Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie z pamiecia do zliczania impulsów elektrycznych przy uzyciu rewersyjnych przesuwajacych reje¬ strów magnetycznych. Wynalazek moze byc stoso¬ wany w ukladach liczacych, o duzej odpowie¬ dzialnosci, przeznaczonych do pracy w ciezkich warunkach otoczenia przy duzych zaklóceniach przemyslowych, elektromagnetycznych i od strony zasilania. W szczególnosci moze znalezc zastosowa¬ nie jako licznik energii elektrycznej do waznych rozliczen, jako licznik osi wagonów w ukladach zabezpieczajacych i liczacych kolejnictwa czy gór¬ nictwa, w ukladach sterujacych do zmechanizo¬ wanego wydobycia kopalin, w ukladach liczników przeplywu gazu lub cieczy na przyklad ropy nafto¬ wej, w ukladach liczacych narazonych na dzialanie zwiekszonej radiacji czy tez w róznego rodzaju przenosnych polowych urzadzeniach liczacych.Znane sposoby zliczania impulsów przy wykorzy¬ staniu przerzutników pólprzewodnikowych nie po¬ zwalaja na konstrukcje ukladów malo wrazliwych na zaklócenia oraz nie tracacych informacji po wylaczeniu zasilania. Tego rodzaju uklady rewer- syjne sa stosunkowo zlozone. Wad tych sa pozba¬ wione liczniki zawierajace rejestry przesuwajace zbudowane z wielootworowych rdzeni magnetycz¬ nych sprzezonych rezystancyjnie. Rejestry sluzace do magazynowania zliczanej informacji sa takto¬ wane zliczanymi impulsami za pomoca dwójko¬ wych dzielników impulsowych. Uklady takie opi- 2 sano miedzy innymi w ksiazce M. A. Bojarczen- kow, W. K. Rajew, J. D. Rosental „Magnitnyjne elementy na rozwietwlennych sierdecznikach", Moskwa 1969, oraz w ksiazce D. R. Bennion, H. D. 5 Crane, D. Nitzen „Digital Magnetic Logic" McGraw- -Hill Book Co., 1969. Sa to liczniki nierewersyjne.Wykorzystanie znanych zasad budowy impulso¬ wych liczników nierewersyjnych do wykonania impulsowych liczników rewersyjnych, przy zasto- io sowaniu rewersyjnych rejestrów magnetycznych z rdzeniami wielootworowymi, opisanych w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3.231.873 z 25. 01. 1966 r. prowadzi do zlozonych ukladów. !5 W rejestrze rewersyjnyrn opisanym w opisie pa¬ tentowym USA nr 3.231.873 kazdy rdzen zawiera dwa uzwojenia przygotowania: dla przesylu infor¬ macji w prawo i dla przesylu informacji w lewo.Podobnie wystepuja dwa uzwojenia przesylajace 20 informacje: w prawo rejestru i w lewo. Uzwojenia te przechodza odpowiednio przez otwór przesyla¬ jacy informacje w prawo i w lewo. Uzwojenia sasiednich rdzeni tworza petle sprzegajace. W celu przeslania informacji na przyklad z rdzenia parzy- 25 stego w prawo nalezy przez odpowiednie uzwoje¬ nie przygotowania przepuscic prad przygotowania w prawo i nastepnie przez parzyste uzwojenie czy¬ szczenia — prad czyszczenia. Jezeli rdzen byl w stanie wysterowania, to prad przygotowania 30 przelacza strumien wokól otworu przesylajacego 109 100109 100 3 informacje w prawo (przygotowanie). Prad czysz¬ czenia moze wtedy wyindukowac na uzwojeniu przesylajacym informacje impuls, który plynac w petli sprzegajacej, do której wchodzi uzwojenie zapisu kolejnego nieparzystego rdzenia, wystero- wuje iten rdzen. Podanie nastepnie sekwencji: prad przygotowania, prad czyszczenia rdzeni nieparzy¬ stych, przesuwa sie w lewo, przygotowujac stru¬ mien wokól otworu pnzesuwajacego informacje w lewo, za pomoca pradu przygotowania.Opisany w tym opisie patentowym rejestr prze¬ suwajacy ma, dla zastosowan w licznikach wielo- dekadowych, istotna wade, polegajaca na koniecz¬ nosci wykonania w rejestrach, wchodzacych w sklad dekad. dwóc# niezaleznych uzwojen sluzacych do przygotowania strumienia magnetycznego do prze¬ laczenia wokól otworów przesylajacych informacje.Zastosowanie takich rejestrów wymaga stosowa¬ nia dla kazdej dekady dwóch niezaleznych zródel sterujacych wymienione uzwojenia, co prowadzi do stosunkowo duzego rozbudowania ukladów steru¬ jacych licznika.Celem wynalazku jest podanie prostego, niewra¬ zliwego na wylaczenia zasilania i malo wrazliwego na zaklócenia, sposobu zliczania impulsów odpo¬ wiadajacych wielkosciom dodatnim i ujemnym oraz przedstawienie konstrukcji rewersyjnego wie- lodekadowego licznika impulsowego z pamiecia i nieniszczacym ciaglym odczytem, realizujacego podany sposób zliczania impulsów. Dodatkowym celem wynalazku jest podanie konstrukcji reje¬ strów przesuwajacych i innych podzespolów sto¬ sowanych w liczniku zapewniajacym prostote reali¬ zacji licznika.Cel ten osiagnieto przez opracowanie sposobu zliczania impulsów elektrycznych przy uzyciu re- wersyjnych przesuwajacych rejestrów magnetycz¬ nych ze sprzezeniem rezystancyjnym zaopatrzonych w wielootworowe rdzenie magnetycnze, polegaja¬ cego na przetworzeniu impulsów zliczanych na impulsy sluzace do wpisywania informacji do pa¬ mieci rejestrów oraz do przesuwania wpisanej in¬ formacji i przechowywania wyniku zliczania w re¬ jestrach.Istota sposobu polega na tym, ze wyróznia sie znak zliczanych impulsów przez wybranie z nich albo polaryzacji zliczanych impulsów albo miejsca wprowadzania impulsów zliczanych i dalej prze¬ twarzanych. Impulsy zliczane przetwarza sie na impulsy operacyjne jakimi sa impulsy przygoto¬ wania i impulsy taktowania i oddzialywuje sie tymi impulsami na wektory namagnesowania obwo¬ dów magnetycznych odpowiednio odczytu i zapisu rdzeni rejestrów. Nastepnie wartosc bezwzgledna liczby zliczanych impulsów zapamietuje sie w re¬ jestrach. Znak wyniku zliczania zapamietuje sie niezaleznie od liczenia wartosci bezwzglednej licz¬ by impulsów. Wyniki zliczania odczytuje sie pra¬ dem wysokiej czestotliwosci ze wszystkich