"»,»» r,g- 2 PL