rdzeni wszystkich rejestrów, w czasie gdy nie wpisuje sie informacji w rejestry. Impulsy przygotowania podaje sie na wszystkie rdzenie wszystkich reje¬ strów i przypisuje sie im okreslona polaryzacje zalezna od znaków sygnalów wejsciowych, narzu¬ cajac kierunek przesuwania informacji w reje- 4 strach oraz nadaje im sie ksztalt impulsu o wolno narastajacym czole i ositro opadajacym tylnym zboczu. Znak wyniku zliczania zmienia sie przy zerowej liczbie impulsów przechowywanych w re- i jestrach. Energie zasilajaca potrzebna do zapisania czerpie sie z energii zliczanych impulsów.Urzadzenie do zliczania impulsów elektrycznych,. w którym realizuje sie sposób powyzej opisany jest magnetycznym rewersyjnym wielodekadowym io licznikiem impulsowym z pamiecia o dekadach wykonanych w postaci asynchronicznych zamknie¬ tych rewersyjnyeh rejestrów przesuwajacych tak¬ towanych dwufazowo i zawierajacych wielootwo¬ rowe rdzenie magnetyczne sprzezone rezystancyj- 15 nie, przy czym jeden rdzen w dekadzie odpowia¬ dajacy cyfrze reprezentowanej przez dana dekade jest wysterowany, a pozostale rdzenie sa nasycone^ Licznik ma uklady przetwarzajace zliczane impulsy na impulsy sluzace do przesuwania informacji 20 w rejestrach.Istotna urzadzenia jest to, ze do dwóch zacisków wejsciowych sa dolaczone równolegle do siebie dwa uklady wejsciowe, z których jeden ma wyjscie polaczone do bloku kierunku przesuwania pola- 25 czonego z magnetycznymi rejestrami przesuwaja¬ cymi, a takze poprzez generator ksztaltu impulsu przygotowania do generatora impulsów taktuja¬ cych. Wyjscie generatora impulsów taktujacych polaczone jest do generatora odczytu polaczonego 30 z magnetycznymi rejestrami przesuwajacymi oraz do pierwszego dwójkowego dzielnika impulsowego.Drugi uklad wepsciowy dolaczony jest do boku decyzyjnego. Do bloku decyzyjnego dolaczone jest wyjscie bloku sterowania pamieci za posredni- 35 ctwem bloku pamieci znaku. Wyjscie bloku decy¬ zyjnego dolaczone jest do bloku kierunku przesu¬ wania. Wyjscia zerowych komórek rejestrów kaz¬ dego magnetycznego rejestru przesuwajacego dola¬ czone sa do wyjscia bloku sterowania pamieci. 40 Wyjscia przeniesienia z ostatnich komórek reje¬ strów dolaczone sa do wejscia kazdego nastepnego dwójkowego dzielnika impulsowego. W liczniku wszystkie magnetyczne rejestry przesuwajace maja jedno wspólne uzwojenie przygotowania przecho- 45 dzace oba otwory przesylajace informacje wszyst¬ kich rdzeni. Uzwojenie przeniesienia dekady w kazdym magnetycznym rejestrze przesuwaja¬ cym przechodzi przez otwór przesuwajacy infor¬ macje w lewo rdzenia zerowego i nawiniete jest 50 w tym samym kierunku, co uzwojenie przecho¬ dzace przez otwór przesylajacy informacje w pra¬ wo rdzenia dziewiatego.Uzwojenie przygotowania w rdzeniach wszyst¬ kich przesuwajacych rejestrów magnetycznych na- 55 winiete jest na wewnetrznych odgalezieniach rdze¬ ni i kierunek nawiniecia jest taki, ze przechodzi przez* otwory przesylajace informacje w lewo w kirunku przeciwnym niz przez otwory przesy¬ lajace informacje w prawo. Uzwojenie przenie- 60 sienia dekady sklada sie z dwóch czesci polaczo¬ nych szeregowo lub równolegle za pomoca zlacza diodowego i szeregowo z' uzwojeniem przeniesie¬ nia dekady i w kierunku przeciwnym do niego po¬ laczone sa uzwojenia kompensacyjne przechodzace a przez otwór przesylajacy informacje w lewo rdze-5 109 100 6 ma nieparzystego w szczególnosci pierwszego i przez otwór przesylajacy informacje w prawo rdzenia parzystego, w szczególnosci ósmego.Generator odczytu zawiera generator fali prosto¬ katnej i tranzystory kluczujace. Dolaczony jest on do uzwojenia odczytu rdzeni wszystkich przesu¬ wajacych rejestrów magnetycznych i jest wylacza¬ ny, albo impulsem taktujacym pierwszej dekady, albo opóznionym impulsem okreslajacym ksztalt impulsu przygotowania albo innym impulsem wy¬ stepujacym w czasie generowania impulsu taktu¬ jacego pierwszej dekady.Blok pamieci znaku zawiera wielootworowy rdzen magnetyczny sluzacy do przechowywania informacji. Obwód izapisu bloku pamieci znaku jest otwierany bramka realizujaca funkcje iloczynu logicznego stanów wysterowania zerowych rdzeni rejestrów.Blok decyzyjny okreslajacy kierunek przesuwa¬ nia informacji w rejestrach realizuje funkcje lo¬ giczna równowaznosci sygnalu znaku zawartosci licznika pamietanego w bloku pamieci znaku i sy¬ gnalu znaku zliczania. Blok decyzyjny stanowi zwrotnice diodowo-tranzystorowa.Napiecie zasilajace obwodów wyjsciowych gene¬ ratora ksztaltu impulsu przygotowania, bloku kie¬ runku przesuwania, generatora taktujacego i dwój¬ kowych dzielników impulsowych jest kontrolowane za pomoca przerzutnika obnizajacego do zera na¬ piecie zasilajace tych bloków przy zanizonej war¬ tosci napiecia zasilajacego licznik.Gentrator ksztaltu impulsu przygotowania, blok kierunku przesuwania, generator taktujacy, dziel¬ niki impulsowe, blok decyzyjny, Jblok pamieci zna¬ ku, blok sterowania pamieci znaku, generator od¬ czytu i uklady wyjsciowe rejestrów magnetycznych biorace udzial w sterowaniu zapisu pamieci znaku sa zasilane energia zliczanych impulsów za po¬ moca zasilacza stabilizowanego, gdzie napiecie za¬ silania bloków okreslajacych impuls przygotowa¬ nia i impuls taktowania, kontrolowane za pomoca przerzutnika, jest wlaczane bramka kontroli w czasie wystepowania sygnalów na wejsciach licznika. Natomiast generator ksztaltu impulsu przygotowania jest uruchamiany, albi przy poja¬ wieniu sie kontrolowanego przerzutnikiem napiecia zasilania, albo przy pojawieniu sie zliczanego im¬ pulsu.Sposób i zbudowane z jego wykorzystaniem urzadzenie cechuje sie duza pewnosocia dzialania i niewrazliwoscia na wylaczenie zasilania.Przedmiot wynalazku jest ponizej szczególowo omówiony w przykladzie wykonania na rysunku, którego fig. 1 przedstawia schemat blokowy przy¬ kladowo wykonanego licznika wedlug wynalazku, fig. 2 — schemat uzwojonego wielootworowego rdzenia magnetycznego rejestru przesuwajacego, fig. 3 — schemat grupowania rdzeni i uzwojen przesuwajacych informacje, fig. 4 — schemat przebiegu uzwojenia przygotowania, fig. 5 — jeden ze stanów wektora namagnesowania w rdzeniu, fig. 6 — schemat szeregowego polaczenia czesci skladowych uzwojenia przeniesienia, fig. 7 — sche¬ mat równoleglego polaczenia czesci skladowych uzwojenia przeniesienia, fig. 8 —i schemat przebiegu uzwojenia kompensacyjnego w rdzeniu jednego re¬ jestru, fig. 9 — schemat obwodów odczytu licznika, fig' 10 — schemat logiczny wpisywania informacji do bloku pamieci znaku, fig. 11 — schemat bloku 5 pamieci znaku, fig. 12 — schemat logiczny odmiany bloku pamieci znaku, fig. 13 — schemat polaczen bloku decyzyjnego, fig. 14 — schemat polaczen bloku kierunku przesuwania, fig. 15 — schemat ukladu kontroli licznika i przetwarzania energii zliczanych impulsów na energie zasilania licznika wedlug wynalazku.Jak widac na fig. 1 rysunku, przykladowo wy¬ konany licznik wedlug wynalazku ma dwa wej¬ scia x+ i x wejscie dodowania x+ i odejmo¬ wania x~. Do tych wejsc dolaczone sa dwa rów¬ nolegle do siebie uklady wejsciowe WE1 i WE2 nie rozrózniajace znaku zliczania. Pierwszy uklad wejsciowy WE1 ma wyjscie polaczone do bloku kierunku przesuwania KP poprzez generator ksztaltu impulsu przygotowania GP oraz do gene¬ ratora impulsów taktujacych GT. Blok kierunku przesuwania KP polaczony jest z magnetycznymi rejestrami przesuwajacymi RM1, RM2 ... RMk.Wyjscie generatora impulsów taktujacych GT po¬ laczone jest do generatora odczytu GO polaczonego z magnetycznymi rejestrami prztsuwajacymi RM1, RM2 ... RMk oraz do pierwszego dwójkowego dziel¬ nika impulsowego DJ1. Drugi uklad wejsciowy WE2 dolaczony jest do bloku sterowania pamie¬ ci SP oraz do bloku decyzyjnego BD. Do bloku decyzyjnego BD dolaczone jest wyjscie bloku ste¬ rowania pamieci SP za posrednictwem bloku pa¬ mieci znaku PZ. Wyjscie bloku decyzyjnego BD dolaczone jest do bloku kierunku przesuwania KP.Zerowe odczepy wyjsciowe yio, y2o ... yko kazdego magnetycznego rejestru przesuwajacego RM1, RM2 ... RMk dolaczone sa do wejscia bloku sterowania pamieci SP. Wyjscia zerowych komórek rejestrów ypi, yp2 — yp(k-D dolaczone sa do wejscia kazdego nastepnego dwójkowego dzielnika impulsowego DJ2 ... DJk.Jak wiec widac, w przykladowo wykonanym licz¬ niku wedlug wynalazku, mozna wyróznic podze¬ spoly przetwarzajace zliczone impulsy na impulsy robocze licznika — sa to uklady wejsciowe WE1 i WE2, generator ksztaltu impulsu przygotowania GP, generator impulsów taktujacych GT, dalej podzespoly sluzace do sumowania , i pamietania informacji — to sa dwójkowe dzielniki impulso¬ we DJ1 ... DJk, magnetyczne rejestry przesuwa¬ jace RM1, RM2 ... RMk, blok sterowania pamie¬ ci SP, blok pamieci znaku PZ. Nastepnie wyróz¬ nic mozna podzespoly okreslajace operacje wyko¬ nywane w liczniku, sa to blok decyzyjny BD i, blok kierunku przesuwania KP, oraz jeszcze wy¬ róznia sie podzespoly odczytu informacji z licz¬ nika — jest to generator odczytu GO.Magnetyczne rejestry przesuwajace RM1, RM2 ...RMk wykonywane sa w postaci rewesyjnych za¬ mknietych bezdiodowych ukladów asynchronicz¬ nych z rezystancyjnym sprzezeniem miedzy ko¬ mórkami rejestru RM1 ... RMk. Kazdy magnetycz¬ ny rejestr przesuwajacy RM1, RM2 ... RMk i ste¬ rujacy go dwójkowy dzielnik impulsowy DJ1, DJ2 ... DJk tworza rewersyjny licznik pierscieniowy 15 20 25 30 35 40 45 50 55 $0109 100 o kodzie wyjsciowym „lzn", stanowiacy jeden stopien zliczania. Liczba komórek w rejestrze równa sie podstawie zliczania n. Dla n = 10 sto¬ pien podstawowy licznika odpowiada dekadzie.Ukladami wejsciowymi dekad sa dwójkowe dziel- 5 niki impulsowe DJ1 ... DJk zaopatrzone w pamiec.Sa one wykonane w postaci magnetyczno-pólprze- wodnikowych dwuwyjseiowych impulsowych ukla¬ dów dwustanowych, których stan nie ulega zmia¬ nie na skutek wylaczenia napiecia zasilajacego. io Jak widac z fig. 4 wszystkie przesuwajace reje¬ stry magnetyczne RM1, RM2 ... RMk maja jedno wspólne uzwojenie przygotowania Zp przechodzace przez oba otwory przesylajace informacje, to jest przez otwory przesylajace informacje w lewo OL 15 i otwory przesylajace informacje w~ prawo OP, wszystkich rdzeni RW1, RW2 ... RW9, RW10. Uzwo¬ jenie przeniesienia dekady Zd w kazdym przesu¬ wajacym" rejestrze magnetycznym RM1, RM2 ... RMk przechodzi przez otwór przesylajacy informacje 20 w lewo OL rdzenia zerowego RWO i nawiniete jest w tym samym kierunku co uzwojenie prze¬ chodzace przez otwór przesylajacy informacje w prawo OP rdzenia dziewiatego RW9.Kazda komórka kazdego rejestru zawiera wielo- 25 otworowy rdzen magnetyczny RW o prostokatnej petli histerezy, czyli transfluksor. Przykladowo, licznik wedlug wynalazku zostal zbudowany przy Wykorzystaniu pieciootworowych rdzeni, z jednym otworem wiekszym i czterema otworami mniejszy- 30 mi. Jeden taki rdzen z uzwojeniami przedstawiony jest na fig. 2 rysunku. Na rdzeniu przedstawiony jest uklad wektorów indukcji magnetycznej Bx i B2 odpowiadajacy stanowi zablokowania rdzenia. Dru¬ gi stan rdzenia, a mianowicie stan wysterowania 35 ma przeciwny uklad wektorów indukcji magne¬ tycznej i widac go na fig. 3 na rdzeniach RW1 i RW3. Rdzenie rejestrów jak widac z fig. 3 zgru¬ powane sa w dwóch grupach: rdzeni parzystych i rdzeni nieparzystych. 40 Uzwojenie przygotowania Zp w rdzeniach RW1 ... RWt wszystkich przesuwajacych rejestrów mag¬ netycznych RM1 ... RMk nawiniete jest na we¬ wnetrznych odgalezieniach rdzeni i kierunek na¬ winiecia jest taki, ze przechodzi przez otwory prze- 45 sylajace informacje w lewo OL w kierunku prze¬ ciwnym niz przez otwory przesylajace informacje w prawo OP. Uzwojenie przeniesienia dekady Zd sklada sie z dwóch czesci Zdl i Zd2 polaczonych szeregowo lub równolegle za pomoca zlacza diodo- 50 wego Dl, D2; widac to na fig. 7 rysunku. Szere¬ gowo z Uzwojeniem przeniesienia dekady Zdi, Zd2, i w kierunku przeciwnym do niego polaczone sa uzwojenia" kompensacyjne Zkl ... Z*, przechodzace przez otwór przesylajacy informacje w lewo OL 55 rdzenia nieparzystego, w szczególnosci pierwszego RW1 i przez otwór przesylajacy informacje w pra¬ wo OP rdzenia parzystego, w szczególnosci ósme¬ go RW8. Widac to na fig. 8 rysunku.Dzialanie licznika wedlug wynalazku jest ponizej eo przedstawione w dwóch etapach — najpierw ogól¬ nie, a nastepnie szczególowo.Zliczane impulsy przetwarza sie na impulsy przy¬ gotowania o polaryzacji zaleznej od znaku repre¬ zentowanego przez impulsy wejsciowe i znaku es wyniku zliczania. Impulsy przygotowania podaje sie na jedno wspólne uzwojenie przygotowania wszystkich rejestrów i w zaleznosci od rdzeni tych rejestrów polozone wokól jednego z otworów prze¬ sylajacych informacje. Okresla to kierunek prze¬ suwania informacji w rejestrach. Impuls przygo¬ towania charakteryzuje sie wolno narastajacym czolem i ostro opadajacym tylnym zboczem. Posiada on jedna polaryzacje przy jednozmiennych znakach sygnalu wejsciowego i wyniku zliczania i polary¬ zacje przeciwna przy róznoimiennych wymienio¬ nych znakach. Polaryzacje te steruje sie za pomoca, bloku decyzyjnego i bloku kierunku przesuwania.W koncowej fazie impulsu przygotowania gene¬ ruje sie impuls taktujacy, który podaje sie na wejscie pierwszego dwójkowego dzielnika impul¬ sowego z pamiecia, sluzacego do taktowania pierw¬ szego rejestru. W rejestrze pierwszym przecho¬ wuje sie cyfre najmlodsza liczby. Impulsy wej¬ sciowe kolejnych dwójkowych dzielników impul¬ sów taktujacych kolejne rejestry uzyskuje sie z wyjscia przeniesienia w poprzednich rejestrach, przy czym nie rozróznia sie kierunku przeniesie¬ nia. Znak wyniku zliczania pamieta sie w magne¬ tycznej pamieci znaku z nieniszczacym odczytem.Informacja do pamieci znaku jest wprowadzana przy zmianie stanu licznika od wartosci zerowej.Informacje z rejestrów i pamieci znaku wyniku zliczania odczytuje sie pradem wysokiej czestotli¬ wosci, przy czym w celu zwiekszenia zakresu po¬ prawnej pracy rejestrów prad odczytu wylacza sie w czasie zapisu informacji w rdzeniach.Znak reprezentowany przez zliczany impuls x mozna przedstawic przez przyporzadkowanie jed¬ nego wejscia x+ licznika impulsom reprezentuja¬ cym wielkosci dodatnie, a wejscia drugiego x_ — impulsom reprezentujacym wielkosci ujemne albo przez przyporzadkowanie biegunowosci zliczonych impulsów x odpowiednio dodatnim i ujemnym wielkosciom wejsciowym.Wartosc bezwzgledna sumy zliczanych impulsów uzyskuje sie i przechowuje w rejestrach magne¬ tycznych RM1 ... RMk a jej znak przechowuje sie w bloku pamieci znaku PZ. Znak ten jest okre¬ slony za pomoca bloku sterowania pamieci SP.Przy podawaniu na wejscie licznika sygnalów jednoimiennych z wielkoscia przechowywana w licz¬ niku liczba przechowywana w rejestrach jest zwiekszana a dla sygnalów róznoimiennych — licz¬ ba ta jest zmniejszana. Sygnaly sterujace wymie¬ nione operacje sa okreslane za pomoca bloku de¬ cyzyjnego BD i nastepnie przetwarzane na impul¬ sy kierunku przesuwania informacji w rejestrach RM za pomoca bloku kierunku przesuwania KP.Rejestry RM1 ... RMk taktowane sa za pomoca dwójkowych dzielników impulsowych DJ1 ... DJk z pamiecia, przy czym na wejsciu dzielnika DJ1 sa podawane impulsy taktujace xt odpowiadajace przetworzonym zliczanym impulsom x.Stan zablokowania kazdego rdzenia RW, albo stan czysty jest ustalany pradem czyszczenia I* za pomoca uzwojenia czyszczenia Zc przechodza¬ cego przez otwór centralny. Wprowadzenie rdze¬ nia do stanu wysterowania wymaga przepuszczenia pradu przez uzwojenie zapisu Zr nawiniete na9 109100 10 wewnetrzne odgalezienie rdzenia i polozone w sa¬ siedztwie otworu zapisu OZ. Stan rdzenia jest od¬ czytywany w sposób nieniszczacy pradem wysokiej czestotliwosci przepuszczanym przez uzwojenie od¬ czytu Z0 przechodzace przez otwór odczytu OO.W przypadku wysterowanego rdzenia, na uzwoje¬ niu wyjsciowym Zw indukuje sie napiecie, a dla rdzenia zablokowanego napiecie to nie wystepuje.W rejestrach ze sprzezeniem rezystancyjnym oprócz opisanych poprzednio uzwojen wystepuje uzwojenie przygotowania Zp i uzwojenie przesy¬ lajace informacje Zt, gdzie uzwojenie Zt i Zr sa¬ siednich rdzeni sa polaczone w petle sprzegajace sluzace do przesylania informacji miedzy rdze¬ niami.Rejestry zastosowane w liczniku wedlug wyna¬ lazku posiadaja jedno, dla wszystkich rejestrów licznika, uzwojenie przygotowania przechodzace przez oba otwory rdzeni, OP i OL w przeciwnych kierunkach, przy czym jest ono nawiniete na we¬ wnetrzne odgalezienia. Wybór kierunku przesuwa¬ nia informacji uzyskuje sie przez zmiane polary¬ zacji impulsu przygotowania Jp. Dla kierunku Jp przykladowo jak na fig. 5 strumien moze byc prze¬ laczony (przygotowany) jedynie wokól otworu OP, który sluzy do przeslania informacji w prawo. Dla otworu OL prad ten utrwala istniejacy stan. Jezeli na przyklad jest to rdzen nieparzysty to impuls czyszczenia Jcn podany na uzwojeniu Zcn przela¬ czajac przygotowane odgalezienie przesuwa infor¬ macje w prawo. Dla przeciwnego kierunku pradu Jp przygotowywany jest otwór OL i informacja moze byc przesunieta w lewo. Podanie jedynie impulsu przygotowania nie narusza zapisanej infor¬ macji i jej nie przesuwa. Stad w ukladzie wielo- dekadowym, w którym informacja jest przesuwana w rejestrze pierwszym, czyli rejestrze najmlodszej dekady, w rejestrach pozostalych dekad zmieniane sa jedynie kierunki strumieni wokól otworów prze¬ sylajacych informacje OP lub OL.Jak wczsniej opisano, w kazdym z rejestrów licznika jeden rdzen jest wysterowany, co odpo¬ wiada logicznej „1", a pozostale rdzenie sa zablo¬ kowane. Zgodnie z zasadami arytmetyki przy prze¬ suwaniu „1" z rdzenia fi do 0 lub odwrotnie w uzwojeniu przeniesienia Zd, za pomoca impulsu czyszczenia jest generowany impuls przeniesienia.W liczniku wedlug wynalazku nie rozróznia sie kierunku impulsu przeniesienia. Nalezy przypom¬ niec, ze kierunek przesuwania informacji w reje¬ strach jest okreslony pradem przygotowania, wspól¬ nym dla wszystkich rejestrów. Impuls przeniesienia jest przesylany do nastepnej dekady jako jej im¬ puls wejsciowy.Czesci skladowe Zdp i Zdi uzwojenia przeniesie¬ nia mozna laczyc równolegle za pomoca zlacza diodowego lub szeregowo, tak by uzyskac funkcje lub dla impulsów przeniesienia obu kierunków (fig. 6 i fig. 7). W celu zmniejszenia szumów indu¬ kowanych w uzwojeniu przeniesienia podczas czy¬ szczenia rdzeni przechowujacycli „0" mozna wla¬ czyc szerogowo z uzwojeniem przeniesienia i w kie¬ runku przeciwnym do niego, uzwojenia kompen¬ sacyjne Zkl, Zk8 przechodzace przez otwór OL przesylajacy informacje w lewo nieparzystego rdzenia rejestru, w szczególnosci — pierwszego i przez otwór przesylajacy informacje w prawo OP rdzenia parzystego, w szczególnosci — ósmego jak pokazano na rysunku fig. 8.W czasie zliczania impulsów, przy kazdym po¬ daniu impulsu na wejscie licznika, wytwarzany jest, za pomoca generatora pily GP, impuls przy¬ gotowania wszystkich rejestrów. Przy koncu im¬ pulsu przygotowania uruchamiany jest generator taktujacy GT i na jego wyjsciu pojawia sie im¬ puls taktujacy xt pierwszej dekady. Synchronicz¬ nie z impulsem xt generowany jest za pomoca dzielnika DJ1 jeden z impulsów czyszczenia Jcn lub Jcp pierwszego rejestru. Impuls czyszczenia zmienia stan pierwszego rejestru. Bit „1" w reje¬ strach nastepnych dekad jest* przesuwany jedynie przy pojawieniu sie impulsu przeniesienia poprzed¬ niej dekady.Jak juz wiadomo, ukladami wejsciowymi dekad sa dwójkowe dzielniki impulsowe z pamiecia DJ1 ... DJk. Sa one wykonane w postaci magnetyczno^ pólprzewodnikowych dwuwyjsciowyeh impulso¬ wych ukladów dwustanowych, których stan nie ulega zmianie na skutek wylaczenia napiecia za¬ silajacego.Dzielniki te przetwarzaja impulsy taktujace xt, w przypadku dzielnika DJ1, oraz impulsy prze¬ niesienia JPk w przypadku dzielników dalszych na odpowiadajace im dwufazowe impulsy czyszczenia Jcnkt Jcpk rejestrów RMk. Dwustanowosc dzielni¬ ków impulsowych mozna uzyskac, albo przez dwu¬ czesciowe przemagnesowanie rdzenia magnetycz¬ nego o prostokatnej petli histerezy, albo przez przelaczanie na przemian dwóch rdzeni magnetycz¬ nych. Wymagana wartosc amplitudy impulsów czyszczenia najprosciej uzyskuje sie przez rozlado¬ wanie kondensatorów. Kondensatory te sa wlacza¬ ne za pomoca tyrystorów lub tranzystorów stero¬ wanych stopniem magnetycznym dzielnika.Informacja przechowywana w rdzeniach reje¬ strów jest odczytywana za pomoca pradu duzej czestotliwosci podawanego na uzwojenie odczytu Z0 przechodzace szeregowo przez otwory odczytu 00 rdzeni wieloptworowych RWk wszystkich reje¬ strów licznika jak pokazano na fig. 9 rysunku.Prad odczytu duzej czestotliwosci mozna uzyskac za pomoca tranzystorów kluczujacych T3, T4 ste¬ rowanych generatorem fali prostokatnej GFP.W celu zwiekszenia zakresu stabilnego przeka¬ zywania sygnalu „1" w rejestrach przesuwajacych RMk prad odczytu jest wylaczany w czasie zapisu informacji w rejestrach. Mozna to uzyskac na przyklad przez wylaczenie napiecia zasilajacego generator fali prostokatnej GFP za pomoca ukladu skladajacego sie z tranzystorów Tl i T2 (fig." 9.Tranzystor T2 pelni role wtórnika emiterowego a Tl zwiera wejscie tego wtórnika. Do sterowania tranzystora Tl mozna wykorzystac, albo impuls taktujacy xt pierwszej dekady, albo opózniony im¬ puls przygotowania Jp, lub opózniony impuls okre¬ slajacy ksztalt impulsu przygotowania Ukp, albo tez inny impuls wystepujacy w czasie generowa¬ nia impulsu X*.Stalonapieciowe sygnaly wyjsciowe komórek uzyskuje sie, albo przez prostowanie za pomoca 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60109 100 U 12 diody D5 i filtrowanie za pomoca kondensatora C2 napiecia indukowanego pradem odczytu na uzwo¬ jeniach wyjsciowych Zw, sprzezonych magnetycznie z uzwojeniem odczytu Z0, albo tez przez filtrowa¬ nie za pomoca ukladu RG, Cl wzmocnionego, za 5 pomoca tranzystora T5, napiecia indukowanego na uzwojeniach wyjsciowych Zw. Sygnaly te sa wy¬ korzystywane jako sygnaly wyjsciowe Yi0, Y±9 licznika. Sygnaly wyjsciowe komórek mozna roz¬ galezic, albo na uzwojeniach wyjsciowych Zw io rdzeni, albo na wyjsciu stale pradowym (komórek.Przez wykonanie rozgalezien na uzwojeniach wyj¬ sciowych Zw eliminuje sie wplyw zwarc w obwo¬ dach wyjsciowych licznika na prace licznika, gdyz jak wynika z rysunku fig. 1 sygnaly wyjsciowe *s Y10 ... Yko sa wykorzystywane do sterowania bloku pamieci znaku PZ za pomoca ukladu sterowania pamieci SP.Nalezy zauwazyc, ze znak wyniku zliczania mo¬ ze zmienic sie jedynie przy zmianie stanu licznika 20 od wartosci 0, i nowy znak odpowiada znakowi podanemu na wejscie licznika przy jego zerowej wartosci. Stad w jednej z najprostszych realizacji ukladu sterowania SP bloku pamieci znaku PZ, w obwodzie zapisu tej pamieci stosuje sie klucz KZ 25 (fig. 10), który jest otwierany przy zerowej zawar¬ tosci licznika. Poniewaz w tym stanie licznika sa wysterowane rdzenie wielootworowe RW zerowych komórek wszystkich rejestrów, wiec sygnaly yi0, ... yko indukowane na uzwojeniach wyjsciowych Zw 30 tych rdzeni (rysunek fig. 9) przyjma wartosci od¬ powiadajace logicznej jedynce. Stad klucz KZ na¬ lezy sterowac iloczynem sygnalów y10 ... yk0, czyli sygnalami za pomoca bramki AND, lub ich nega¬ cjami — uzyskiwanymi przy wzmacnianiu sygna- 35 lów y10 ... yko — za pomoca bramki NOR.Do ,przechowywania informacji w pamieci zna¬ ku PZ wykorzystano rdzen wielootwórowy RW (fig. 11). Moze to byc na przyklad rdzen trójotwo¬ rowy z centralnym otworem i dwoma malymi 40 otworami rozmieszczonymi wokól otworu central¬ nego. Dwa stany tego rdzenia, zablokowania i wy¬ sterowania, przedstawiajace znaki zawartosci licz¬ nika uzyskuje sie odpowiednio za pomoca uzwo¬ jenia Zb nawinietego na centralny otwór i Zs na- 45 winietegio na jeden otwór boczny.Jezeli przy zerowym stanie licznika na jego wej¬ scie zostanie podany impuls odpowiadajacy wiel¬ kosci dodatniej, to zostana wlaczone klucze tran¬ zystorowe T7, T9 i prad rozladowania kondenisa- 50 tora C3 plynacy przez uzwojenie Z& ustali w rdze¬ niu RW stan odpowiadajacy dodatniemu znakowi zawartosci licznika. Podobnie prad plynacy przez uzwojenie Zb wprowadza do pamieci znak ujemny.Nalezy zauwazyc, ze przy stanie licznika róznym 55 od zerowego tranzystor T9 jest zablokowany i stan pamieci nie moze byc wtedy zmieniany. Sygnaly x+, x-, odpowiadajace impulsom wejsciowym licz¬ nika mozna równiez wykorzystac bezposrednio do przelaczania rdzenia RW pamieci znaku jak to po- 60 kazano na fig. 12. Na fig. 11 pokazano rozgalezie¬ nie sygnalu wyjsciowego bloku pamieci znaku PZ, przy czym jedno z wyjsc sluzy do wyprowadzenia sygnalu pamieci na zewnatrz licznika, a drugie do sterowania bloku decyzyjnegoBD. os Zgodnie z zasadami arytmetyki w bloku decy¬ zyjnym BD, okreslajacym operacje wykonywane na wartosciach bezwzglednych zawartosci przecho¬ wywanej w liczniku, co odpowiada kierunkowi przesuwania informacji w rejestrach, jest realizo¬ wana funkcja logiczna równowaznosci sygnalu Yz znaku zawartosci licznika i sygnalu X znaku zli¬ czania.Blok decyzyjny moze byc wykonany w postaci klasycznego elementu logicznego równowaznosci.Innym rozwiazaniem bloku decyzyjnego, zapewnia¬ jacym lepsza niezawodnosc oraz nie wymagajacym standaryzacji sygnalów wejsciowych jest zwrotnica diodowo-tranzystorowa przedstawiona na fig. 13.Sygnalowi X znaku zliczania sa w niej przyporzad¬ kowane dwa wejscia x+ dla dodawania i x~ dla odejmowania. Uklad ma równiez dwa wyjscia x/0 i x"0.Pojawienie sie impulsu na pierwszym wyjsciu bloku decyzyjnego okresla operacje zwiekszenia wartosci bezwzglednej zawartosci licznika a na wyjsciu drugim — operacje zmniejszenia tej war¬ tosci. Droga przewodzenia miedzy jednym z wejsc x+, x~ i jednym z wyjsc x/0, x"0 jest wyznaczona stanem tranzystorów T13 i T14 sterowanych sygna¬ lem znaku yz. Diody D7—D14 sluza do rozdzielenia poziomu sygnalów na wejsciach i wyjsciach im¬ pulsowych.Przykladowo dla sygnalu yz, odpowiadajacemu jedynce logicznej, tranzystor T13 przewodzi i dio¬ dy D7, D8 zwieraja drogi pomiedzy x+ i x"0 oraz x- i x'0. Natomiast tranzystor T14 jest zabloko¬ wany i drogi pomiedzy x+ i x"0 sa otwarte. Stad impuls, który moze sie pojawic tylko na jednym z wyjsc x+, x_ jest podawany na wyjscie okreslo¬ ne otwarta droga. Z analizy pracy ukladu wynika, ze na dane wyjscie np. x,0 jest podawany impuls gdy x+ = 1, yz = 1 lub x~ = 1 i yz = 0. Poniewaz w pierwszym przypadku x = 1 a w przypadku drugim x = 0, wiec uklad realizuje funkcje rów¬ nowaznosci.Poniewaz kireunek przesuwania informacji w re¬ jestrach, odpowiadajacy operacjom wykonywanym na wartosciach bezwzglednych sumy zliczanych impulsów, jest okreslany polaryzacja impulsu przy¬ gotowania Jp, wiec sygnaly wyjsciowe x0 bloku decyzyjnego BD sa przetwarzane na polaryzacje impulsu przygotowania za pomoca bloku kierunku przesuwania KP, jak pokazano na fig. 1. Ksztalt impulsu przygotowania wyznacza sie w bloku ksztaltu impulsu przygotowania GP. Blok GP mo¬ zna wykonac w postaci typowego generatora pily.Blok kierunku przesuwania KP, jak wczesniej opisano, mozna wykonac jako uklad mostkowy lub róznicowy. W przypadku ukladu mostkowego, przedstawionego na fig. 14 na przekatna mostka miedzy punktem zerowym i punktem polaczenia oporów R12 i R13 jest podawane napiecie Ukp o ksztalcie impulsu przygotowania, W zaleznosci od wartosci sygnalu rodzaju operacji Xo wykonywanej w liczniku i okreslonej w bloku decyzyjnym BD przewodzi tranzystor T17 przy zablokowanym tran¬ zystorze T18, lub odwrotnie. Okresla to kierunek pradu przygotowania jp. Ze wzgledu na stosunko- _ *.^ .„****** ™^Hn nrzv£otowania JD sygnaly wo duza wartosc pradu przygotowania JP sygnaly109 100 13 M x'0, x"0 musza miec duza wartosc. Stad pojedyncze klucze tranzystorowe T17, T18 mozna zastapic ukla¬ dami o wiekszej liczbie tranzystorów. Wada tego ukladu jest to, ze prad Jp równa sie w przybli¬ zeniu polowie pradu plynacego przez przewodzacy tranzystor T17 lub T18.Licznik pracuje poprawnie przy stosunkowo du¬ zych zmianach napiecia zasilajacego. Przy zbyt malym napieciu zasilajacym moze nastapic zmiana informacji przechowywanej w liczniku. Przy zero¬ wym napieciu zasilajacym licznik zachowuje stan jaki istnial przed zanikiem napiecia. Stad, w celu zwiekszenia niezawodnosci zliczania impulsów, mo¬ zna zastosowac uklad kontrolujacy napiecie zasi¬ lania podzespolów licznika bioracych udzial w wy¬ tworzeniu impulsów przygotowania i czyszczenia, a mianowicie generatora ksztaltu impulsu przygo¬ towania GP, bloku kierunku przesuwania KP, ge¬ neratora taktujacego GT i ewentualnie dwójkowych dzielników impulsowych DJ. Takim ukladem kon¬ trolujacym moze byc przerzutnik Schmitta obniza¬ jacy do zera napiecie zasilajace wymienionych blo¬ ków, przy zanizonej wartosci napiecia zasilajacego licznik.Dalsze zwiekszenie niezawodnosci zliczania im¬ pulsów oraz rozszerzenie zakresu zastosowan licz¬ nika mozna uzyskac przez wykorzystanie energii zliczanych impulsów do zasilania podzespolów bio¬ racych udzial w zapisie informacji w rejestrach RM bloku pamieci znaku PZ. Podzespolami tymi sa generator ksztaltu impulsu przygotowania GP, blok kierunku przesuwania KP, generator taktu¬ jacy GT, dzielniki impulsowe DJK, blok decyzyj¬ ny BD, blok pamieci znaku PZ i jego blok stero¬ wania SP, generator odczytu GO i uklady wyj¬ sciowe zerowych komórek rejestrów magnetycz¬ nych biorace udzial w sterowaniu zapisu pamieci znaku PZ.Uklad ten przedstawiony na fig. 15 rysunku dziala tak, ze zliczane impulsy x+ i x- sa poda¬ wane za pomoca diod D15, D16 na wejscie zasila¬ cza stabilizowanego ZS, przy czym na wejsciu tym wlaczony jest kondensator C5. Napiecie wyjsciowe zasilacza ZS sluzy do zasilania wymienionych pod¬ zespolów oraz dwóch dodatkowych podzespolów — przerzutnika Schmitta PS i bramki kontroli BK — wykorzystywanych do kontroli napiecia zasila¬ jacego bloków GP, KP i GT okreslajacych impuls przygotowania Jp i taktowania xt oraz do urucha¬ miania generatora ksztaltu impulsu przygotowa¬ nia GP.Napiecie wejsciowe XJX zasilacza stabilizowane¬ go ZS bedace równiez napieciem wejsciowym prze¬ rzutnika Schmitta PS, jest podtrzymywane za po¬ moca kondensatora C5 po zaniku zliczanego im¬ pulsu x+ lub x~. Stad przy duzych czestotliwo¬ sciach zliczanych impulsów przerzutnik PS bedzie ciagle pozostawal w stanie górnego napiecia wyj¬ sciowego i nie byloby mozliwe uruchamianie ge¬ neratora GP. W tym przypadku generator jest uruchamiany czolem impulsów x+ lub x_. Bram¬ ka BK musi wiec realizowac funkcje logiczna UZk = (x+ + x~) Uzk. Oznacza to, ze napiecie zasi¬ lajace bloki GP, KP i GT nie moze pojawic sie przy zanizonym napieciu Ux i zaleznym od niego napieciu Uzz.Zastrzezenie patentowe 1. Sposób zliczania impulsów elektrycznych przy uzyciu magnetycznych rewersyjnych rejestrów przesuwajacych ze sprzezeniem rezystancyjnym zaopatrzonych w wielootworowe rdzenie magne¬ tyczne, polegajacy na przetworzeniu impulsów zliczanych na impulsy sluzace do wpisania infor¬ macji do pamieci rejestrów oraz do przesuwania wpisanej informacji a wynik zliczania przechowuje sie w rejestrach, znamienny tym, ze wyróznia sie znak zliczanych impulsów przez wybranie z nich, albo polaryzacji zliczanych impulsów, albo miej¬ sca wprowadzenia impulsów zliczanych i dalej przetwarzanych, impulsy zliczane przetwarza sie na impulsy operacyjne jakimi sa impulsy przygo¬ towania i impulsy taktowania i oddzialywuje sie tymi impulsami na wektory namagnesowania ob¬ wodów magnetycznych odpowiednio odczytu i za¬ pisu rdzeni rejestrów, nastepnie wartosc bezwzgle¬ dna liczby zliczanych impulsów zapamietuje sie w rejestrach, a znak wyniku zliczania zapamietuje sie niezaleznie od liczenia wartosci bezwzglednej liczby impulsów, zas wyniki zliczania odczytuje sie pradem wysokiej czestotliwosci ze wszystkich rdzeni wszystkich rejestrów w czasie, gdy nie wpi¬ suje sie informacji w rejestry, przy czym impulsy przygotowania podaje sie na wszystkie rdzenie wszystkich rejestrów i przypisuje sie im okreslona polaryzacje zalezna od znaków sygnalów wejsciom wyeh narzucajaca kierunek przesuwania informacji w rejestrach oraz nadaje sie im ksztalt impulsu o wolno narastajacym czole i ostro opadajacym tylnym zboczu. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze znak wyniku zliczania zmienia sie przy zerowej liczbie impulsów przechowywanych w rejestrach; 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym* ze energie zasilajaca potrzebna dla zapisania czer-r pie sie z energii zliczanych impulsów. 4. Urzadzenie z pamiecia do zliczania impulsów elektrycznych, bedace magnetycznym, rewersyjnym wielodekadowym licznikiem impulsowym z pamie* cia o dekadach wykonanych w postaci asynchro-* nicznych zamknietych rewersyjnych rejestrów przesuwajacych taktowanych dwufazowo i zawie¬ rajacych wielootworowe rdzenie magnetyczne sprzezone rezystancyjnie, przy czym jeden rdzen w dekadzie odpowiadajacy cyfrze reprezentowanej przez dana dekade jest wysterowany, a pozostale rdzenie sa nasycone, który to licznik ma uklady przetwarzajace zliczane impulsy na impulsy slu¬ zace do przesuwania informacji w rejestrach, zna¬ mienne tym, ze do dwóch zacisków wejsciowych (x+, x_) sa dolaczone równolegle do siebie dwa uklady wejsciowe (WE1, WE2), z których jeden ma wyjscie polaczone do bloku kierunku przesu¬ wania (KP) polaczonego z magnetycznymi reje¬ strami przesuwajacymi (RM1, RM2 ... RMk), a tak¬ ze poprzez generator ksztaltu impulsu przygoto¬ wania (GP) do generatora impulsów taktujacych (GT), a wyjscie generatora impulsów taktujacych 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6015 109 100 16 (GT) podlaczone jest do generatora odczytu (GO), polaczonego z magnetycznymi rejestrami przesu¬ wajacymi (RM1, RM2 ... RMk) oraz do pierwszego dwójkowego dzielnika impulsowego (DJ1), a drugi uklad wejsciowy (WE2) dolaczony jest do bloku sterowania pamieci (SP) oraz do bloku decyzyj¬ nego (BD), przy czym do bloku decyzyjnego (BD) dolaczone jest wyjscie bloku sterowania pamieci (SP) za posrednictwem bloku pamieci znaku (PZ), a wyjscie bloku decyzyjnego (BD) dolaczone jest do bloku kierunku przesuwania (KP), ponadto wyjscia zerowych komórek rejestrów (yio,y2o — yko) kazdego magnetycznego rejestru przesuwajacego (RM1, RM2 ... RMk) dolaczone sa do wejscia ste¬ rowania pamieci (SP), a wyjscia przeniesienia z ostatnich komórek rejestrów (yPi, yP2 ... yP(k-i) dolaczone sa do wejscia kazdego nastepnego dwój¬ kowego dzielnika impulsowego (DJ2 ... DJk), w którym to liczniku wszystkie magnetyczne reje¬ stry przesuwajace (RM1, RM2 ... RMk) maja jedno wspólne uzwojenie przygotwania (ZP) przechodzace przez oba otwory przesylajace informacje (OL, OP) wszystkich rdzeni (RW1, RW2 ... RW9, RWO), a uzwojenie przeniesienia dekady (Zd) w kazdym magnetycznym rejestrze przesuwajacym (RM1, RM2 ... RMk) przechodzi przz otwór przesuwajacy informacje w lewo (OL) rdzenia zerowego (RWO) i nawiniete jest w tym samym kierunku, co uzwo¬ jenie przechodzace przez otwór przesylajacy infor¬ macje w prawo (OP) rdzenia dziewiatego (RW9). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze uzwojenie przygotowania (ZP) w rdzeniach (RW1 ... RWO) wszystkich magnetycznych reje¬ strów przesuwajacych (RM1 ... RM2) nawiniete jest na wewnetrznych odgalezieniach rdzeni i kie¬ runek nawiniecia jest taki, ze przechodzi przez otwory przesylajace informacje w lewo (OL) w kierunku .przeciwnym niz przez otwory prze¬ sylajace informacje w prawo (OP), zas uzwojenie przeniesienia dekady (Zd) sklada sie z dwóch cze¬ sci (Zdi, ZdJ) polaczonych szeregowo lub równo¬ legle za pomoca zlacza diodowego (Dl, D2) i sze¬ regowo z uzwojeniem przeniesienia dekady (Zdi, Zd2) i w kierunku przeciwnym do niego polaczone sa uzwojenia kompensacyjne (Zkl ... Zk8) przecho¬ dzace przez otwór przesylajacy informacje w lewo (OL) rdzenia nieparzystego, w szczególnosci pierw¬ szego (RW1) i przez otwór przesylajacy informacje w prawo (OP) rdzenia parzystego, w szczególnosci ósmego (RW8). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze generator odczytu (GO) zawiera generator fali prostokatnej (GFP) i tranzystory kluczujace (T3, T4) i dolaczany jest do uzwojenia odczytu (Z0) rdzeni (RW1 ... RW9, RWO) wszystkich przesuwa¬ jacych rejestrów magnetycznych (RM1 ... RMk), a wylaczany jest, albo impulsem taktujacym pier- 5 wszej dekady, albo opóznionym impulsem okre¬ slajacym ksztalt impulsu przygotowania, albo in¬ nym impulsem wystepujacym w czasie generowa¬ nia impulsu taktujacego pierwszej dekady. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze blok pamieci znaku (PZ) zawiera wielootworo- wy rdzen magnetyczny (RW) sluzacy do przecho¬ wywania informacji i obwód zapisu bloku pamieci znaku (PZ) jest otwierany bramka realizujaca funkcje iloczynu logicznego stanów wysterowania zerowych rdzeni rejestrów. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze blok decyzyjny (BD) okreslajacy kierunek prze¬ suwania informacji w rejestrach realizuje funkcje logiczna równowaznosci sygnalu znaku zawartosci licznika pamietanego w bloku pamieci znaku (PZ) i sygnalu znaku zliczania. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 4 albo 8, znamienne tym, ze blok decyzyjny (BD) stanowi zwrotnice diodowo-tranzystorowa. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze napiecie zasilajace obwodów wyjsciowych gene¬ ratora ksztaltu impulsu przygotowania (GP), bloku kierunku przesuwania (KP), generatora taktujacego (GT) i dwójkowych dzielników impulsowych (DJ) jest kontrolowane za pomoca przerzutnika (PS) obnizajacego do zera napiecie zasilajace tych blo¬ ków przy zanizonej wartosci napiecia zasilajacego licznik. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze generator ksztaltu impulsu przygotowania (GP), blok kierunku przesuwania (KP), generator tak¬ tujacy (GT), dzielniki impulsowe (DJK), blok de¬ cyzyjny (BD), blok pamieci znaku (PZ), blok (SP) sterowania pamieci znaku, generator odczytu (GO) i uklady wyjsciowe rejestrów magnetycznych (RMk) biorace udzial w sterowaniu zapisu pamieci znaku (PZ) sa zasilane energia zliczanych impulsów za pomoca zasilacza stabilizowanego (ZS), gdzie na¬ piecie zasilania bloków okreslajacych impuls przy¬ gotowania (GP, KP) i impuls taktowania (GT), kontrolowane za pomoca przerzutnika (PS), jest wlaczane bramka kontroli (BK) w czasie wyste¬ powania sygnalów na wyjsciach licznika, natomiast generator ksztaltu impulsu przygotowania (GP) jest uruchamiany, albo przy pojawieniu sie kontrolo¬ wanego iprzerzutnikiem napiecia zasilania, albo przy pojawieniu sie zliczanego impulsu. 15 20 25 30 35 40 45109 100 GO •£ WE1 Uzk GP H6T utiKP WE2 Vi- BD PZ SP FIG.1 Yio DJ1 JcnJ Jl£i yn *yi9 RM1 yPi yzol |y21 i^C pcn2i HDJ2 hM \ *j RM2 yp2 yP(k-i) y*qi syKi .yKs |Jcnj HDDk lhoA u_ RMk FIG. 2 RW1 RW3 RWt FIG. 4 FIG. 3 FIG. 7 RW1 cT O o) o Lkt RW8 RW9 Zdi_RW0_ZH yp cr\/o (°0 i 8 ^A dP FIG- 8 (°0°) t FIG. 5 FIG. 6109 100 r\ PZ yao i i I J FI6. 10 -SP AND FIG. 12 * »0 J I I- R10 U22P 07 D11 D12 D13T ^-a-Hdia D9yDits -* —l»Xq ^ h=w4 FIG.13 AND FIG. 11 FIG. 14 D15 Hl- ZS =cs PS BK QP KP 6T "T fig.15 ZGK 2, zam. 1273/80 120 egz. PL